artikel

Hoofdbrekens over doel en middel

Veilig werken

Auteurs: Henk Bolk en Walter Zwaard

 

Als werkgevers en werknemers discussieren over middelen, hebben ze niet altijd zicht op de achterliggende doelen. Voor partijen die met arbocatalogi aan de slag gaan, kent de weg naar middelvoorschriften vele valkuilen.

 

  1. Middelvoorschriften die het denken stoppen. Partijen die nadenken over middelvoorschriften, moeten het hogere doel voortdurend voor ogen blijven houden.
  2. Middelvoorschriften zonder draagvlak. Middelvoorschriften moeten niet door een deskundige achter een bureau worden bedacht maar in nauw overleg met alle betrokkenen.
  3. Middelvoorschriften die de afstand vergroten tussen management en werkvloer. In arbocatalogi kan men zich voor sommige sectoren en domeinen beter concentreren op het (her)formuleren van de doelen voor de eigen situatie, zonder de manier waarop die kunnen worden bereikt al te zeer voor te schrijven.
  4. Middelvoorschriften die zich beperken tot een deel van het probleem. In arbocatalogi zou men er goed aan doen om de beoogde gebruikers te wijzen op nut en noodzaak van het treffen van gecombineerde en overkoepelend samenhangende maatregelen.
  5. Middel- en doelvoorschriften als privaat probleem. De makers van de arbocatalogus zouden zich moeten afvragen wat voor bedrijven in hun sector de concrete implicaties zijn van het wegvallen van de beleidsregels.
  6. Middelvoorschriften als vertragers. Een discussie kan vastlopen over een middel terwijl iedereen het eens is over het doel. Partijen doen er goed aan in zulke situaties om stil te staan bij de vraag wat hen (vaak op een hoger niveau) wel verenigt.
  7. Middelvoorschriften die tot doel zijn verheven. Het is niet altijd nodig om uitgebreid stil te staan bij de precieze regels en voorschriften die door de wetgever wel en niet zijn ingetrokken.
  8. Middelvoorschriften die het bereiken van het doel bemoeilijken. REACH (Registratie, Evaluatie en Autorisatie van CHemische stoffen) vraagt om enorme collectieve Europese inspanningen die allemaal gericht zijn op een middel: het registreren van de gevaren van chemische stoffen. Met een fractie van de registratie-inspanning zouden heel wat maatregelen kunnen worden getroffen die hetzelfde doel dienen.
  9. Middelvoorschriften die voorbijgaan aan werknemersgedrag. De opstellers van arbocatalogi zouden zich moeten afvragen welke voorzieningen nodig zijn om daadwerkelijk effectieve oplossingen te kunnen bereiken. 
  10. Middelvoorschriften als tegenhanger van doelvoorschriften. Het verdient aanbeveling dat de partijen die met arbocatalogi bezig zijn, vooraf stilstaan bij oorzaken en gevolgen die op elkaar inwerken. Inzicht daarin voorkomt tunnelvisie.
Reageer op dit artikel