artikel

Veilig en gezond in 2020

Veilig werken

Auteur: Tjabe Smid

 

Aandacht voor arbeidsomstandigheden en gezondheidsrisico’s maakt plaats voor bemoeienis van werkgevers met de gezondheid van hun werknemers, met hun leefstijl, hun werkvermogen en vitaliteit. Verder is ook duurzaamheid nu erg in de mode.

 

Maar er zijn al tekenen van verval zichtbaar. De meeste bedrijven doen net alsof ze maatschappelijk ondernemen, en hoe meer ze dat doen, hoe minder betekenis het krijgt. Ook zal het uitgeven van veel geld aan de vitaliteit van werknemers snel minder worden als werkgevers beseffen dat hun mensen thuis weinig doen aan hun gezondheid. Ze zullen zich realiseren dat ze beter kunnen sleutelen aan de werkomstandigheden dan aan de werknemer.

Dat zal dus in 2020 wel over zijn, maar de vraag is of dat ook geldt voor de deregulering, die ervan uitgaat dat werkgevers en werknemers samen risico’s kunnen beheersen zonder overheidsbemoeienis.

Kijken we naar het bedrijfsleven, dan zien we dat daar een stille revolutie aan de gang is. Het aantal bedrijven groeit sterk, het aantal werknemers per bedrijf daalt behoorlijk. Het veld wordt in veel bedrijfstakken bovendien internationaler, gefragmenteerder en diverser, dus de brancheorganisaties zullen straks minder in te brengen hebben. Ook de werknemerspopulatie wordt diverser, mondialer. De oppassende burger maakt plaats voor materialistische carrieremakers die niet bij een vakbond zijn aangesloten.

Al met al zal in 2020 de basis voor bindende collectieve afspraken enorm verminderd zijn. Voor bedrijven en werknemers is het dan steeds meer ieder voor zich. In 2020 hebben we kasten vol met arbocatalogi, convenanten en leidraden die niet worden bijgehouden.

Een verstandige overheid doet daar nu al vast wat aan. Opties: een voortgezette laisser-faire-politiek met minimumvoorschriften of de bescherming van de gezondheid van de werkende burger. De eerste benadering betekent dat werknemers zijn overgeleverd aan de grillen van de werkgevers. De tweede, reregulering dus, lijkt een betere optie, met als voorwaarde een opwaardering van het toezicht. Ook moet de overheid dan komen tot slimmere regels, transparant en handhaafbaar.

Er is overigens nog een derde, meer economische optie. Namelijk: een beleid waarbij de overheid gerichte prikkels uitdeelt om een niet goed werkend economisch systeem te corrigeren. Met als eerste maatregel: een systeem waarbij de hoogte van de uitkering bij arbeidsongeschiktheid afhankelijk is van de oorzaak. Ligt deze in het werk, dan is de uitkering hoger, en moet ze worden betaald door de werkgever.

Een verstandige overheid zal tegen 2020 streven naar een combinatie van economische en morele sturing, volgens de aloude leer van de koopman en de dominee.

Reageer op dit artikel