artikel

Laat signalen niet aan je voorbijgaan!

Geen categorie

De wetgever noemt seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en werkdruk als factoren van psychosociale arbeidsbelasting. Een aanpak bij de bron ligt voor de hand. Werkgevers zorgen ervoor dat er niet gepest wordt, de werkdruk n iet te hoog, medewerkers elkaar niet seksueel intimideren, enzovoort. Maar stel dat dit beleid niet volledig slaagt. In dat geval is het goede nieuws dat er al in een vroeg stadium signalen zichtbaar zijn. Wie deze signalen tijdig oppikt, kan vervelende gevolgen vaak voorkomen.

 

Wat zijn nou signalen? En hoe zie je ze? Signalen kunnen zeer divers zijn. De ene medewerker trekt zich terug en wordt stil, een andere medewerker is snel geirriteerd en laat zich steeds vaker door tegenslagen uit het veld slaan, weer een andere medewerker komt steeds vaker te laat en heeft na een toiletbezoek rood betraande ogen. Maar wat voor alle signalen geldt, is dat het anders is dan anders. Het kan een overdrijving zijn: wie voorheen rustig was, wordt nu stil. Het kan een omslag zijn: wie voorheen rustig was, valt boos uit naar zijn collega’s. Maar het is altijd anders dan eigenlijk bij die medewerker past.

 

Om signalen tijdig te herkennen, is het dus van belang om te weten wat er normaalgesproken bij die medewerker hoort. Wie als leidinggevende signalen van zijn medewerkers wil herkennen, moet daarvoor regelmatig op de werkvloer zijn. Maar in sommige organisaties hebben leidinggevenden zulke grote afdelingen onder hun hoede dat het niet realistisch is om dat van hen te vragen. Bovendien blijken collega’s elkaar dermate goed te kennen dat het hun als eerste opvalt wanneer iemand zich anders gedraagt. Dus behalve leidinggevenden kunnen ook ‘collega’s van’ daarin een rol spelen. En tot slot kunnen medewerkers ook zelf hun eigen signalen oppikken. Bij projecten ter voorkoming van psychisch verzuim is het daarom belangrijk om alle drie de partijen te mobiliseren:

 

– vergroten van zelfkennis van medewerkers;

 

– bewustmaken van collega’s rond elkaars signalen;

 

– vergroten van kennis van leidinggevenden rond signalen.

 

 

Het tijdig herkennen van signalen is een eerste stap en voorwaarde voor een tweede en minstens zo belangrijke stap: actie ondernemen. Voor de medewerkers die signalen bij zichzelf herkennen, ligt dat vaak moeilijk. Er gebeurt iets waarvan je merkt dat je het er moeilijk mee hebt, maar je wilt voor jezelf liever niet erkennen dat je iets ‘niet aankunt’. Ook collega’s die signalen bij een ander herkennen, ervaren vaak een dilemma. Wie aan die medewerker vraagt of alles oke is, krijgt vaak als antwoord: ‘ja hoor, niks aan de hand’ of ‘gaat wel, komt wel weer goed’. En ben je niet een vreselijke klikspaan als je aan je chef vertelt dat een collega niet lekker in zijn vel zit …en daardoor minder goed presteert? Dilemma’s van leidinggevenden spelen rond diverse punten, van ‘zou het komen door die opdracht die ik ‘m vorige week gaf’ tot ‘o jee wat als er van alles aan de hand is…hoe moet ik daarmee omgaan?’

 

En toch…het is zo ontzettend jammer als er niks met de signalen gedaan wordt. Een medewerker die uiteindelijk met psychische klachten uitviel, vertelt: ‘In een half jaar veranderde ik van een goed gemotiveerde medewerker in een klager…ik zat ’s ochtends als ik mijn email opende al te puff en en te zuchten. Toen ik na mijn verzuim weer terugkwam, zeiden ze ook dat ze wel eens tegen elkaar hadden gezegd dat het niet goed met mij ging. Tegen mij had niemand ooit iets gezegd. ‘Vonden ze te eng’ vertelden ze me. ‘Maar snap je dan niet dat ik dan wat eerder bij die psycholoog terecht was gekomen en wat minder lang had hoeven te lijden?’ riep ik toen boos uit. Inmiddels ben ik gelukkig overgeplaatst naar een andere afdeling …waar mensen wel aan elkaar vragen hoe het met je gaat!’

 

Een eerste mogelijkheid om kennis en vaardigheden van leidinggevenden te vergroten is om hun een training aan te bieden. Naast een theoretisch deel (hoe PSA en stress werken en tot verzuim kunnen leiden, wat signalen zijn) kunnen de deelnemers oefenen met het voeren van preventieve gesprekken, zodat dilemma’s boven tafel komen en er een oplossing kan worden gevonden. Leidinggevenden merken in de training vaak dat ze al veel weten en zien…en dat het bewustmaken en in elkaar passen van de puzzelstukjes helpen om voortaan effectiever actie te ondernemen.

 

Vervolgens kan een leidinggevende en/of een adviseur of preventiemedewerker een teambijeenkomst organiseren, om kennis bij medewerkers over signalen van zichzelf en elkaar te vergroten. Uitdrukkelijk staat hier ‘vervolgens’. Want na een teambijeenkomst gaan medewerkers vaker signalen aan hun leidinggevende overbrengen. Maar als die een gesprek erover afweert, is dat eerder contraproductief dan stimulerend! In bijgaand kader staat een programma voor zo’n teambijeenkomst, die in meerdere branches is uitgevoerd.

 

Deze training en bijeenkomsten vinden een enthousiast onthaal bij leidinggevenden en medewerkers. Enkele citaten: ‘goed om eens stil bij te staan’, ‘er is meer mogelijk dan je denkt’, ‘ik heb geleerd om niet te oplossend te denken maar om ruimte aan de medewerker te geven’, ‘we hebben het er na afloop nog vaak over gehad’ en ‘vorige week vroeg ik nog aan een collega ‘laat je me nu al je signalen tegelijkertijd zien of lijkt dat maar zo?’’ Daarmee kunnen zij in de praktijk een belangrijke stap zetten in het voorkomen van psychische aandoeningen en verzuim. Want een tijdig en goed gesprek helpt!

 

Aukje van den Bent is auteur van het boek ‘Werkdruk in de hand – Een praktische aanpak voor managers’ De Checklist Signalen ‘Anders dan anders’ is te vinden op www.arboonline.nl/pdf/checklist-signalen.pdf en het programma ‘Teambijeenkomst Signalen’ staat op www.arboonline.nl/pdf/programma-signalen.pdf

 

Reageer op dit artikel