artikel

Kabinet komt deze zomer met nieuwe regels voor trilingen

Geen categorie

Deze zomer krijgen werkgevers echter met wettelijke actie- en grenswaarden voor trillingen te maken. Voor hand-armtrillingen wordt de grenswaarde voor dagelijkse blootstelling 5 m/s2, en de actiewaarde 2,5 m/s2 (herleid tot standaardreferentieperiode van acht uur). Voor lichaamstrillingen komen deze waarden op respectievelijk 1,15 m/s2 (grens) en 0,5 m/s2 (actie). Misschien dat het ministerie voor lichaamstrillingen ook dosiswaarden voorschrijft van respectievelijk 21 m/s1,75 en 9,1 m/s1,75,voor gevallen waarin grote onderlinge verschillen voorkomen tussen de trillingen. De Richtlijn biedt het kabinet daartoe althans expliciet de mogelijkheid.

 

De grenswaarden mogen onder geen beding worden overschreden. Bij overschrijding zijn werkgevers verplicht om onmiddellijk maatregelen te nemen die de blootstelling tot onder de grenswaarde brengen. Tevens moeten zij nagaan waarom de grenswaarde wordt overschreden en de beschermings- en preventiemaatregelen aanpassen om herhaling te voorkomen.

 

Ook wanneer de trillingsbelasting boven de actiewaarden uitkomt, zijn werkgevers verplicht om actie te ondernemen. In dat geval dienen zij een plan van aanpak op te stellen om de blootstelling tot een minimum te beperken. Dit plan moet zijn gebaseerd op de arbeidshygienische strategie. Werkgevers moeten dan dus op zoek naar een alternatieve werkmethode die het trillen voorkomt of vermindert. Is dit om technische redenen of vanwege de hieruit voortvloeiende disproportionele kosten niet mogelijk, dan mag de werkgever organisatorische of technische maatregelen treffen. Pas als dergelijke maatregelen onvoldoende helpen, mag de werkgever het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen als oplossing aandragen (denk aan trillingabsorberende handschoenen of heupgordels bij lichaamstrillingen).

 

Werkgevers hebben een ruime keuze uit maatregelen om de trillingsbelasting op het lichaam terug te dringen. Zo kunnen zij de chauffeur of machinist van het voertuig halen en afstandsbediening toepassen. Op bouwplaatsen is dit principe al terug te vinden bij hijskranen en in de agrarische sector bij tractoren. Vaak is het scheiden van bestuurder en voertuig om praktische en technische redenen niet mogelijk en moeten andere maatregelen worden toegepast. Een effectief alternatief is dan het egaliseren van de rijroute. Lichaamsschokken ten gevolge van gaten in het wegdek en kleine obstakels in de rijroute hebben namelijk grote schadelijke werking. Ook het verlagen van de rijsnelheid vormt een methode om de blootstelling aan lichaamsschokken te verminderen. Denk maar aan het nemen van een verkeersdrempel: hoe langzamer, hoe minder groot de schok. Voorzichtig gedrag kan eveneens tot een verlaging van de trillingsbelasting leiden. Een chauffeur of machinist die zorgvuldig omgaat met zijn voertuig of arbeidsmiddel, staat aan minder trillingen bloot dan een rauwdouwer. Goed gedrag vertaalt zich dus in minder slijtage van het voertuig en minder schade aan de te vervoeren lading, maar vooral ook in een kleinere kans op gezondheidsschade.

 

Ook met een goede stoel valt winst te behalen. Dat lijken betrokkenen zich vaak onvoldoende te realiseren: chauffeursstoelen verkeren namelijk soms in een erbarmelijke staat. Blijkbaar telt voor sommige werkgevers de schade aan voertuig en lading zwaarder dan schade aan de rug van de chauffeur. Een verende stoel kan flinke schokken absorberen, maar wonderen zijn niet te verwachten. Dat komt doordat trillingen en schokken tijdens het rijden continu varieren. Zouden ze constant zijn, dan zou volledige schokdemping van de zitting mogelijk zijn door middel van een speciaal verenpakket onder of achter de zitting. Bij de demping speelt ook het lichaamsgewicht van de chauffeur een rol, vandaar dat de stoel hierop moet worden ingesteld. Veel chauffeurs nemen daar echter de moeite niet voor, waardoor de demping weer niet optimaal is. Fabrikanten spelen daarop in door hun stoelen het gewicht van de chauffeur te laten herkennen en de demping daarop automatisch af te stemmen. De absoluut trillingsvrije stoel bestaat echter nog steeds niet. Een staande houding helpt om gezondheidsschade door trillingen te voorkomen. In staande positie is het lichaam beter in staat om trillingen op te vangen. Chauffeurs voortaan maar laten staan is echter niet de oplossing, want mensen kunnen langer zitten dan dat zij kunnen staan.

 

Het verminderen van de blootstelling aan handarmtrillingen is vooral een kwestie van het isoleren van handvatten en -grepen van arbeidsmiddelen. Hand-armtrillingen kunnen een (blijvend) effect hebben op het tastgevoel en uiterlijk van de vingers, het zogenaamde ‘white finger syndrom’. Door minder knijpkracht te gebruiken en door te zorgen voor warme handen kan het ontstaan van ‘witte vingers’ worden voorkomen.

 

Momenteel leeft de preventie van schadelijke effecten van lichaams- en hand-armtrillingen nog niet echt onder deskundigen op het gebied van arbeidsomstandigheden en leveranciers van arbeidsmiddelen. De Warenwet gebiedt de laatsten overigens wel om de trillingswaarden van hun arbeidsmiddelen te vermelden. Vooral bij arbeidsmiddelen die hand-armtrillingen veroorzaken, zijn deze waarden veelal in de gebruiksaanwijzing terug te vinden.

 

Op het gebied van lichaamstrillingen hebben arbodiensten en andere deskundigen nog een markt te winnen. Na de invoering van de grenswaarden moet er veel meer worden gemeten en berekend bij voorkomende trillingen. Niet alleen om de concurrentie met slechte arbeidsmiddelen onmogelijk te maken, maar ook in het belang van de gezondheidspreventie, eventuele schadeclaims, het gezondheidsstelsel en de sociale verzekering.

 

OOG-VINGERCOORDINATIE

 

Gezondheidsklachten door de blootstelling aan trillingen komen meestal tot uitdrukking in pijn of gevoelloosheid van lichaamsdelen. Lichaamstrillingen kunnen bijvoorbeeld tot lage-rugklachten leiden, maar ook tot klachten aan de spijsverteringsorganen en het hart- en vaatstelsel, zo blijkt uit de vakliteratuur. Andere voorkomende klachten zijn gestoorde visuele waarneming, gestoorde spraak en gestoorde oog-vingercoordinatie. De laatste klacht hoeft niet tot blijvende gezondheidsschade te leiden.

 

BIJZONDERE CATEGORIEEN WERKNEMERS

 

Mensen met klachten aan de lage rug kunnen ernstige gezondheidsproblemen krijgen wanneer ze aan trillingen worden blootgesteld. Desondanks komt het voor dat werknemers met lagerugklachten alternatieve werkzaamheden op een vorkheftruck krijgen aangeboden. De lichaamsschokken en de (getordeerde) houding waarmee zij moeten rijden, maken de kans op uitval eerder groter dan kleiner. Vandaar dat bij het opstellen van de risico-inventarisatie en -evaluatie rekening moet worden gehouden met bijzondere categorieen werknemers. Hieronder vallen onder anderen alle werknemers met een ziekte of een gebrek. Ook zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, behoren tijdelijk tot deze categorie. Zij mogen onder de huidige wetgeving niet worden blootgesteld aan waarden die hoger liggen dan de helft van de toekomstige actiewaarde (namelijk 0,25 m/s2). Mocht uit metingen blijken dat het werk voor hen niet toelaatbaar is, dan moet de werkgever ander werk voor hen zoeken. Ook kan hij deze vrouwen meer pauzemomenten geven, waardoor de dosis lichaamstrillingen afneemt en dus ook de kans op schade. Begrijpelijk dat werkgevers minder gecharmeerd zijn van de inzet van vrouwelijke vorkheftruckchauffeurs.

 

 

Reageer op dit artikel