artikel

Hinder van geluid

Geen categorie

Naarmate de bezettingsgraad in een ruimte hoger ligt, neemt de hinder toe. Oftewel: hoe meer mensen op een vierkante meter, hoe meer geluidshinder. Het aantal klachten in kantoortuinen ligt daarom hoger dan in kleinere groepskantoren. Gemotiveerde en extroverte personen blijken overigens minder gevoelig te zijn voor hinderlijk geluid. En was een rammelende (matrix)printer jaren geleden nog heel gewoon, inmiddels vinden we dit geluid volstrekt onacceptabel. Ook wanneer we niet weten waar een geluid vandaan komt of wat het veroorzaakt, ligt onze acceptatiegrens lager. De bron van het geluid kan een directe relatie hebben met het uit te voeren werk. Dat heet intern geluid. Hieronder vallen geluiden afkomstig van toetsenborden, printers, rinkelende telefoons, gesprekken tussen collega’s, maar ook het lopen over gangen. Een geluid dat geen relatie heeft met het werk, zoals dat van liften of ventilatiesystemen en verkeersgeluiden, heet extern geluid. Geluid uit die laatste groep is meestal minder gemakkelijk te beinvloeden.

 

Achtergrondgeluid in dB(A)

 

Kwaliteit spraakverstaanbaarheid

 

<40

 

Perfect

 

40-45

 

Zeer goed

 

45-50

 

Goed

 

50-55

 

Voldoende

 

55-60

 

Matig

 

60-80

 

Moeilijk

 

>80

 

Onvoldoende

 

 

Goede spraakverstaanbaarheid is essentieel bij mondelinge communicatie. Een gehoorstoornis, bijvoorbeeld als gevolg van (familiaire) ouderdomsdoofheid of door regelmatige blootstelling aan te hoge geluidniveaus, tast de verstaanbaarheid zonder meer aan. Ook een spraakgebrek kan de spraakverstaanbaarheid beperken. Dit soort individuele factoren stelt strengere eisen aan het niveau van achtergrondgeluiden. Naast individuele factoren spelen twee natuurkundige (fysische) factoren een rol in de verstaanbaarheid van een gesprek. Een daarvan is het niveau van de achtergrondgeluiden. Voor een goede spraakverstaanbaarheid, zonder dat spreken met stemverheffing nodig is, mag het achtergrondgeluidsniveau niet hoger zijn dan 50 dB(A). Het schema laat de relatie zien tussen het achtergrondniveau van geluid en de kwaliteit van de spraakverstaanbaarheid.

 

Een tweede natuurkundig verschijnsel is de akoestiek van de ruimte. Een slechte akoestiek vermindert de spraakverstaanbaarheid fors. Het vermogen om geluid te absorberen bepaalt de akoestische kwaliteit van een ruimte. De hoeveelheid absorptie wordt uitgedrukt in ‘vierkante meters open raam’ (A m2). Bij een openstaand venster wordt het geluid immers niet meer gereflecteerd. Het gebruik van geluidabsorberende materialen verbetert de akoestiek in de ruimte, met als uiteindelijk doel de nagalm te beperken tot een acceptabel niveau. Badkamers en kerken kenmerken zich door het gebruik van weinig geluidabsorberende materialen. In deze ruimten kan het geluid respectievelijk 2 tot wel 10 seconden aanhouden. Hoe groter de ruimte, hoe langer het geluid aanhoudt. De nagalmtijd (tijd die nodig is om het geluidsniveau in de ruimte met 60 dB(A) te laten dalen) speelt een belangrijke rol in de geluidswaardering. Voor zo’n meting is overigens specifieke meetapparatuur nodig. De richtwaarde voor de nagalmtijd van een ingerichte kantoorruimte bedraagt 0,5 tot 0,7 seconde. In spreekzalen, gangen en hallen mag dit iets langer zijn: 0,8 tot 1,0 seconde. In het algemeen geldt de laagste waarde voor kleinere en de hoogste voor grotere vertrekken.

 

GELUID, WAT IS DAT?

 

Een geluidsbron brengt lucht in beweging met een snelheid van ruim 1200(!) km per uur. De lucht-beweging kenmerkt zich door de verschillende frequenties en wisselende amplitudes. Onze gehoorschelp leidt de luchtwegingen naar het trommelvlies achter in de uitwendige gehoorgang. Het trommelvlies zet de luchtbeweging om in een mechanische beweging van de gehoorbeentjes in het middenoor. Vervolgens wordt deze trilling omgezet in een vloeistofbeweging binnen het slak-kenhuis. Hieruit ontstaat via receptoren prikkeling van de gehoorzenuw en zo ervaren wij geluid.

 

 

Is het gesprek uit de aangrenzende kamer te verstaan, dan geldt dat andersom natuurlijk ook. De isolatiewaarde tussen twee ruimtes, uitgedrukt in de luchtgeluidsisolatie- index (I1u), beinvloedt de vertrouwelijkheid van spreekkamers. Het uitgangspunt voor gewone spraak is 60, voor stemverheffing 66 en voor spreken met zeer luide stem 72 dB(A). Tussen gelijksoortige ruimten met een normale mate van privacy zijn gesprekken op een normaal spraakniveau hoorbaar, maar niet verstaanbaar. Bij een referentienagalmtijd van 0,8 seconde is een veel gebruikte I1u-waarde -14dB. Bij een dergelijke waarde is toepassing van verplaatsbare wandsystemen mogelijk.

 

info

 

Meer weten? Praktijkgids Arbeidshygiene, Geluidshinder: van klacht naar aanpak (Kluwer 2007); NVN 3438 Geluidhinder op de arbeidsplaats. Streefwaarden voor geluidniveaus en nagalmtijden met betrekking tot de verstoring van de communicatie en concentratie (NNI 1995); Nederlandse voornorm NVN 3438. Kijk ook op www.postbus51.nl of www.arboned.nl.

 

Reageer op dit artikel