artikel

Beroepsziekten

Geen categorie

Waarom komen niet alle gevallen van beroepsziekten in de Nationale Beroepsziekte Registratie terecht? Dit komt door: niet melden, niet zien of niet herkennen.

 

– De gebrekkige meldingsdiscipline van arbodiensten of bedrijfsartsen komt door gebrek aan motivatie, tijd of administratieve ongemakken. Gunstige uitzondering vormt de bouwnijverheid waarin arbozorg collectief geregeld is (via Arbouw); hier is de verrichtingenregistratie van bedrijfsartsen gekoppeld aan de melding van beroepsziekten. Hierdoor is deze sector oververtegenwoordigd in de Nationale Beroepsziekten Registratie.

 

– Veel patienten met een beroepsziekte worden niet door de bedrijfsarts gezien. Circa een miljoen werkende mensen heeft geen bedrijfsarts, omdat ze als uitzendkracht of als zelfstandige werken. Werknemers die wel een bedrijfsarts hebben, gaan in de regel eerder met gezondheidsklachten naar de huisarts of medisch specialist. Pas als de beroepsziekte ook leidt tot langdurig ziekteverzuim, krijgt ook de bedrijfsarts ermee te maken.

 

– Het niet-herkennen van een beroepsziekte komt door gebrek aan kennis of het ontbreken van gespecialiseerde arbeidsgeneeskundige zorg. Meer aandacht in de opleiding en het gebruik van registratierichtlijnen dragen bij aan betere herkenning van beroepsziekten en verbetering van de kwaliteit van meldingen. De toegang tot de tweedelijns arbozorg is vaak moeilijk, vooral omdat de financiering hiervoor niet collectief geregeld is.

 

Het ministerie van SZW heeft het NCvB om advies gevraagd over verbetering van de registratie van beroepsziekten in Nederland. Uit onderzoek blijkt dat de verschillende stakeholders een verschillende behoefte aan informatie hebben, afhankelijk van hun betrokkenheid bij beroepsziekten. De gewenste kwaliteit en gedetailleerdheid van de informatie hangen samen met die eigen informatiebehoefte. En hoewel alle stakeholders monitoring van beroepsziekten van groot maatschappelijk belang achten, lopen de opvattingen over wie dit moet financieren uiteen. De verantwoordelijkheid voor het garanderen van een basisregistratie wordt aan de overheid toegeschreven.

 

De informatiebehoefte is onder te verdelen in vijf categorieen:

 

1. Overzichtsinformatie: registratiegegevens van beroepsziekten in sectoren en beroepen, vooral geschikt om trends in de tijd te volgen en op macroniveau prioriteiten van beleid te formuleren.

 

2. Over nieuwe risico’s: zeer gerichte informatie over mogelijk nieuwe arbeidsrisico’s of nieuwe werkgerelateerde aandoeningen, waarover partijen graag snel geinformeerd willen worden.

 

3. Specifieke informatie: antwoorden op vragen die meer detaillering vereisen dan overzichtsinformatie kan bieden, zoals cijfers in een bepaalde beroepsgroep.

 

4. Informatie over het ontstaan, beloop en de gevolgen van beroepsziekten.

 

5. Wittevlekkenregistratie: het achterhalen van gegevens over ziekten die op theoretische of ervaringsgronden vermoed worden, maar (nog) niet in de registraties voorkomen.

 

Bij peilstations wordt een geselecteerde groep melders gevraagd bepaalde beroepsziekten te melden. Zo bestaat er een peilstation beroepshuidaandoeningen, beroepslongaandoeningen en een Peilstation Intensief Melden (PIM). In de peilstations wordt intensief contact onderhouden met de melders via nieuwsbrieven en themabijeenkomsten.

 

Ook ziekteregistraties uit andere bron kunnen bijdragen aan beter zicht op beroepsziekten. De doodsoorzakenstatistiek van het CBS geeft bijvoorbeeld een betrouwbaar beeld van de sterfte aan mesothelioom, een kanker die vrijwel exclusief door asbest wordt veroorzaakt. Data van het Solvent Team project geven inzicht in het voorkomen van OPS.

 

Ook huisartsenregistraties kunnen waardevolle informatie leveren voor de signalering van beroepsziekten. Uit een pilotstudie van het NIVEL en het NCvB (Nielen et al, 2008) blijkt dat hieruit een goed beeld verkregen kan worden van frequent voorkomende ziektebeelden in frequent voorkomende beroepen. Zo komt uit het bestand duidelijk een verhoogd voorkomen van luchtwegproblemen bij schoonmakers naar voren. Ook wordt een verhoogd voorkomen van handeczeem bij agrariers en psychische aandoeningen bij docenten gevonden, relaties die elders ook gevonden zijn. Voor zeldzame aandoeningen en minder frequent voorkomende beroepen is het systeem niet geschikt. Voor specifiek onderzoek kan het huisartsennetwerk worden uitgebreid. Dit is in het verleden gebeurd na de vuurwerkramp in Enschede en na de Nieuwjaarsbrand in Volendam. Op het terrein beroepsziekten valt te denken aan uitbreiding van het netwerk in risicogebieden ten tij de van varkenspest, mond- en klauwzeer of vogelgriep om veranderingen in de gezondheidstoestand van agrariers (infectieziekten, psychische klachten) van betrokken agrariers te detecteren.

 

Voor een beter beeld van beroepsziekten is dus een samenhangend instrumentarium noodzakelijk. Naast de bestaande Nationale Beroepsziekten Registratie en peilstations gaat het om het exploreren van potentiele andere databronnen in samenwerking met andere centra. Daarnaast is intensief speurwerk nodig voor de signalering van nieuwe arbeidsrisico’s.

 

Tabel 1. Percentage meldingen naar diagnose-categorie 2000 – 2007

 

2000

 

2001

 

2002

 

2003

 

2004

 

2005

 

2006

 

2007

 

Diagnose-categorie

 

N=6063

 

N=5593

 

N=5335

 

N=5973

 

N=5788

 

N=5740

 

N=5480

 

N=5974

 

%

 

%

 

%

 

%

 

%

 

%

 

%

 

%

 

Aandoeningen, niet elders geclassificeerd

 

1,1

 

2,0

 

2,0

 

1,7

 

1,9

 

3,6

 

1,8

 

1,9

 

Ziekten van hart en vaten

 

0,2

 

0,2

 

0,4

 

0,8

 

0,7

 

0,6

 

0,8

 

0,7

 

Huidaandoeningen

 

4,8

 

4,6

 

4,1

 

4,3

 

3,9

 

3,1

 

2,8

 

3,0

 

Gehooraandoeningen

 

14,2

 

13,1

 

25,2

 

25,4

 

24,0

 

26,9

 

28,4

 

31,1

 

Aandoeningen van houdings- en bewegingsapparaat

 

51,4

 

48,2

 

42,7

 

39,1

 

38,3

 

39,0

 

39,5

 

39,3

 

Ziekten van zenuwstelsel

 

1,6

 

2,1

 

1,3

 

2,0

 

1,5

 

1,2

 

1,7

 

1,7

 

Psychische aandoeningen

 

24,5

 

27,1

 

21,7

 

23,5

 

27,3

 

23,3

 

22,4

 

20,0

 

Luchtwegaandoeningen

 

1,6

 

1,6

 

1,8

 

2,0

 

1,5

 

1,6

 

1,4

 

1,5

 

Ziekten van de spijsvertering

 

0,4

 

0,8

 

0,5

 

0,5

 

0,6

 

0,3

 

0,8

 

0,5

 

oogaandoeningen

 

0,1

 

0,3

 

0,1

 

0,3

 

0,2

 

0,2

 

0,3

 

0,2

 

overig

 

 

0,1

 

0,1

 

0,2

 

0,1

 

0,1

 

0,1

 

0,1

 

 

Tabel 2. Top-10 beroepen bij meldingen van contacteczeem in 2007 (ADS-peilstation)

 

Beroep bij contacteczeem 2007

 

aantal

 

%

 

Monteur (auto/lift)

 

31

 

9,1

 

Kapper

 

23

 

6,8

 

Verpleegkundige

 

22

 

6,5

 

Horecamedewerker

 

16

 

4,7

 

Schoonmaker

 

15

 

4,4

 

Kok

 

13

 

3,8

 

operator industrie

 

13

 

3,8

 

Schoonheidsspecialiste

 

12

 

3,5

 

Verkoper

 

11

 

3,2

 

Kweker planten, bollen

 

10

 

2,9

 

Bakker

 

10

 

2,9

 

Metaalarbeider/metaalbewerker

 

10

 

2,9

 

 

Meer informatie:

 

– Molen, H.F. et al. Beroepsziekten in cijfers, 2008. Rapportnummer 08-003 Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, Amsterdam, 2008

 

– Beurden, M.M. et al. Rapport Verbetering Monitoring Beroepsziekten. Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, Amsterdam, 2007

 

– Nielen, M.M.J et al. Monitoring arbeid en gezondheid in de huisartsenpraktijk, een pilotstudie. Nivel, Utrecht, 2008 www.beroepsziekten.nl

 

Reageer op dit artikel