artikel

Het rommelt bij de arbodiensten

Geen categorie

‘Maar’, reageert Blaauwhof, ‘dit is een enorm hoog percentage. Gigantisch! Vergeet niet dat alle voorlichting nog moet komen he? Ik vind ze juist erg ontrouw.’ Blaauwhof is ex-directeur van ArboNed en sinds 1 juni de kopman van Occure. Hij wil zijn organisatie niet vergelijken met de zogenaamde arbo-Aldi’s die voor een koopje arbodienstverlening aanbieden. ‘Wij verschillen wezenlijk van deze bedrijven. We bieden bedrijven het ontbrekende puzzelstukje en willen juist de bedrijfsarts ruimte bieden meer kwaliteit te leveren. Bedrijven nemen straks hun eigen verantwoording, maar missen bijvoorbeeld een goede bedrijfsarts die verplicht is bij de verzuimbegeleiding. Zo’n puzzelstukje kan ook automatisering of andere professionals zijn. Wij hebben een netwerk van deskundigen waar bedrijven gebruik van kunnen maken.’

 

Arbo Unie directeur Dick van der Laan weet zich lang genuanceerd uit te drukken als het gaat om zijn collega-directeur. Maar uiteindelijk verliest hij toch een beetje zijn beheersing. ‘De arbo-Aldi’s en Blaauwhoven onder ons spelen een bedrieglijk spel. Ze suggereren dat als je een dokter inhuurt het probleem opgelost is. Dat is het tegenovergestelde van wat de wetgever bedoelt. Je moet niet alleen een dokter inhuren, maar ook psychologen, bedrijfsmaatschappelijk werk en anderen. Kortom, zorgen dat je kernfuncties goed bezet zijn. Anders werk je medicalisering van het verzuim alleen maar in de hand.’

 

Van der Laan betwist de woorden van Blaauwhof. ‘Gelukkig hebben wij geen last van het weglopen van bedrijfsartsen. Bij ons werken zevenhonderd bedrijfsartsen en die zijn erg tevreden bij ons. Je ziet een toenemende interesse in onafhankelijke dienstverlening. We zijn bezig met expertisecentra over gehoor- en geluidsproblemen, toxische stoffen, werken onder de grond, overdruk en onregelmatig werk. Dat spreekt professionals erg aan. Zo promoveren ook professionals op onze kosten in bijvoorbeeld overdruk. Vooral de relatie academisch niveau met praktijk spreekt hen erg aan.’

 

NVAB-voorzitter en Arbo Unie arts Sorgdrager nuanceert het beeld van zijn directeur. ‘Nou, de wens is de vader van de gedachte, laten we maar zeggen. Ook binnen Arbo Unie zijn er regio’s waarvan ik denk: let op je zaak.

 

Dat heeft te maken met de lokale aansturing en de manier waarop ze werkprocessen oppakken. Maar over het algemeen heeft hij gelijk. Ik zie in mijn omgeving ook geen collega’s die weg willen.’

 

Waar collega-arbodiensten als ArboNed alvast op hun rug lijken te gaan liggen – ArboNed ontslaat alle arboverpleegkundigen – daar kiest Arbo Unie naar eigen zeggen toch nog steeds voor de integrale dienstverlening. Al vallen er bij ‘s lands grootste ook de nodige klappen. Zo werd medio december bekend dat ook bij Arbo Unie fiks gereorganiseerd wordt. In 2005 vervallen 265 arbeidsplaatsen en in 2006 nog eens 320. Het aantal Arbo Unie regio’s wordt teruggebracht van 33 naar 28, het aantal regiodirecteuren neemt met vijf af en de hoofddirectie wordt ingekrompen tot vier leden. Volgens de dienst liggen het dalend ziekteverzuim, de stroomlijning van de organisatie en het weer teruggeven van eigen verantwoordelijkheid aan bedrijven, ten grondslag aan deze reorganisatie.

 

Van der Laan: ‘Kijk we hebben natuurlijk wel te maken met een verwachte omzetdaling in de gehele sector van ten minste tien procent. Een aangezien Arbo Unie eenderde deel van de markt bedient, kun je op je vingers natellen dat dit gevolgen heeft. Overigens moeten we daarbij wel in ogenschouw nemen dat we de afgelopen jaren mede door ‘Poortwachter’ omzetstijgingen van vijftien tot twintig procent hebben gerealiseerd. Dus dit wordt een correctie op de hele sterke stijgingen. Per saldo krijgen we over vijf jaar een omzetstijging van drie tot vier procent en dat is een heel acceptabel percentage. Vergeet bovendien niet dat we in een diensten- en kenniseconomie werken. Human perfomance wordt steeds belangrijker. En dat is nou net waar wij verstand van hebben.’

 

Volgens Van der Laan is de reorganisatie bij Arbo Unie een reactie op de actuele teruggang op de markt. Hij hangt echter blijmoedig de ‘een stap achteruit om straks twee stappen voorwaarts te maken’ filosofie aan. ‘Wij maken uitdrukkelijk beleid op verdere groei van onze organisatie om straks het marktaandeel te vergroten. We schrappen ook geen functies als arboverpleegkundigen. Dat kunnen uitstekende preventiemedewerkers zijn. Wel is het zo dat mensen die bij ons veel met verzuimgesprekken bezig zijn, overtollig worden. Dat wordt meer door de bedrijven zelf gedaan. Dat kunnen dus bedrijfsartsen, maar ook administratief medewerkers zijn.’

 

CNV-manager collectieve belangenbehartiging Cynthia Meulblok zit in een spagaat. Enerzijds juicht ze de focus op de eigen verantwoording van het bedrijfsleven voor arbeidsomstandigheden toe, aan de andere kant ziet ze met lede ogen werkgelegenheid verdwijnen bij arbodiensten. ‘Tja, maar als mensen geen cola meer drinken dan moet je ook ophouden met het maken van het drankje. We zullen ons sterk maken voor een goed sociaal plan bij bedrijven waar we aan de CAO-tafel zitten zoals Arbo Unie. Ik vind het trouwens erg triest dat alle arboverpleegkundigen bij Arbo-Ned ontslagen worden, maar daar zijn we niet bij betrokken.’ ArboNed werd door ons tot twee keer toe benaderd om commentaar, maar wilde dat niet geven.

 

Een deel van die Arboned-verpleegkundigen wordt vervangen door arbeidsdeskundigen. Toch vindt voorzitter Henk Zuidema van de Nederlandse Vereniging voor Arbeidsdeskundigen de ontslaggolf bij ArboNed een zorgelijke zaak. ‘Natuurlijk. Het zijn driehonderd collega’s uit een aanpalende beroepsorganisatie die ontslagen worden. Ik zag het aankomen. Je ziet een toenemende beweging van snelle reintegratie. Op het moment dat iemand verzuimt, zijn arbodienst en werkgever al bezig met de reintegratie. Arbeidsdeskundigen zijn bij uitstek gewend om op gelijkwaardig en collegiaal niveau te overleggen met bedrijfsartsen. Logisch dus dat grote bedrijven arbeidsdeskundigen in dienst nemen en dat arbeidsdeskundigen meer ingehuurd worden. In de eerste twee jaar verzuim valt geld te verdienen. Als de werkgever na twee jaar bij het UWV staat, niet meer.’ Overigens valt het ook Zuidema op dat zijn collega’s steeds meer de vrije markt opgaan. ‘Arbeidsdeskundigen vestigen zich in toenemende mate als zelfstandige.’

 

Wie denkt dat Arbo Unie directeur Van der Laan de nieuwe constellatie in de arbeidsomstandighedensector verfoeit, heeft het faliekant mis. Volgens Van der Laan werkt Arbo Unie al jaren in een setting die de eigen verantwoordelijkheid van de werkgever stimuleert. ‘Bij ons word je niet getrakteerd op commerciele trucs. We zijn honderd jaar geleden door het bedrijfsleven zelf opgericht. Arbo Unie hamert altijd al op de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven. Dat zit al voor honderd jaar in ons bloed. We hebben nu als samenleving te maken met ontwenningsverschijnselen. We dachten bedrijfsgezondheidszorg voor te kunnen schrijven. Dat bleek een verkeerde gedachte. Ik ben blij dat de verplichte aansluiting bij een arbodienst wordt afgeschaft. De markt zit nu in een wispelturige fase, maar ik ben er van overtuigd dat het sentiment van goed werkgeverschap straks weer overheerst als dat moeten verdwijnt.’ Toch erkent ook Van der Laan dat zijn bedrijf in zwaar weer zit. ‘Het aanpassen van je organisatie is pijnlijk. Ook voor een directeur. We zijn een not for profitorganisatie, maar hebben wel te maken met een markt waarin concurrenten opereren die hele harde maatregelen treffen en waarin prijsstunters actief zijn. Dat zijn wij duidelijk niet. En dat willen we ook niet. Maar we kunnen het ons niet veroorloven bedrijfsfuncties in dienst te houden waar onvoldoende markt voor is. Toch blijven we ons profileren op kwaliteit. We blijven dus een integrale dienst die vraaggericht werkt. We willen zoveel mogelijk mensen en functies aan boord houden. Dat kan door te detacheren, te scholen, maar ook door bedrijven te helpen de juiste mensen aan te trekken.’

 

Zet de trend van verzelfstandigde bedrijfsartsen, arbeidsdeskundigen en wie weet arbeidshygienisten en A&O-deskundigen zich voort, of heeft toch het integrale teamwork de toekomst? Blaauwhof kent geen twijfel. ‘Het teamwork vanuit een dienst is gedeeltelijk achterhaald. Ik denk dat

 

ook andere disciplines uit de traditionele arbodienst stappen. De tijd dat een werkgever honderd euro of meer per kop voor arbo betaalt en vervolgens de verantwoordelijkheid over de balk gooit, is voorbij. Schijnbaar vinden bedrijven het niet zo prettig meer dat arboprofessionals in een vooraf samengesteld team aan de slag gaan. Mensen uit het bedrijf zelf gaan aan de slag. Zo niet, dan huur je ze extern in. Die vormen dan ook een team, maar wel onder regie van de klant. De traditionele geintegreerde arbodiensten krijgen het moeilijk. Of professionals moeten vrezen voor hun baan? Wel bij de arbodiensten. Blijkbaar hebben zij het niet voor elkaar gekregen om verzuim en preventie goed op elkaar af te stemmen. Preventie is altijd een ondergeschoven kind geweest. Alle focus ging naar verzuim. Ik heb altijd geloofd in integrale dienstverlening. De bedrijfsarts kan zich in de toekomst weer meer met preventie en gezondheid binnen bedrijven bezighouden en er voor zorgen dat de juiste disciplines bij een probleem worden getrokken.’

 

Of de liberalisering de doodsteek voor arbodiensten in hun huidige constellatie wordt, willen we weten. Van der Laan denkt van niet. ‘Ik sluit een consolidatie van de huidige markt niet uit. Dat ligt aan de verzekeraars. Zij hebben de mogelijkheid om arbodiensten overeind te houden en zo een totaalpakket aan te bieden. Een aantal heeft een eigen arbodienst en kan zo een gesloten formule aanbieden van een polis en schadelastafdeling in een. De arbodienst wordt dan een soort schadebeoordelingsafdeling van de verzekeraar. Ik sluit dus niet uit dat alle grote spelers overeind blijven. Wij zullen in ieder geval zelfstandig blijven. Ook de komende tijd.

 

Productiviteit en human performance is meer dan afwezigheid, ziekte en reintegratie. Wij bieden een toegevoegde waarde in preventie en die steekt ver boven verzuimbestrijding uit.’

 

Dat mag dan zo zijn, als we Blaauwhof goed beluisteren vallen er toch slachtoffers. ‘Liberalisering zal niet de doodsteek betekenen voor alle arbodiensten, maar een paar van hen hebben het moeilijk. Wie? Ik kom er zelf vandaan, dus ik vind het lastig daar iets over te zeggen. Ik zit niet meer in de arbodienstverlening. Waar ik dan wel in zit? Goede vraag. Geen arbo meer in ieder geval. Die term valt niet zo lekker meer. (Lachend) Daar mag uw blad ook wel rekening mee houden. Nee, ik maak maar een geintje. Occure is een adviesbureau voor gezondheidsmanagement en verzuim.’

 

Reageer op dit artikel