artikel

Oplossingenboek met afspraken

Wetgeving

De verschillende grotere en kleinere bedrijven die diensten leveren op het terrein van grondafhandeling op de luchthaven, hebben zich verenigd in de Schiphol Ground Handling Committee (SGHC). De SGHC probeert gezamenlijke werkafspraken te maken over arbeidsomstandigheden en ontwikkelde de arbocatalogus. Hierin staan alle afspraken over arbeidsomstandigheden. De nieuwe arbowetgeving was een goede aanleiding om de catalogus op te starten. In 2007 heeft de Consultancy Group van KLM Health Services het traject ingezet.

 

Het opstellen van een arbocatalogus vraagt om besluitvorming over de inhoud. Vorm en inhoud zijn nauwelijks voorgeschreven en in 2007 bestond alleen de arbocatalogus over geluid voor de podiumkunsten. De arbocatalogus moest bij de ‘handen-uit-de-mouwencultuur’ aansluiten. Daarom is de catalogus opgebouwd als een aangepast oplossingenboek met concrete afspraken of voorbeelden van beheersmaatregelen voor bekende risico’s. Zo wordt aangegeven dat een transportband bij een vliegtuig, waarmee naast bagage ook personen omhoog gaan, een leuning moet hebben. Per risico zijn vaak meerdere beheersmaatregelen aangegeven, waarbij eerst de maatregel bij de bron vermeld staat (bijvoorbeeld stroom via een vaste voorziening in plaats van een aggregaat) en uiteindelijk de benodigde beschermende middelen (goede gehoorbescherming op de vliegtuigopstelplaats) of medische begeleiding (gehooronderzoek). Om het voor de medewerkers uit de praktijk overzichtelijk te houden, zijn de risico’s per werkproces gegroepeerd. Een medewerker die in de bagagekelder werkt, treft in het werkproces bagage precies de voor hem relevante risico’s aan. In de bagagekelder zijn tilbelasting, veiligheid bij transport en werkroosters belangrijke onderwerpen. Zo kan iedereen snel de voor hem of haar relevante risico’s en beheersmaatregelen vinden.

 

Per werkproces zijn werkgroepen ingesteld. Deze werkgroepen hebben vanuit de praktijk de arbocatalogus gevuld. Alle afspraken en oplossingen over arbeidsomstandigheden van de deelnemende bedrijven zijn in de catalogus verzameld. Vrijwel alle bedrijven van de SGHC namen hieraan deel, en dat zorgde voor veel draagvlak en enthousiasme. Ook vonden de deelnemende arbocoordinatoren en preventiemedewerkers het heel leerzaam elkaars oplossingen, afspraken en beste praktijken te delen. Doordat er nog geen gemeenschappelijke RI&E en arboconvenant in deze branche zijn gemaakt, staat uitwisseling van informatie nog in de kinderschoenen.

 

Bij het opstellen van de catalogus deden zich een aantal keuzernomenten voor. Een juiste opdeling in werkprocessen bleek lastig. Zo werd aanvankelijk een onderscheid gemaakt tussen het werken aan bagage voor reizigers die hun koffer op de band in de aankomsthal zien verschijnen en reizigers die overstappen. Er kwamen echter geen verschillen in de relevante risico’s naar voren, zodat het overzichtelijker bleek om het afhandelen van bagage in de bagagekelder als een werkproces te beschrijven. Doel van de indeling was om makkelijk beheersmaatregelen te kunnen terugvinden die bij bepaalde werkzaamheden horen.

 

Door een te gedetailleerde indeling van de werkprocessen waren er soms geen bijbehorende risico’s en beheersmaatregelen te benoemen. Daarom is er uiteindelijk gekozen voor opdeling in hoofdprocessen (passagiersafhandeling, bagageafhandeling, vrachtafhandeling, het afhandelen van vliegtuigen op het platform en de schoonmaak). Per hoofdproces zijn de risico’s en beheersmaatregelen uitgewerkt. Voorbeelden van bijzondere taken zijn ‘de-icen’, rijden met transportmiddelen en het reinigen van specifieke delen van een toestel. De- icen brengt werken in de kou, op hoogte en met glycol als specifieke risico’s met zich mee. Het transport op Schiphol kent bijzondere risico’s en maatregelen door de bijzondere voertuigen die rondrijden, de lichaamstrilling en de aanwezigheid in een lawaaiige omgeving. Voor het schoonmaken van specifieke plekken als toiletten of vrachtruimen zijn de bijbehorende risico’s apart benoemd. Zo bestaat er bij het schoonmaken van toiletten kans op het oplopen van overdraagbare ziekten, en zijn er in het vrachtruim railsystemen aanwezig die tot verwondingen kunnen leiden.

 

In de werkgroepen is regelmatig gediscussieerd over beheersmaatregelen in de arbowetgeving, die niet algemeen uitgevoerd worden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het aanbieden van periodiek arbeidsgezondheidkundig onderzoek of het naast de Schipholbrede brandweer en ambulancepost beschikbaar hebben van eigen bedrijfshulpverleners. Het opnemen van een dergelijke verplichting in de catalogus werd door sommige deelnemers niet op prijs gesteld.

 

Ook zijn er maatregelen die bij een groot en gespecialiseerd bedrijf economisch haalbaar zijn, maar in een klein bedrijf met allround medewerkers te kostbaar. Denk daarbij aan geautomatiseerde tilhulpen. Deze zijn als goede voorbeelden opgenomen in de arbocatalogus.

 

De arbocatalogus is een ‘levend’ document. Hij wordt daarom twee keer per jaar nagelopen en geactualiseerd. De overlegstructuur die nu tot stand is gekomen, blijft de basis voor het beheer.

 

De laatste puntjes worden nu op de i gezet. De diverse directies en ondernemingsraden moeten akkoord gaan met de arbocatalogus die ter toetsing wordt voorgelegd aan de Arbeidsinspectie. Lastig is het voldoen aan de criteria voor het verkrijgen van subsidie. Hiervoor moet de arbocatalogus gekoppeld zijn aan een branche en moeten de sociale partners hun instemming geven. Hoewel de betrokken bedrijven dezelfde activiteiten uitvoeren op dezelfde locatie, vallen ze niet binnen een cao of een branche.

 

Op Schiphol zullen nog wel enkele arbocatalogi komen, gericht op specifieke werkprocessen. Naast de arbocatalogus voor de grondafhandeling, zijn de luchtvaartondernemingen (KLM, Martinair, Transavia) ook begonnen met een arbocatalogus voor vliegend personeel. Wie weet vindt er nog een internationale slag plaats, om de arbocatalogus te harmoniseren en zo voor internationaal opererende bedrijven geschikt te maken.

 

Reageer op dit artikel