artikel

Minder moe zonder rust

Geen categorie

Hoe is dat mogelijk? Het komt omdat wij onze vermoeidheid totaal verkeerd begrijpen. Voor ons gevoel hoort moe worden bij hard werken: het lijkt vanzelf te gaan. De energie vloeit weg – als uit een batterij – en dus moeten we weer een tijdje opladen om nieuwe krachten op te doen. Het is moeilijk voor te stellen dat wij zelf de beslissing nemen om ons systeem op slot te gooien. Dat we vermoeid raken omdat onze motivatie afneemt. En dat we de metafoor dus moeten bijstellen: geen willoze batterij, maar een berekenende bedrijfseconoom met een doortimmerde kosten-batenanalyse. Maar toch is dat precies wat het onderzoek van Boksem laat zien.

 

Geld tegen vermoeidheid, geld om de kostenbatenbalans te laten omslaan – het klinkt al merkwaardig, maar het wordt nog gekker. Want bovenstaand verslag van Boksems experiment is niet helemaal nauwkeurig. De onderzoeker gaf zijn proefpersonen geen geld, hij stelde hen alleen geld in het vooruitzicht. En dat was nog effectiever.

 

Er is namelijk een wezenlijk verschil tussen geld geven en geld beloven. Beide methoden werken op een andere manier in op het dopamineniveau. Boksem: ‘Als ik jou € 1500 in je handen duw, zo opeens, voel jij een enorme dopaminepiek. Je lichaam denkt dan: He, dat moet ik onthouden, dat werd goed beloond. Zo’n beloning werkt dus het beste om mensen iets te laten leren.’ Maar bij vermoeidheid is zo’n schokbehandeling minder effectief. ‘Er is dan sprake van een daling van het algemene dopamineniveau,’ zegt Boksem. ‘Die kan het beste bestreden worden met een geleidelijke toename van dopamine.

 

En die krijg je weer met een deadline of met een beloning in het vooruitzicht. Het werkt ongeveer hetzelfde als met vitamine-C-tabletten. Bij sommige krijg je de hele dosis in een keer in je lichaam, andere werken met geleidelijke afgifte.’

 

Dit lijkt goed nieuws voor feestgangers. Hebben zij nu een excuus om de hele nacht door te halen en de Bob een gratis krat Spa Blauw te beloven – of een flink bedrag in cash? Het is de vraag.

 

Boksem weet namelijk niet waar ons energieplafond ligt. Met andere woorden: hoe lang we de vermoeidheid buiten de deur kunnen houden door extra beloningen. ‘Dat hebben we niet onderzocht. Ons experiment duurde drie uur. Dat is lang, maar vast geen wereldrecord. En bedenk wel: op een gegeven moment wordt de geinvesteerde energie zo groot dat geen beloning hier meer tegenop kan. Dat zie je in Japan: daar leidt overwerk zelfs tot de dood, hoe gemotiveerd de medewerkers ook zijn.’

 

KEUZES BIJ VERMOEIDHEID

 

Hoe reageert een Bob als hij moe wordt? Dat hangt van zijn persoonlijkheidstype af. Is hij extravert en houdt hij van avontuur, dan zal hij zijn snelheid handhaven en de foutjes voor lief nemen. Neigt hij daarentegen naar het neurotische, dan neemt hij waarschijnlijk gas terug en probeert hij het aantal vergissingen te beperken. In gevaarlijke situaties lijkt dit een verstandiger strategie. Maar deze mensen lopen wel een groter risico op burn-out.

 

 

Reageer op dit artikel