artikel

Voorlichting en vlaai voor veiligheid

Wetgeving

Dat interne transportmiddelen gevaarlijke machines zijn, is bekend. Maar door onduidelijke redenen dringt dit vaak niet door tot de directiekamers. Deze arbeidsmiddelen en met name de heftruck worden wel eens als ‘alleskunner’, en dus niet juist, gebruikt.

 

De meeste gemotoriseerde interne transportmiddelen zijn technisch in orde. In veel gevallen blijkt uit het onderzoek dat de technische mankementen niet de oorzaak van de ongevallen zijn. Wel leidt ondeskundig en niet-juist gebruik vaak tot ongevallen.

 

Een greep uit de tientallen oorzaken:

 

 

heftruck als hoogwerker gebruiken, al dan niet met een pallet op de lepels;

 

– achteruitrijden met geheven vorken;

 

– met ledematen buiten de cabine rijden;

 

– veel te snel rijden;

 

– spelletjes spelen of stoeien met heftruck of palletwagen;

 

– meerijden op de heftruck;

 

– heftruck te zwaar beladen;

 

– heftruck oneigenlijk gebruiken, bijvoorbeeld grote lasten laden en lossen;

 

– eigenhandig de vorken verlengen zodat de stabiliteit niet gewaarborgd blijft;

 

– onstabiele/niet goed geborgde goederen vervoeren.

 

Dit gedrag veroorzaakt veel menselijk leed en veel financiele schade. Een verzekeringsmaatschappij heeft berekend dat elk ongeval met een intern transportmiddel gemiddeld 1900 euro schade teweegbrengt: 900 euro directe en 1000 euro indirecte (gevolg)schade. De maatschappij gebruikt deze cijfers om werkgevers bewust te maken van de financiele gevolgen. Een werkgever met een heftruck en een winstmarge van 5 procent moet daardoor een extra omzet van 38.000 euro realiseren om deze netto-schade te compenseren. Een werkgever met tien heftrucks moet dan 380.000 euro extra omzet draaien.

 

De Arbowet schrijft voor dat de chauffeur deskundig moet zijn. Maar met deskundigheid alleen komen de werknemers en werkgevers niet ver. Om gevaren en risico’s te beheersen bij het gebruik van de interne transportmiddelenkan kan de zes M-methode worden gebruikt. Deze omvat machine, mens, management, methoden, milieu en materiaal.

 

 

Machine: de machine moet geschikt zijn voor de toepassing en goed worden onderhouden.

 

– Mankementen aan de interne transportmiddelen zijn niet vaak de oorzaak van een ongeval. Wel blijft controle belangrijk, vooral op de claxons, richtingaanwijzer en het onderbrekingsmechanisme bij een elektrische heftruck. Daarnaast is een jaarlijkse keuring van de interne transportmiddelen verplicht.

 

– Mens: de belangrijkste factor. De chauffeur moet voorlichting, onderricht en instructie krijgen en aantoonbare specifieke deskundigheid hebben die toegespitst is op de arbeidsplaats. Hij moet verantwoordelijksheidsgevoel hebben. Hij neemt de verkeersregels in het bedrijf serieus en toont goed rijgedrag. Hij gebruikt de interne transportmiddelen conform de gebruiksaanwijzing. Als 16- en 17-jarigen met interne transportmiddelen werken, moet er direct en deskundig toezicht aanwezig zijn.

 

– Management: zorgt voor goede instructie en voorlichting en toezicht. Toezien dat de arbeidsplaats veilig is en arbeidsmiddelen juist gebruikt worden. Een sfeer creeren waarin werknemers meer geneigd zijn de regels na te komen.

 

– Materiaal: de last. De last moet stabiel zijn en de juiste afmetingen hebben. Veel ongevallen gebeuren omdat de last te groot of niet goed verpakt is. Bij lasten die het zicht van de chauffeur belemmeren, moet bij achteruitrijden de snelheid worden aangepast aan de omstandigheden.

 

– Milieu: de omgeving en de arbeidsplaats. De rijbanen moeten breed genoeg zijn. Bij veel transportbewegingen met werknemers op de werkvloer, is het scheiden van de rijbanen en de looppaden een goede oplossing. Waar nodig moeten er verkeersborden en spiegels worden opgehangen.

 

De stellingen moeten stabiel zijn en berekend zijn op de te plaatsen lasten. De hoekstaanders van stellingen zijn beveiligd met een aanrijdbeveiliging.

 

Een buitenterrein moet egaal en zonder (kleine) hobbels zijn. Dit vermindert kantelgevaar en voorkomt schade aan de gezondheid van werknemers door trillingen.

 

Voldoet het laadstation aan de eisen? Zijn er voorzieningen getroffen voor het opladen en wisselen van accu’s?

 

 

Methoden: de werkmethoden zijn belangrijk. Voor het laden en lossen zijn regels vastgesteld. Hoe zijn botsingen tussen personen en rijdende materialen te voorkomen? Indien nodig wordt een deel van de hal tijdelijk afgezet. Goederen worden op de juiste manier opgestapeld. Interne verkeersregels sluiten aan bij normale verkeersregels.

 

Wanneer deze zaken zijn geregeld, is er voldoende toezicht. Als werkgevers op hun zorgplicht in de vorm van toezicht worden aangesproken, beweren ze geen politieagent te kunnen en willen spelen. Maar als een werkgever het meeste van het voorgaande heeft geregeld, heeft hij daarbij zeker de medewerking van werknemers nodig gehad. In dat geval wordt het toezicht een soort vanzelfsprekendheid. Toch is een sanctie- of beloningsbeleid een goed instrument als sluitstuk van goed werkgeverschap en de arbozorg.

 

Op de vraag aan een werkgever hoe het hem is gelukt de tientallen heftruckchauffeurs zover te krijgen dat ze hun gordel zijn gaan dragen, antwoordde hij: “Na de opleiding zagen wij dat gaandeweg steeds minder chauffeurs hun gordel droegen. Hoewel dit uitdrukkelijk in onze veiligheidsinstructie was opgenomen en wij onze mensen daarop bleven aanspreken. Wij zijn toen met onze twaalf heftruckchauffeurs om de tafel gaan zitten. Dit leverde de volgende regel op: wie zijn gordel niet draagt, trakteert zijn gehele afdeling op vlaai. Binnen twee weken was het niet-dragen verleden tijd.”

 

Een andere bedrijfsleider heeft de naleving van de arboregels grondiger aangepakt. “Wij geven iedereen goede voorlichting en onderwijs. Als wij een nieuwe machine kopen, krijgen de betrokken werknemers mondelinge en schriftelijke informatie. Heftruckchauffeurs krijgen elke twee jaar een korte herhalingscursus. Ook hebben wij een beloningsbeleid. Elke werknemer wordt 500 euro per jaar in het vooruitzicht gesteld: 250 euro voor niet te vaak ziek melden en 250 euro voor het naleven van veiligheids- en gezondheidsregels. Dat leidt wel eens tot discussie, maar wij betrappen bijna niemand meer zonder veiligheidsschoenen of werknemers die geen gordels dragen bij het rijden van een heftruck.”

 

Bronnen: AI-blad 14, internetsite FNV Bondgenoten, brochures van de Arbeidsinspectie Beknopt verslag Heftrucksyrnposiurn COl, 16 juni 2006, Interpolis

 

Reageer op dit artikel