artikel

Stikken of slikken?

Geen categorie

Bestaat er een drempelwaarde van allergene stoffen in de lucht waaronder de kans op schadelijke gezondheidseffecten nul is? Het vaststellen van maximaal aanvaarde concentraties (MAC-waarden) is lastig, en voor allergene stoffen nog ingewikkeldere. Misschien geeft elke blootstelling aan allergenen wel het risico van overgevoeligheid en bij voortdurende blootstelling een kans op een allergische luchtwegaandoening. Zelfs bij de laagst gemeten blootstelling aan (tarwe)meelstof worden effecten van speciale overgevoeligheid gemeten. Een speciaal ingestelde commissie van de Gezondheidsraad heeft zich daarom gebogen over de preventie van luchtwegallergieen door normstelling. Ook is beoordeeld of screening op allergische overgevoeligheid zinvol en effectief kan zijn om gezondheidsproblemen te voorkomen.

 

Bij blootstelling aan een lichaamsvreemde stof, een allergeen, kan het immuunsysteem in een verhoogde staat van paraatheid worden gebracht: sensibilisatie. Mensen merken niet onmiddellijk dat ze gesensibiliseerd zijn, maar door huidpriktesten en bloedonderzoek is dit vast te stellen. Onder andere door erfelijke aanleg verschilt hun kans daarop.

 

Bij hernieuwde blootstelling kunnen gesensibiliseerde werknemers last krijgen van allergische luchtwegklachten, zoals rhinitis (neusontsteking, soms gepaard met rode ogen) en astma. Van mensen die werken in de proefdiersector, de bakkerij- en meelverwerkende industrie en de paprika- en bloementeelt krijgen tientallen procenten last van allergische sensibilisatie en luchtwegaandoeningen. Het vroegtijdig opsporen van werknemers die gesensibiliseerd zijn door blootstelling aan allergenen, kan een bijdrage leveren aan preventie. Voor sommige allergenen, zoals die in meelstof en latex, zijn betrouwbare testmethoden voorhanden. Voor andere allergenen moeten die nog ontwikkeld worden.Bij beschikbaarheid van betrouwbare testmethoden is kosteneffectiviteit een overweging om al dan niet tot periodieke screening te besluiten.

 

Praktische zaken moeten ook goed geregeld zijn. Ervaringen met een grootschalig screeningsonderzoek in de Nederlandse bakkersbranche leert dat de logistiek van zo’n onderzoek lastig is door de versnipperde arbozorg in de branche. En wat zijn de consequenties van een positieve testuitslag? Als hierdoor de arbeidszekerheid in gevaar komt, zullen werknemers soms kiezen voor doorwerken met gezondheidsproblemen en afzien van de niet-verplichte screening. In grotere bedrijven bestaan minder uitvoeringsproblemen en zijn goede voorbeelden voorhanden. Zo zijn in de wasmiddelenindustrie (enzymastma) ook goede afspraken over aangepast werk gemaakt bij een positieve testuitslag. Het vaststellen van grenswaarden voor allergene stoffen en ook de invoering van screeningsprogramma’s blijft lastig. De Gezondheidsraadcommissie acht meer toxiciteits- en effectiviteitsonderzoek nodig. Diverse onderzoeken maken wel duidelijk dat bij verlaging van de blootstelling aan allergenen de kans op sensibilisatie vermindert en ook dat bij lagere blootstelling de kans op allergieen bij gesensibiliseerden minder groot is. Niet wachten dus op grenswaarden. Met goede beheersmaatregelen en good practices zijn veel werkgebonden luchtwegaandoeningen te voorkomen!

 

Referentie Gezondheidsraad. Preventie van werkgerelateerde luchtwegallergieen. Advieswaarden en periodieke screening. Den Haag: Gezondheidsraad, 2008; publicatie nr. 2008/03 (te downloaden via www.gr.nl)

 

Reageer op dit artikel