artikel

Mobiele arbeidsmiddelen

Geen categorie

In Engeland vertegenwoordigen dumperongevallen een derde van alle transportongevallen in de bouwsector. Veel van deze ongevallen hebben ernstige gevolgen, meestal voor de bestuurder.

 

De top vijf van meest voorkomende dumperongevallen of oorzaken van de ongevallen zijn:

 

– Omkantelen door het werken op ruw, he 1lend terrein, aan de rand van uitgravingen.

 

– Rijden wanneer de laadbak omhoog staat en de chauffeur onvoldoende of geen zicht op de baan heeft.

 

– Ongevallen waarbij een voetganger of fietser betrokken is.

 

– Bestuurder die van de dumper valt als hij over een ruw terrein rijdt.

 

– Bestuurdersfouten door onvoldoende ervaring/training of incidenteel bedienen van dumper.

 

Op basis van de Richtlijn Arbeidsmiddelen (RA) zijn de voornaamste algemene verplichtingen van de werkgever als volgt:

 

In een bedrijfsnoodplan dienen de volgende zaken te worden vastgelegd.

 

• veilige machines ter beschikking stellen;

 

• voldoende informatie verstrekken (schriftelijk of mondeling);

 

• aangeven van voorzienbare abnormale situaties;

 

• informatie afstemmen op het niveau van de gebruiker;

 

• gebruikers voldoende opleiden;

 

• arbeidsmiddelen periodiek laten keuren of beproeven;

 

• werknemers wijzen op de gevaren die zij lopen, op de arbeidsmiddelen in hun onmiddellijke werkomgeving en op belangrijke veranderingen.

 

• arbeidsmiddelen zodanig installeren dat zij geen gevaar opleveren voor gebruiker en andere werknemers;

 

• bij arbeidsmiddelen met specifiek gevaar ervoor zorgen dat – alleen gekwalificeerd personeel die gebruikt;

 

– alleen gekwalificeerd personeel het onderhoud uitvoert.

 

 

Sinds 1 januari 1997 is de werkgever volgens het Arbobesluit verplicht om voor arbeidsmiddelen de nodige maatregelen te treffen. Het begrip ‘arbeidsmiddel’ wordt gedefinieerd als ‘alle op de arbeidsplaats gebruikte machines, apparaten, gereedschappen en installaties’ en heeft betrekking op’ elke activiteit met betrekking tot een arbeidsmiddel, zoals ingebruikneming, buitengebruikstelling, vervoer, reparatie, ombouwing, onderhoud en verzorging waaronder reiniging: Arbeidsmiddelen die echter ook onder de definitie van een machine vallen (‘een samenstel van onderdelen waarvan tenminste een onderdeel kan bewegen’) kunnen wel risicovol zijn en moeten daarom aan minimale veiligheidseisen voldoen.

 

Risico-inventarisatie en evaluatie Een werkgever moet een risico-inventarisatie en -evaluatie maken van alle in zijn bedrijf aanwezige arbeidsmiddelen, waaronder ook alle machines. Afhankelijk van de uitkomst van de RIE dient het arbeidsmiddel (de machine) te worden aangepast. De technische eisen waaraan moet worden voldaan, zijn vastgelegd in hoofdstuk 7 van het Arbobesluit en worden nader uitgewerkt in diverse bijbehorende beleidsregels en Arbo-Informatiebladen.

 

Sinds januari 1995 moeten alle machines die voor de eerste maal binnen de EU gebruikt worden, door de fabrikant voorzien worden van een CE-markering. Dit geldt ook voor machines die gebouwd worden voor de verkoop, een niet-gewijzigde machine die van buiten de EU wordt geimporteerd en een gewijzigde (tweedehands of nieuwe) machine.

 

Naast de algemene bepalingen (zie kader) noem ik voor arbeidsmiddelen met eigen aandrijving nog een aantal specifieke bepalingen.

 

– Ze mogen alleen worden bestuurd door werknemers met adequate opleiding.

 

– Voorkomen moet worden dat werknemers zich te voet bevinden in de werkzone. als dat onmogelijk is, moet de werkgever maatregelen treffen.

 

– Bij gebruik van verbrandingsmotoren moet de werkgever voor voldoende lucht zorgen.

 

Onder de werkelijke gebruiksomstandigheden moet de kans op kantelen of omvallen worden beperkt door:

 

– hetzij een beschermingsconstructie die verhindert dat het arbeidsmiddel meer dan een kwartslag kantelt;

 

– hetzij een constructie die ervoor zorgt dat er rond de meegevoerde werknemer(s) voldoende vrije ruimte voorhanden is, wanneer het arbeidsmiddel zich meer dan een kwartslag kan bewegen.

 

– hetzij door een andere voorziening van gelijke waarde.

 

Verder zijn er nog specifieke minimumvoorschriften van toepassing. Mobiele arbeidsmiddelen moeten:

 

– uitgerust zijn met middelen om te vermijden dat zij door onbevoegden in werking kunnen worden gesteld;

 

– uitgerust zijn met een rem- en stopvoorziening;

 

– voorzien zijn van een verlichtingsinstallatie, als zij ’s nachts of op donkere plaatsen gebruikt moeten worden;

 

– voorzien zijn van passende brandbestrijdingsmiddelen, als zij zelf of door hun aanhangers en/of ladingen brandrisico’s opleveren.

 

Nog een paar nuttige adviezen om een ongeval te voorkomen:

 

– Houd zo veel mogelijk de banen aan om putten, oneffenheden te vermijden.

 

– Vermijd zo veel mogelijk hellingen. als dit niet mogelijk is, zoek dan in de gebruiksaanwijzing op of vraag bij de leverancier of de machine de hellingsgraad aan kan.

 

– Blijf zo ver mogelijk van de uitgegraven sleuven. Span/scherm ze af.

 

Houd bij de aankoop van een dumper rekening met de grootte, capaciteit en stabiliteit.

 

– Hoe smaller, hoe groter het risico op omkantelen!

 

– Hoe zwaarder geladen, hoe langer de remweg!

 

– Verlichting en reflectoren hebben gezien de aard van de werkzaamheden bij dumpers weinig nut. Op het ruwe terrein worden die gewoon kapot gereden. Voorzie de dumper daarom bij voorkeur van een zwaailicht.

 

– Laat niet iedereen ermee rijden. Stel de juiste en getrainde mensen aan.

 

– Voorzie de dumper van een sleutel en zorg ervoor dat niet iedereen toegang heeft tot die sleutel.

 

– Laad de dumper niet overvol, zodat het zicht beperkt wordt.

 

– Laat de bestuurder zich aan de snelheidsregels op het terrein houden en op ruw terrein zijn snelheid aanpassen.

 

– Voorzie de dumper van veiligheidsgordels en een Roll-Over Protective Structures (RaPS), die ervoor zorgt dat de dumper niet meer dan een kwartslag kan omkantelen.

 

En tot slot nog twee adviezen:

 

Instinctief proberen bestuurders bij het omkantelen van het voertuig weg te springen, maar dat zorgt vaak voor ernstige verwondingen. Wanneer een dumper gebruikt wordt onder een lage doorgang, wordt veelal het ROPSsysteem ingeklapt of eraf gehaald. Vergeet niet om na dit werk het systeem er weer op te monteren!

 

AI -blad 11 machineveiligheid AI-blad 14 bedrijfsruimten, -inrichting, transport en opslag Arbobesluit, hoofdstuk 7 Praktijkgids arbeidsveiligheid 2007 Besluit machines

 

Reageer op dit artikel