artikel

‘Een chirurg opereert ook niet na vijf vragen’

Geen categorie

“Er wordt alleen nog getoetst of bedrijven voldoen aan de leidraad ‘Veilig werken met chemische stoffen’. Maar die leidraad is een onbetrouwbaar samenraapsel van instrumenten voor risicobeoordeling. Er zitten hele zwakke, niet-gevalideerde instrumenten tussen, zoals bijvoorbeeld het instrument EASE. In sommige gevallen kun je net zo goed een dobbelsteen opgooien om risico’ s te bepalen. Omdat de leidraad niet betrouwbaar is, kun je de plank behoorlijk misslaan. Werknemers kunnen wel degelijk nog gezondheidsschade oplopen doordat zij blootgesteld worden aan chemische stoffen. Daarvan ben ik overtuigd. Maar ook werkgevers worden in sommige gevallen onterecht op hoge kosten gejaagd. Zij zullen in sommige gevallen onnodig dure preventieve maatregelen moeten implementeren, omdat ze de blootstelling sterk overschatten.

 

De mate van blootstelling op de werkplek verschilt per persoon. Dat wordt heel erg beinvloed door specifieke omstandigheden op de werkplek en gedragskenmerken. Daarom kun je niet alleen toe met een algemene leidraad. Je moet de mate van blootstelling meten om adequate beheersmaatregelen te kunnen nemen. De overheid vindt dat blijkbaar niet nodig. Die controleert alleen of bedrijven voldoen aan de leidraad. Of voldoen aan arbocatalogi die naar mijn mening ook volstaan met maatregelen die niet wetenschappelijk onderbouwd zijn. Het criterium ‘bewezen effectief hoef je bij de toetsing van een arbocatalogus niet met onderliggende studies aan te tonen.”

 

“Ik heb niets tegen arbocatalogi, maar ik wil bewijs dat maatregelen helpen.

 

Ik wil toe naar een ‘evidenced based’ praktijk, gebaseerd op metingen. In het ziekenhuis begint de chirurg ook niet na vijf vragen al te opereren. Dan wil je eerst onderzoek en een precieze diagnose. Ook bij risicobeoordelingen kun je je niet baseren op simpele, algemene instrumenten.

 

Daarmee hollen we ook ons vakgebied uit. Iedereen kan de leidraad toepassen. Er rolt altijd wel een antwoord uit. Daar heb je geen dure gecertificeerde arbeidshygienist voor nodig.

 

De arbeidshygiene kampt met een imagoprobleem. In 25 jaar arbeidshygiene is het niet echt gelukt om onze meerwaarde aan te tonen. Bovendien zijn we langzaam naar de algemene methoden afgedaald. Dat is jammer, want de arbeidshygiene is een vakgebied waarmee je bij uitstek snel successen kunt boeken. Beheersmaatregelen kunnen vaak snel ingevoerd kunnen worden. Je hebt wel gegevens nodig. Maar tegenwoordig wordt minder verzameld. Van sommige stoffen is bewezen dat ze schadelijk zijn voor de voortplanting en het nageslacht. Alleen weten we in Nederland niet wie met die stoffen werkt en hoe groot de blootgestelde populatie is. Omdat we geen meetgegevens centraal beschikbaar hebben, weten we niet of een risico nog daadwerkelijk aanwezig is. Vooral werkgevers zijn erg huiverig gegevens beschikbaar te stellen. Hierdoor stokt het in Nederland en hebben we geen compleet beeld.

 

Nu arbodiensten niet meer verplicht gecertificeerde arbeidshygienisten in dienst hoeven hebben, zal een deel van de arbeidshygienisten alleen overleven door specialisatie. Als arbeidshygienist hoef je zelf geen metingen te doen in een bedrijf Dat kan een arbocoordinator of desnoods een werknemer doen. Een arbeidshygienist moet meetgegevens analyseren en interpreteren en er een vervolg aan geven en de effectiviteit daarvan vervolgens toetsen. Daar zijn minder mensen voor nodig.”

 

“Nieuwe technologie ontwikkelt zich razendsnel en wordt overal toegepast. Ik ga met mijn leerstoel onder andere onderzoek doen naar effecten van elektromagnetische velden. Die blootstelling beperkt zich niet meer tot de werkvloer; die bevindt zich overal. We bellen ook thuis met onze mobiele telefoon. Het is daarom een grote klus om die blootstelling aan elektromagnetische velden in kaart te brengen. Hoe karakteriseer je die blootstelling? Dat vind ik een uitdaging. De leerstoel heeft meer dan vijf miljoen euro gekregen vanuit het ZonMw onderzoeksprogramma ‘Elektromagnetische velden en Gezondheid’. In gezondheidskundige termen is het nog niet eens zo’n issue. Hersenkanker en leukemie zijn zeldzame ziekten. Maar er is wel enorm veel onrust over extreem laag frequente elektromagnetische velden en radiofrequente golven. Mensen die een gsm-mast op hun huis hebben staan, rapporteren daadwerkelijk klachten en voelen zich soms zwaar beroerd. Ze wijten dat aan elektromagnetische velden en gaan stralingsvrij ondergoed dragen of zetten dure kegels in hun huis die de straling zouden absorberen. De vraag blijft of er een causale relatie bestaat tussen de gerapporteerde klachten en de blootstelling aan elektromagnetische velden.

 

Met het onderzoeksprogramma gaan we de komende twintig jaar bij 250.000 Nederlanders gegevens verzamelen over blootstelling aan alle mogelijke vormen van elektromagnetische velden (hoogspanningsmasten, elektrische apparaten, basisstations voor mobiele telefonie, et cetera). Bij een deel van de onderzoekspopulatie (80.000 mensen) gaan we de effecten van mobiel bellen prospectief onderzoeken. Het N ederlandse onderzoek wordt de vijfde partner in COSMOS, naast de studies in Engeland, Denemarken, Zweden en Finland. In COSMOS wordt onderzoek gedaan naar de relatie tussen mobiel telefoongebruik en kanker.”

 

“Ook gaan we verder met ons onderzoek naar strooivelden van MRI-scanners in relatie tot klachten zoals duizeligheid en neuropsychologische testen zoals hand-oogcoordinatie en visuele contrastgevoeligheid. Nederland heeft een belangrijke bijdrage geleverd bij het uitstellen van de Europese richtlijnen voor het werken met elektromagnetische velden. Het was onduidelijk waar die richtlijnen op gebaseerd waren. Bovendien zou de richtlijn het scannen van jonge kinderen onmogelijk maken.

 

Je moet wel eerst ‘evidence’ verzamelen voordat je grenswaarden kunt bepalen. Het bepalen van het voldoen aan grenswaarden met behulp van metingen kan wel degelijk samengaan met arbeidshygiene als dynamische wetenschap. Ik ben niet tegen het gebruik van nieuwe technologieen. Maar je moet aantonen dat nieuwe techniek geen kwaad kan. Asbest was een prachtig materiaal met prima eigenschappen. Maar je moet er wel voor zorgen dat mensen er niet aan blootgesteld worden. De belangen van mensen die nieuwe technologieen ontwikkelen, mogen niet uitstijgen boven de belangen van mensen die moeten werken met de nieuwe techniek. Die kritische noot wil ik spelen. En een proactieve benadering waarbij metingen een belangrijke rol spelen zal daarbij lonen.”

 

Hans Kromhout hield 22 mei zijn inaugurele rede getiteld ‘De wijsgeer, de ziener, de arbeidshygiene en het karakteriseren van blootstelling.’

 

 

Reageer op dit artikel