artikel

Een mythe doorgeprikt?

Geen categorie

‘De weerstand van kevlar tegen scherpe voorwerpen is nihil’, zegt Theo Jansen, voorzitter van de NEN-werkgroep Voet- en beenbescherming. ‘Dat vind ik ernstig, vooral omdat het risico bestaat dat schoenen die officieel aan de norm voldoen, worden ingezet op bouwplaatsen. Daar is het gevaar groot.’

 

Hij laat het er niet bij zitten. ‘We gaan er eerst in de werkgroep over praten, ik sluit niet uit dat we ervoor zullen pleiten om de test voor norm 20345 aan te passen. Ik denk trouwens dat producent Dupont er goed aan zou doen om zijn afnemers te waarschuwen voor de tekortkomingen van kevlar. Als de drager van een schoen gewond raakt omdat deze niet veilig is, wordt dat immers ook de producent aangerekend. Ook schadeclaims zijn denkbaar, die zijn vaak niet mals, zeker in de VS.’

 

‘Toen kevlar tussenzolen op de markt kwamen, heb ik er zelfeen priem in gestoken. Helaas was het materiaal daar niet tegen bestand’, zo zegt een schoenexpert met een ervaring van meer dan vijftig jaar. Op verzoek van zijn werkgever, die ook stalen tussenzolen in het assortiment heeft, blijft hij anoniem. ‘Ik denk dat leveranciers van veiligheidsschoenen niet alleen rekening moeten houden met de officiele normen, maar ook met de praktijk. Laten we zo nuchter zijn om niet alleen de voordelen van kevlar te erkennen, maar ook de nadelen, anders krijg je ontevreden klanten. Het gerenommeerde Finse onderzoeksinstituut FIOH kwam onlangs tot dezelfde conclusies.’

 

De expert benadrukt zijn objectiviteit. ‘In het begin werd gezegd dat ik tegen kevlar ben omdat wij graag stalen tussenzolen leveren, maar dat klopt niet. Op kevlar zit natuurlijk een veel hogere marge, dus dat verkopen wij liever. Bovendien worden schoenen met onze merknaam, inclusief veiligheidsnummer en kwaliteitskeurmerk, massaal nagemaakt in China. Met kevlar kan dat niet, we hebben er dus alle belang bij om zo veel mogelijk kevlar te leveren.’

 

Menige deskundige die wordt verzocht commentaar te leveren op de situatie, houdt zich op de vlakte, zo ook bij notified body Satra in het Verenigd Koninkrijk. Bij leverancier Intersafe Groeneveld – producent van kevlar en stalen tussenzolen – is veiligheidskundige en kwaliteitsmanager Jos Putman wel bereid te reageren: ‘De test voor norm 20345 is ontwikkeld voor schoeisel met een stalen tussenzool, het is wenselijk dat de test voor norm 20345 wordt aangepast. Wij doen wat ieder bedrijf in deze branche zou moeten doen: je gaat niet voor omzet op de korte termijn, maar je geeft advies met het oog op de lange termijn, een duurzame relatie met je klant. Op basis van je risicoanalyse vertel je dat staal de voorkeur heeft in een werkomgeving met scherpe voorwerpen. Dat staat ook al in de gedragscode van de AVAG en in de eisen voor het certificaat safety sign, dat helaas nog niet alle AVAG-leden in bezit hebben.’

 

Volgens hem worden de nadelen van staal nogal overdreven. ‘Het gewicht van een stalen tussenzool ligt rond de tien gram, dat voelt niemand. Omdat verenstaal wordt toegepast, is de flexibiliteit behoorlijk. En van een zogenaamde koudebrug is meestal geen sprake omdat er nog een binnenzool overheen ligt. Veel belangrijker voor de stevigheid en de doorbuiging is een goede cambreur en juist daarop wordt soms bezuinigd bij kevlar tussenzolen. In dat geval wordt de bal van de voet niet ondersteund, waardoor overbelasting plaatsvindt. De belangrijkste reden om kevlar te gebruiken is de aanwezigheid van detectiepoortjes voor metaal, bijvoorbeeld op Schiphol. De KLM heeft om die reden door TNO een test laten uitvoeren naar de kwaliteit van kunststof veiligheidsneuzen voor schoenen. De neerwaartse weerstand bleek voldoende, maar de zijwaartse niet. Dus ook daar zijn problemen met kevlar.’

 

‘De doordringbaarheid van zolen heeft net zo veel te maken met de kracht die wordt uitgeoefend als met de scherpte van een voorwerp’, nuanceert directeur Jan Dirksen van fabrikant Neskrid. ‘Penetratie is niet ondenkbaar, maar op de eerste zeven miljoen paar schoenen met kevlar tussenzolen die op de markt werden gebracht, zijn maar drie ongevallen gemeld. Dat is vergelijkbaar met het aantal ongevallen bij stalen tussenzolen.’ Overigens is het probleem volgens hem wel bekend en wordt eraan gewerkt. ‘We zijn bezig met het testen van nieuwe kevlar tussenzolen van het Italiaanse merk Lenzi. Als wij tevreden zijn gaan de schoenen naar TNO en ik hoop dat ze dan begin 2007 in de verkoop kunnen.’

 

Salesmanager Ronald van Esch van Bacou Dalloz is evenmin overtuigd van het probleem.

 

‘Voor ieder persoonlijk beschermingsmiddel is een test denkbaar die leidt tot een negatief resultaat. Ook autogordels worden getest, maar er zijn ongelukken denkbaar waarbij ze geen bescherming bieden of waarbij het dragen van autogordels juist ongewenst is. Een stalen tussenzool dekt 97 procent van de voet af, een kevlar tussenzool 100 procent. Het hangt dus helemaal van de test af, welke van de twee het meest veilig is.’

 

Hoog tijd om een reactie te vragen aan de Arbeidsinspectie. De expert komt niet aan de telefoon, een persvoorlichter meldt dat de Inspectie weet dat kevlar doordringbaar is voor naalden. ‘Dit is afhankelijk van de hoek waaronder een voorwerp wordt geraakt en de vorm ervan. Vergelijkt u het met een malienkolder: die geeft bescherming tegen zwaarden, maar niet tegen een scherpe punt. Dit is niet zorgwekkend.’

 

De woordvoerder benadrukt dat het niet de taak van de Arbeidsinspectie is om te anticiperen op veiligheidsproblemen die kunnen ontstaan. ‘Er zou pas reden zijn om actie te ondernemen als er een klacht binnenkomt naar aanleiding van een ongeval of een klacht tegen de norm. En laten we de verwondingen die hier het gevolg van zijn ook niet overschatten; het is in elk geval minder ernstig dan het verlies van een teen.’

 

Dat laatste is echter de vraag, volgens de anonieme klokkenlui-der. Een spijker in de voetzool geeft een pijnscheut, je kunt je evenwicht verliezen. Het gevolg is minimaal een bezoek aan de EHBO-post voor een tetanusinjectie, maar een val van een steiger is niet ondenkbaar. Boven-dien speelt er nog een probleem. ‘De Arbeidsinspectie verzuimt om te controleren of schoenen die in de praktijk worden gebruikt ook daadwerkelijk vol-doen aan de norm. De schoenen die in China worden nagemaakt, zijn kwalitatief vaak minder en het gebruik van gecertificeerde materialen is niet de hoogste prioriteit voor een producent van namaakspul. Dat geeft niet alleen concurrentievervalsing, het betekent ook dat gebruikers van veiligheidsschoenen onnodig risico lopen. Na de rampen in Enschede en Volendam en zelfs na de Schipholbrand, is het met de handhaving van regels in Nederland nog steeds zorgelijk gesteld.’

 

OPROEP, OPROEP, OPROEP, OPROEP…

 

Binnenkort presenteert Kluwer zijn nieuwe website: www.arboonline.nl. Heeft u personeelswisselingen te melden binnen uw organisatie, of bent u zelf van baan veranderd, stuur uw gegevens en visitekaartje – liefst met foto – naar de redactie van Arbo: arbo@kluwer.nl.

 

Ook als u plannen heeft voor een congres, cursus of praktijkdag, zijn wij geinteresseerd. Stuur uw persbericht naar arbo@kluwer.nl.

 

Bij voorbaat dank!

 

De redactie

 

 

Reageer op dit artikel