artikel

Incidenten: domme pech of eigen schuld?

Geen categorie

Bijna alle bedrijven hebben wel een programma om medewerkers te stimuleren actief bij te dragen aan een veiliger werkomgeving. Zicht hebben of krijgen op risicovolle situaties en incidenten is daarbij een eerste vereiste. De vorm varieert per bedrijf, maar de drijfveer is altijd verbetering van de arbeidsveiligheid, vermindering van risico’s en het aantal arbeidsongevallen. Precies dit doel stond het ministerie van SZW voor ogen bij het Programma Versterking Arbeidsveiligheid (VAV), dat liep in de periode 2003 tot en met 2007.

 

Vijf jaar geleden werd bij het farmaceutische bedrijf Schering-Plough in Oss (destijds nog Organon) een pilot gestart met een veiligheidverbeteringsprogramma. Na de opstartperiode achtte men de tijd rijp om het programma uit te breiden en een nieuwe naam te geven: TaPaS. TaPaS of voluit ‘Total Awareness of Prevention and Action for Safety’ is een veiligheidverbeteringsprogramma gericht op alle medewerkers. Doel van het programma is het bewustzijn rondom veiligheid te vergroten. Medewerkers die getraind worden in TaPaS doorlopen groepsgewijs een programma van twee dagdelen.

 

KENNIS OP DE VLOER

 

Daag medewerkers uit en laat ze zelf verantwoordelijk zijn voor het oplossen van onveilige situaties. De kennis en de ervaring van de risico’s zit tenslotte bij de medewerkers op de werkvloer. Maak veiligheidsproblemen tot een eigen en een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

 

 

Dagdeel I start met historie en theorie rondom een veilig bedrijf. Dat betekent: stilstaan bij het ijsbergmodel (ongevallen zijn de paar zichtbare consequenties van gevaarlijke situaties, de veel frequentere bijnaongevallen blijven onzichtbaar) en de rol van iedere medewerker in het veroorzaken van een onveilige situatie. Er is uitleg over de hulpmiddelen die er binnen het bedrijf zijn om het werk veiliger te maken.

 

Meer bewustzijn start met het herkennen van werkelijk en potentieel onveilige situaties: Re (van recognize). Men leert bewust kijken en van daaruit actie te ondernemen: Act (van action). Een combinatie van deze factoren zorgt ervoor dat medewerkers reageren op wat er in hun omgeving gebeurt: ReAct. Als dit veilig kan, pakken zij onveilige situaties direct zelf aan en lossen die waar mogelijk op. Met behulp van situaties die gefotografeerd worden op de afdelingen van de medewerkers, oefenen de deelnemers het kijken, herkennen en actie ondernemen stapsgewijs.

 

Essentieel in de training is het (leren) aanspreken van een collega die zich in een onveilige situatie bevindt of die mede veroorzaakt. De opzet is om met name de communicatie rondom veiligheid op deze manier te bevorderen.

 

In dagdeel II kunnen de deelnemers het geleerde in de praktijk brengen en lopen zij onder begeleiding in kleine groepen een praktijkronde op het terrein en op de afdelingen. De meegegeven opdracht luidt: kijk tijdens de opgegeven route met ‘veiligheidsogen’ naar de omgeving, spreek medewerkers aan zoals je dat in de training hebt geleerd, leg (potentieel) onveilige situaties met de digitale camera vast en zoek naar een oplossing. Na afloop bekijken de deelnemers de gemaakte foto’s groepsgewijs en bespreken die.

 

Gaat het om een situatie die niet direct oplosbaar is, bijvoorbeeld een bouwkundig probleem, dan kunnen deelnemers dit op de ReAct-kaart melden. De leidinggevenden brengen deze kaart via een databasesysteem in. In dit systeem moeten zij te nemen acties formuleren en het verloop van de uitvoering volgen.

 

Getrainde medewerkers zonder goed getrainde leidinggevenden, dat levert een onwerkbare situatie op. Daarom is het noodzakelijk dat, naast TaPaS voor alle medewerkers, leidinggevenden een specifieke training krijgen. Zij volgen daarom de aanvullende training ‘Leiderschap in Health Safety & Environment (HSE)’. Hierin leren ze hoe ze als leidinggevenden effectief hun invloed op HSE-zaken kunnen vergroten en verbeteren. Ook leren ze welke prioriteiten ze moeten stellen, hoe ze medewerkers moeten aanspreken, wat ze moeten doen met de ontvangen ReAct-kaarten. En natuurlijk hoe medewerkers te informeren en resultaten zichtbaar te maken.

 

De kracht van de TaPaS-training zit hem in de mix van een externe trainer met interne cotrainers die afkomstig zijn uit de te trainen afdelingen. Dus de ‘vreemde ogen die dwingen’, gecombineerd met praktijkkennis. Doordat iedereen dezelfde training volgt, spreekt iedereen dezelfde taal. Elkaar aanspreken en zelf actie nemen, worden zo de norm.

 

Het succes van het programma is afhankelijk van de wil om snel actie te ondernemen. Hierbij speelt de leidinggevende, na ingediende verbetervoorstellen van medewerkers en het zichtbaar maken van resultaten, een belangrijke rol. Het programma levend houden is ook cruciaal. Informeren, reageren en belonen van goed gedrag zijn daarin belangrijke elementen.

 

Incidenten zijn geen noodlot of toeval. Creeer bewustzijn bij medewerkers en directie, start een programma op voor en door iedereen, reageer op verbetervoorstellen, stel het programma telkens bij en toon lef bij het zoeken naar oplossingen.

 

LEREN VAN ELKAAR

 

In het voorjaar van 2007 zijn buurbedrijven uitgenodigd om mee te kijken en zelf te ervaren wat de aanpak en resultaten zijn van het TaPaS veiligheidverbeteringsprogramma. Dit heeft onder andere geresulteerd in het meedoen aan een film van SZW over arbeidsveiligheid.

 

 

Reageer op dit artikel