artikel

Kies de juiste gehoorbeschermers

Geen categorie

Of een gehoorbeschermer geschikt is, wordt mede bepaald door de aard en de duur van de blootstelling, de mate waarin iemand met gehoorbescherming nog moet kunnen horen en, ‘last but not least’, de persoonlijke voorkeur van de gebruiker. Nog meer criteria vinden we in de NEN-EN 458, de onlangs herziene Europese norm voor de keuze en het gebruik van gehoorbeschermingsmiddelen. We lichten de belangrijkste kort toe.

 

De benodigde demping wordt bepaald aan de hand van geluidsmetingen. Enerzijds moet de mate van demping worden afgestemd op de lawaaiblootstelling, anderzijds op het risico van te veel demping. Dat laatste kan namelijk gevaarlijk zijn. Te veel demping isoleert de drager van de buitenwereld en bemoeilijkt de communicatie. De spraakverstaanbaarheid neemt af en normale omgevingsgeluiden worden niet meer gehoord, terwijl die geluiden vaak juist een informatiefunctie hebben. Denk bijvoorbeeld aan verkeersgeluiden en waarschuwingssignalen. Om die reden is het baanwerkers in Duitsland verboden om gehoorbescherming te dragen.

 

Naast de benodigde demping – niet te veel en niet te weinig – is ook de duur van de lawaaiblootstelling van belang. Mensen die regelmatig kortdurend aan lawaai worden blootgesteld, hebben vaak behoefte aan bescherming die zij makkelijk op en af kunnen zetten. En het ene soort gehoorbeschermers is wat dat betreft gebruikersvriendelijker dan het andere.

 

Gehoorbescherming mag de drager niet hinderen. Anders bestaat het risico dat de drager de beschermers op een gegeven moment afzet, met lawaaiblootstelling als gevolg. Vandaar dat bij de keuze van gehoorbeschermers ook moet worden gekeken of ze bijvoorbeeld niet te warm zijn en of ze goed in of op het oor passen.

 

In grote lijnen bestaan er drie soorten gehoorbeschermers: gehoorkappen, oorproppen en otoplastieken.

 

Gehoorkappen worden geleverd met beugels voor hoofd, nek, kin, of met universele beugels, en met beugels voor de bevestiging aan een helm. Er bestaan ook gehoorkappen met een selectieve demping, die het geluid dempen, maar waarbij spraakcommunicatie mogelijk blijft. Nog een stap verder gaan de actieve geluidsreducerende gehoorkappen, al dan niet voorzien van communicatieapparatuur. Actieve gehoorkappen zijn voorzien van een sensor die onder een bepaald geluidsniveau (80 dB(A)) de drager in staat stelt om bepaalde frequenties goed op te vangen. Er zijn ook typen die dit geluid zelfs kunnen versterken. Vanaf 80 dB(A) wordt deze functie uitgeschakeld en fungeert de gehoorkap ‘normaal’ als gehoorkap. Deze kap kan dus continu worden gedragen. Daarmee wordt voorkomen dat iemand onverwachts en onbeschermd aan lawaai wordt blootgesteld.

 

GEHOORKAPPEN

 

Toepassingsgebieden:

 

»bij terugkerende kortdurende blootstelling aan geluid, waarbij de gehoorbeschermers vaak op- en af worden gezet;

 

»voor mensen met nauwe gehoorgangen;

 

»bij gevaar voor ontsteking van de gehoorgang (bij gebruik van oorproppen);

 

»bij eventuele allergieen van de drager.

 

Voordelen:

 

»universeel toepasbaar;

 

»goede demping bij hoge frequenties.

 

Nadelen:

 

»oncomfortabel bij hoge temperaturen;

 

»het binnenwerk moet twee maal per jaar worden vervangen;

 

»mogelijk minder geluidsdemping in de lagere frequenties.

 

 

Er bestaan verschillende soorten oorproppen. Oorproppen voor eenmalig gebruik worden bij het inbrengen gevormd naar de afmeting van de gehoorgang. De demping is afhankelijk van de manier waarop de prop in het oor wordt gestopt. Afwasbare oorproppen, voor herhaald gebruik, zitten vaak aan beugels of een halsband. Net als gehoorkappen worden ze om de nek gedragen, totdat de lawaaiblootstelling vereist dat ze worden ingedaan. Dit soort oorproppen is dus bruikbaar voor situaties waarin de geluidsblootstelling varieert en er dus niet continu gehoorbescherming hoeft te worden gedragen. Oorproppen aan een beugel zijn minder geschikt voor laswerkzaamheden, wanneer de beugel tegen het lasscherm kan stoten. Het is af te raden om oorproppen aan een halsband te dragen in de nabijheid van machines met bewegende onderdelen, omdat de band door de machine kan worden gegrepen.

 

Otoplastieken zijn op maat gemaakte oorproppen met een akoestisch filter. Ze zijn afgestemd op de afmetingen van de ingang van het oor en op individuele gehoorkarakteristieken. De geluidsisolatie wordt mede bepaald door het gekozen filter. Otoplastieken dempen het lawaai zo veel mogelijk, maar de normale geluiden blijven goed hoorbaar. Het is dus niet nodig om de gehoorbescherming steeds op- en af te zetten. De ‘open’ verbinding van het akoestisch filter zorgt voor ventilatie van de gehoorgang, waardoor de lucht wordt ververst en de warmte zich niet ophoopt.

 

Aan de hand van de genoemde criteria en vooren nadelen kunnen we de keuze voor een bepaald type gehoorbeschermer maken. Hierna lopen we de belangrijkste criteria daartoe nog een keer na.

 

Qua dempende werking zijn gehoorkappen en oorproppen gelijkwaardig. In de lagere frequenties bieden zij niet altijd genoeg bescherming. De meer geavanceerde systemen, zoals otoplastieken, bieden doorgaans meer demping in de frequentiegebieden waar demping vereist is, zonder dat ze de communicatie belemmeren (communicatie speelt zich namelijk af in een ander frequentiegebied). Gehoorkappen en oorproppen lenen zich dus minder dan otoplastieken voor situaties waarin moet worden gecommuniceerd. Actieve gehoorkappen zijn tot op zekere hoogte wel geschikt voor communicatie.

 

Het draagcomfort van de verschillende soorten gehoorbeschermers kan sterk uiteenlopen. Bij gehoorkappen gaat het vooral om het gewicht, de drukkracht waarmee de kap tegen de oren zit, de instelbaarheid en het materiaal dat in contact komt met de huid. Bij volwassenen blijven de oren groeien, wat gevolgen kan hebben voor het draagcomfort. De materialen kunnen de oorschelp na verloop van tijd gaan irriteren. Bij oorproppen gaat het om het gebruikte materiaal, en de gevolgen voor het gemak van het in- en uitdoen en de aanpassing aan de gehoorgang. Bij langdurige werkzaamheden is het draagcomfort doorgaans het grootst bij otoplastieken. Omdat de afmetingen van de gehoorgang in de loop van de tijd kunnen veranderen, dient regelmatig te worden gecontroleerd of het otoplastiek nog goed past. Ook kan het nodig zijn om af en toe de filter te vervangen, omdat ook individuele gehoorkarakteristieken kunnen veranderen.

 

De kosten van gehoorbeschermers lopen nogal uiteen. In aanschaf zijn de kant-en-klare oorproppen het goedkoopst, maar ze zijn wel voor eenmalig gebruik. Otoplastieken zijn in aanschaf vrij kostbaar. Actieve gehoorkappen zitten qua prijs tussen otoplastieken en eenmalige oorproppen in. Mits goed gereinigd, zijn ze in zekere mate uitwisselbaar en vergen ze minder individuele controle dan otoplastieken. Ze zijn echter niet zo fijn afgesteld op het individuele gehoor.

 

De acceptatie door de drager is van doorslaggevend belang bij de keuze voor een bepaalde vorm van gehoorbescherming. Niemand heeft er belang bij als de drager zijn beschermers niet draagt. Daarom is het aan te raden om de uiteindelijke keuze te doen in overleg met degenen die de gehoorbescherming gaan dragen, en eventueel eerst een proef te nemen om te bekijken of de gemaakte of voorgenomen keuze uiteindelijk bevalt.

 

Met dank aan mevrouw H. Schubert en de heer.R. Collee van Groeneveld Elcea en de heren M. Brinks en M. Saleem van 3M en de heer J.H. Putman van Intersafe-Groeneveld voor hun medewerking.

 

 

MEER INFO

 

» NEN 3418 (2003), Ergonomie. Het beoordelen van geluid op de arbeidsplaats.

 

» NEN-EN 352-1 t/m 5 (2002), Gehoorbeschermers. Algemene eisen. 1) gehoorkappen; 2) oorproppen; 3) aan industriele veiligheidshelmen bevestigde gehoorkappen; 4) niveauafhankelijke gehoorkappen; 5) actieve geluidsreducerende gehoorkappen.

 

»NEN-EN 352-6 en 7 (2003, EN 352-6 en 7:2002), Gehoorbeschermers. Algemene eisen. 6) gehoorkappen met elektrische audio-input; 7) niveauafhankelijke oorproppen. »NEN-EN 458 (2004). Gehoorbeschermers. Aanwijzingen voor keuze, gebruik, verzorging en onderhoud. Praktijkrichtlijn.

 

KANT-EN-KLARE OORPROPPEN

 

Toepassi ngsgebieden:

 

» bij werkzaamheden op plaatsen met een aanhoudende blootstelling aan geluid;

 

» bij hitte (zweetvorming bij de oren);

 

» bij het gelijktijdig dragen van gehoorbescherming en een bril of veiligheidsbril.

 

Voordelen:

 

» universeel toepasbaar;

 

» goede demping in de middelste en hoge frequenties.

 

Nadelen:

 

» blijven niet altijd goed in het oor zitten; »geluidsdemping in de lagere frequenties niet zeker.

 

OTOPLASTIEKEN

 

Toepassingsgebied:

 

» in verschillende lawaaisituaties door toepassing van verschillende filters;

 

» bij alle werkplekken met aanhoudend lawaai; »bij hogere temperaturen, ook bij laswerkzaamheden;

 

» in combinatie met andere persoonlijke beschermingsmiddelen.

 

Voordelen:

 

» optimale pasvorm en draagcomfort, eenvoudig in gebruik, onderhoudsvriendelijk;

 

» hoge mate van bescherming bij alle frequenties;

 

» plaatsing in de gehoorgang geeft geen problemen;

 

» goede spraakverstaanbaarheid en signaalherkenning;

 

» lange levensduur.

 

Nadelen:

 

» niet onderling uitwisselbaar; » persoonlijke gewenning;

 

» monitoring tijdens gebruik, eventuele aanpassing na verloop van tijd.

 

 

Reageer op dit artikel