artikel

‘Het tempo mag omhoog’

Geen categorie

Een jaar na de installatie van de commissie Begeleiding Arbocatalogi zijn veel branches en sectoren druk met hun arbocatalogus. Ultimo mei waren werkgevers en vakbonden in 110 sectoren en branches in overleg. Tien arbocatalogi waren helemaal gereed, dat wil zeggen: door de Arbeidsinspectie getoetst en goedgekeurd. Nog eens tien catalogi lagen bij de AI klaar om getoetst te worden, inventariseerde de commissie. Hooiveld: “De exacte stand van zaken verschilt per branche.”

 

De commissie verzamelt via haar website ook informatie over arbocatalogi, die gemaakt worden. Volgens een analyse wordt tot nu toe fysieke belasting in arbocatalogi het meest genoemd als arbeidsrisico (in 72% van de gevallen), gevolgd door psychosociale arbeidsbelasting, stoffen (beide 66%), veiligheid (60%), geluid (40%), klimaat (31%) en RSI (24%).

 

Door de keuring

 

De Arbeidsinspectie heeft tot nu toe in de volgende branches/sectoren arbocatalogi getoetst en goedgekeurd:

 

Sector Podiumkunsten

 

– VW

 

– Metalectro en metaalbewerking

 

– Schadelijk geluid

 

– Oplosmiddelen

 

– Lasrook

 

– Schoonmaak en glazenwassers

 

– Openbare bibliotheken

 

– Orkesten

 

– Jeugdzorg

 

– Welzijn Maatschappelijke Dienstverlening

 

 

Heidi Timmermans, coordinator arbocatalogi FNV Bondgenoten

 

‘Wij onderhandelen in zo’n 35 trajecten over arbocatalogi. Ter voorbereiding zijn pilots gehouden: in de metaal sector, de papier- en kartonindustrie, de schadeverzekeraars, de chemie en het wegvervoer. Die hebben tot uitgangspunten en een handboek voor onze bestuurders in de verschillende sectoren geleid.

 

FNV Bondgenoten kiest als aanvliegroute nadrukkelijk voor sectorbrede catalogi. Je moet binnen een sector rechtsongelijkheid voorkomen. Een arbeidsrisico ‘staand werk’ kun je voor een hele sector in een keer regelen. Afspraken daarover in de sector detailhandel mogen niet verschillen voor een medewerker van een bakker of supermarkt. Per branche kun je vervolgens nog specifieke arbeidsrisico’s aanpakken.

 

Het belangrijkste voor ons is dat oplossingen werken. Want de maatregelen uit de eerdere arboconvenanten zijn onvoldoende geland binnen bedrijven. Daarom hebben we in de pilots onderzocht hoe we werknemers kunnen betrekken. De arbeidsrisico’s in arbocatalogi moeten aansluiten bij de problemen die zij in hun dagelijks werk beleven. Ook de oplossingen moeten draagvlak hebben onder de werknemers.

 

In de metalectro en metaalbewerking ligt nu een arbocatalogus over lasrook, oplosmiddelen en lawaai. We zijn daar nu bezig met het onderwerp machineveiligheid. Kaderleden hebben honderd leden geinterviewd over dit onderwerp zodat we weten wat er speelt In andere sectoren worden enquetes gehouden.

 

Lastig is dat de overheid bij het overdragen van verantwoordelijkheden aan werkgevers en werknemers op sommige onderwerpen geen concrete gezondheidsnormen meer stelt of zelfs geschrapt heeft. Het bemoeilijkt onderhandelingen als er geen concrete doelvoorschriften zijn over klimaat, tillen en staand werk en daglicht.”

 

 

Hooiveld maakt uit cijfers op dat werkgevers- en werknemersorganisaties positief aan de slag zijn met de arbocatalogi. Toch erkent de projectleider van de commissie dat het aantal gerealiseerde catalogi nog niet overhoudt. Hooiveld: “Dat klopt. Het tempo mag ook wat ons betreft omhoog.”

 

Volgens Hooiveld wordt het huidige tempo bepaald door een combinatie van factoren die samenballen in ‘een zoektocht’. “Het is een nieuwe vorm van overleg over een nieuw fenomeen met verplichtingen. Werkgevers en bonden moeten daarover voor het eerst samen afspraken maken. Er moeten allerlei vragen beantwoord worden. Wat is een arbocatalogus? Wat is het juiste niveau om maatwerkafspraken te maken, op branche- of sectorniveau? En als daar overeenstemming over is, welke onderwerpen ga je dan als eerste behandelen? Hoe moet de arbocatalogus er uitzien? Het is voor iedereen een zoektocht.”

 

Al die open eindjes kunnen een overleg vertragen. Zo vinden sociale partners in de bouw dat ook zelfstandigen zonder personeel (zzp’er) onder de werking van een arbocatalogus moeten vallen. Op initiatief van Bouwend Nederland en FNV Bouw is daarover een petitie naar minister Donner gestuurd, die door tien brancheorganisaties uit de bouw is ondertekend.

 

De branche Kust en Oeverwerken ondervond problemen bij de toetsing van haar digitale arbocatalogus door de Arbeidsinspectie (AI). De inspectie verleende geen goedkeuring, omdat een digitale versie steeds weer kan veranderen. Hoe kunnen wij weten wat gewijzigd is en welke arbocatalogus goedgekeurd is, redeneerde de AI.

 

De marginale toetsing door de AI heeft dus wel degelijk betekenis, stelt Hooiveld. Een arbocatalogus behoort inhoudelijk volgens hem meer te zijn dan een samenraapsel van vroegere AI-bladen. “Een arbocatalogus beschrijft op zijn minst twee arbeidsrisico’s in branche of sector. Op bedrijfsniveau heeft een catalogus geen meerwaarde boven een RI&E en krijgt daarom geen goedkeuring. De aangeboden oplossingen moeten gebaseerd zijn op de huidige stand van de techniek Bij fysieke belasting blijkt bijvoorbeeld uit recent onderzoek tilgewicht minder van belang dan de wijze van tillen. Die inzichten moet een arbocatalogus verwerken.”

 

Het is dan ook een hele klus om bijvoorbeeld tien arbeidsrisico’s tegelijk te beschrijven in een complete arbocatalogus, beseft Hooiveld. “De commissie adviseert daarom om nu alvast twee arbeidsrisico’s te beschrijven. Die kun je later alsnog aanvullen met andere risico’s.”

 

De aansporing door de commissie heeft ook een praktische reden. Een goedgekeurde catalogus kan 50.000 euro subsidie opleveren als tegemoetkoming in de kosten. Om voor de subsidieregeling Stimulering Totstandkoming Arbocatalogi (STA) in aanmerking te komen, moeten de branches en sectoren voortmaken. Tot en met 30 september 2009 kunnen subsidieaanvragen voor een arbocatalogus worden ingediend en die catalogi moeten dan ook al getoetst zijn door de AI. Daarna vervalt de regeling.

 

In totaal is er voor deze regeling nog ruim 9 miljoen euro beschikbaar. Met nog maar tien goedgekeurde catalogi zit er voor 2008 dus nog flink wat in de pot. Hooiveld: “Wij willen voorstellen om het bedrag van 2008 te mogen overhevelen naar 2009.”

 

Het zicht op hoeveel branches en sectoren erin zullen slagen nog op tijd een arbocatalogus te maken ontbreekt. Maar als de 110 branches en sectoren die nu ‘overleggen’ allemaal op tijd zijn, krijgt de Arbeidsinspectie komend jaar een kleine lawine aan arbocatalogi te verwerken. Om voor de subsidie in aanmerking te komen, moeten die allemaal tijdig goedgekeurd worden. Hooiveld: “Ik verwacht dat de AI daar goed op voorbereid is.”

 

Joyce Schaeffer, beleidsadviseur Arbeid en Gezondheid,AWVN

 

“Het is positief dat nu alllObranches met een arbocatalogus aan de slag zijn. Het hele proces rondom arbocatalogi moest ingericht worden. Het is realistisch om daar meer tijd voor uit te trekken.

 

Arbocatalogi hebben voor bedrijven zeker meerwaarde, denken wij. Het biedt een kans op maatwerk en voorkomt dat de overheid straks de regels invult

 

Wij ondersteunen onze leden bij het opstellen van arbocatalogi.ln samenwerking met MKB Nederland bouwen we nu een website ‘dearbocatalogus.nI’ waar werkgevers informatie en materialen kunnen vinden. Binnen dit project bieden we branches en onder voorwaarden grote bedrijven een stappenplan, een intentiewijzer en webbased-formats die zij kunnen downloaden om een catalogus te bouwen. Ook maken we vijf inhoudelijke handreikingen over thema’s: kantooromgeving, psychosociale arbeidsbelasting, mach ineveiligheid, gevaarlijke stoffen en fYsieke belasting. Maatwerk, meerdere haalbare oplossingen en het vaststellen van prioritaire risico’s staan voor ons voorop. Daar moeten we samen met de bonden uit zien te komen. Wij krijgen van onze leden signalen dat bonden dit jaar een beperkt aantal catalogi willen doen. De bonden willen ook op sectorniveau aan de slag. Dat leidt volgens ons tot algemene oplossingen en is strijdig met het bieden van maatwerk. Voor ons is een kapper niet hetzelfde als een bakker of slager. Voor zover ze risico’s delen, moet een arbocatalogus goede en bewezen praktijkvoorbeelden beschrijven die mensen herkennen. Als je een werkgever wilt aanspreken op werkdruk, werkt het veel beter als je voorlbeelden uit zijn branchepraktijk neemt.”

 

 

Reageer op dit artikel