artikel

Welles nietes over RSI

Geen categorie

Hij werd zelf verrast door de uitkomst van zijn onderzoek, zegt de onderzoeker. IJmker deed twee jaar lang onderzoek onder tweeduizend beeldschermwerkers binnen vijf bedrijven. Van duizend medewerkers registreerde hij via metingen het daadwerkelijke computergebruik. Alle tweeduizend medewerkers hielden zelf bij hoe lang zij met de computer werkten. ‘We dachten dat de gemeten duur een sterkere relatie met chronische RSI-klachten zou laten zien dan de zelfgerapporteerde duur van computergebruik. Dat was helemaal niet het geval. De gemeten duur liet geen relatie zien met klachten, terwijl de zelfgerapporteerde duur wel een relatie liet zien met klachten.’ IJmker heeft geen sluitende verklaring. Hij speculeert op het ‘libelle-effect’ (meer aandacht leidt tot meer rapportage van klachten). ‘Mogelijk speelt beeldvorming een rol. Mensen horen dat je van veel computerwerk klachten kunt krijgen en melden misschien eerder.’

 

Oudhoff noemt dit idee van ‘self fulfilling prophecy’ onzin. Ze wijst er bovendien op dat andere studies wel een relatie leggen tussen computerduur en klachten. Ook IJmker zelf nota bene, merkt zij op. Oudhoff: ‘Daarom rechtvaardigt zijn onderzoek niet zo’n algemene conclusie. Wij vrezen dat werkgevers straks werknemers weer eindeloos achter de computer zetten.’

 

Volgens Maaike Huysmans van het VU Medisch Centrum, die ander onderzoek deed naar precisiewerk en RSI, heeft IJmker keurig onderzoek gedaan en rechtvaardigt zijn onderzoek zijn conclusie. ‘Daar hoeft hij geen doekjes om te winden.’ Maar het gaat haar te ver om te stellen dat er dus geen verband is tussen de duur van computergebruik en het optreden van RSI. Huysmans: ‘Als mensen in een week veel achter de computer werken, rapporteren ze vaker acute klachten. Er is een verband, alleen niet met de ernstige, chronische klachten zoals IJmker die onderzocht. Bovendien keek IJmker alleen naar de gemiddelde duur van computerwerk in drie maanden. Wat het effect is van bijvoorbeeld piekbelasting in het werk, is onduidelijk. We weten nog te weinig.’

 

Aan de andere kant zijn de bevindingen van IJmker opmerkelijk, stelt Huysmans. ‘Niemand heeft erbij stilgestaan dat zelfgerapporteerde en gemeten computerduur zo’n groot verschil kan opleveren. Je moet je afvragen hoe dat komt. Er is nog steeds geen duidelijke basis om aanbevelingen te doen richting de praktijk hoeveel uur mensen verantwoord achter de computer kunnen werken.’

 

Janneke Richter doet aan de Erasmus Universiteit onderzoek naar een model voor het voorspellen van RSI-klachten. Zij schaart zich achter de RSI-vereniging. Richter: ‘De studie van IJmker is prima, maar er zijn te weinig onderzoeken van hoge kwaliteit om betrouwbare uitspraken te doen over de relatie tussen de duur van computergebruik en RSI-klachten. Wat mij betreft is dit onderzoek geen reden voor arbomedewerkers om hun huidige beleid te veranderen’, reageert zij.

 

IJmker weet zich gesteund door de Deense NUDATA-studie (JH Andersen) met geregistreerde data onder zesduizend mensen, zegt hij. IJmker: ‘Beide studies vinden, net als een onderzoek onder Amerikaanse studenten (Chang), inderdaad een relatie met acute, spierpijnachtige klachten. Maar beide studies vinden op chronische klachten geen relatie met de duur van computergebruik. Dat zijn al twee belangrijke studies. Hoeveel moet je er hebben? De overtuiging dat computergebruik tot klachten leidt, is enorm sterk. Mijn onderzoek gaat er keihard tegenin. Ik ging ook uit van de gangbare hypothese. Als je geen bewijs vindt, is er maar een conclusie: verwerpen.’

 

Zijn onderzoek biedt ook waardevolle aanknopingspunten voor RSI-preventie in de praktijk, menen de RSI-patientenvereniging en de onderzoekers. IJmker noemt meerdere factoren die de kans op RSI vergroten, zoals gelijktijdig werken met telefoon en computer, overmatige toewijding aan het werk, doorwerken tijdens lunchpauzes, werkstress en werkdruk, lage waardering in het werk, weinig afwisseling van taken en eerdere RSI-klachten. Oudhoff van de RSI-patientenvereniging: ‘Het onderzoek van IJmker brengt deze factoren opnieuw onder de aandacht. Sommige factoren kunnen werknemers zelf beinvloeden, andere liggen op het pad van de werkgever. Daar kunnen werkgevers en werknemers mee vooruit.’

 

Huysmans: ‘De belangrijkste boodschap is dat meerdere factoren RSI veroorzaken. Vooral de stapeling van factoren vormt een risico.’

 

Volgens IJmker richt efficient preventiebeleid zich op medewerkers die meer dan vier risico’s hebben. Voor hen zijn verschillende maatregelen nodig, stelt hij. ‘Een algemene maatregel gericht op een risico heeft weinig effect. Als iedereen die tegelijk belt en computert nu een headset gaat dragen, vermindert het aantal RSI-klachten maar heel weinig. Werkgevers moeten medewerkers opsporen die meerdere risico’s stapelen en op meerdere fronten maatregelen nemen. Dat is de uitdaging.’

 

Nederland is in Europa koploper in computergebruik. Steeds meer werknemers werken met een computer en gemiddeld zitten zij iets minder dan vier uur achter de pc. Vooral binnen ICT-functies en de financiele sector werken mensen veel en lang met de computer. Ruim 25 procent van de Nederlandse werknemers zegt last te hebben van RSI. Dit kost de samenleving twee miljard euro per jaar. Tot 2005 nam de RSI-problematiek toe, sindsdien niet meer. Circa 70 procent van de bedrijven nam in 2006 maatregelen tegen RSI, vooral op ergonomisch vlak en via voorlichting en training van medewerkers.

 

een kwart van de maatregelen stimuleerde het nemen van korte pauzes. Veertig procent van de werknemers vindt maatregelen nodig.

 

Bron: Arbobalans SZW 2006

 

 

Aandoeningen aan het houdings- en bewegingsapparaat zijn de meest gemelde categorie beroepsziekte. Het totale aantal beroepsziektemeldingen voor de bovenste ledematen op basis van registratierichtlijn D001 (werkgerelateerde aandoeningen aan de bovenste ledematen) bedroeg 1.185 in 2006. De drie meest gemelde beroepsziekten zijn: klachten aan schouder of bovenarm (463), tenniselleboog (290) en klachten aan elleboog of pols (127). Voor het zesde achtereenvolgende jaar was er sprake van een daling bij deze beroepsziektemeldingen (2005: 1257). In 2000 waren er nog 3.011 meldingen.

 

Bron: Signaleringsrapport 2007 (NCvB)

 

 

Links:

 

– S. IJmker, Risk factors for arm-wrist-hand and neck-shoulder symptoms among office workers, A longitudinal perspective, www.tno.nl

 

J.H. Andersen, e.a., Computer mouse use predicts acute pain but not prolonged or chronic pain in the neck and shoulder, http://oem.bmj.com/cgi/content/short/65/2/126

 

– Che-Hsu (Joe) Chang, PT, MS, Daily Computer Usage Correlated With Undergraduate Students’ Musculoskeletal Symptoms, American Journal of Industrial Medicine 50:481-488 (2007), doi.wiley.com/10.1002/ajim.20461

 

Reageer op dit artikel