artikel

Speurders met de camera

Geen categorie

Daarom komt recherchebureau Q&A uit Ermelo met de EK-controleservice. Bedrijven met een abonnement kunnen de notoire voetbalverzuimers laten natrekken. Volgens initiatiefnemer Erik Kwant van recherchebureau Q&A biedt dat een belangrijk voordeel. ‘Als je die controle overlaat aan een arbodienst, stuurt die eerst een brief. Wij werken met verrassing.’ Dat verrassen gaat dus vrij ver. Want de werknemer wordt niet geconfronteerd met rechercheurs aan zijn deur, maar met foto’s op het bureau van zijn baas. Mag dat wel? Kwant ziet geen problemen. ‘Vanaf de openbare weg mogen we iemand altijd fotograferen, als we er maar voor zorgen dat het middel in verhouding staat tot het doel. Het mag dus niet onnodig belastend zijn. Als iemand naakt in huis rondloopt, zullen we dat niet mogen vastleggen, maar als hij de muren staat te schilderen wel. Zeker als hij al jaren arbeidsongeschikt is vanwege een slechte rug. Bedenk wel: wij houden ons strikt aan de gedragsregels van het College Bescherming Persoonsgegevens, aan het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens, en aan de Privacygedragscode van de Vereniging van Particuliere Beveiligingsorganisaties.

 

Die laatste code nu is onder andere opgesteld door de jurist Felix Olijslager, die al jaren privacytrainingen geeft aan particuliere rechercheurs. Wat is zijn mening? Houdt Q&A zich aan de regels? Lastige vraag. Olijslager beantwoordt hem in eerste instantie met een verhaal uit de rechtspraak. ‘Een gemeenteambtenaar meldde zich vaak en langdurig ziek. En iedere keer als de bedrijfsarts haar uitnodigde voor een gesprek, zegde ze die afspraak om uiteenlopende redenen af. Na een aantal keren schakelde de werkgever een bureau in dat foto’s van haar maakte – op de openbare weg, en alleen op de tijdstippen dat zij aanwezig moest zijn voor controle. Wat bleek? De dame was dan boodschappen aan het doen, of bezocht begraafplaatsen.’ Deze zaak laat volgens Olijslager duidelijk zien aan welke eisen de werkgever moet voldoen voordat hij een rechercheur met een fototoestel op pad stuurt.

 

– Er moet sprake zijn van een ernstige misstand (en onterecht verzuim valt daaronder).

 

– De werkgever heeft concrete aanwijzingen van bedrog (de dame verscheen steeds niet op de afspraak bij de arbodienst).

 

– Er zijn geen alternatieven (de controles via de arbodienst of bedrijfsarts werkten immers niet).

 

– De observaties zijn beperkt in duur en omvang (alleen tijdens de tijden dat de medewerker op de afspraak moest zijn).

 

– De observaties zijn niet bedoeld om vast te stellen of de werknemer ziek is (maar alleen waarom ze niet verscheen op de afspraak).

 

– De foto’s werden niet gemaakt op plaatsen waar mensen ongedwongen zichzelf moeten kunnen zijn (maar op publieke plaatsen waar je weet dat je kunt worden gezien door anderen).

 

Goed, voor deze dame heeft het geen zin meer om bezwaar te maken, maar moet Johan – de spittende manager – de gang van zaken zomaar accepteren? Zou hij de foto’s als bewijs van tafel kunnen krijgen? Olijslager ziet wel kansen voor hem. ‘Was er in zijn geval een concreet vermoeden van geveinsde ziekte? Oke, als je verzuim altijd parallel loopt met de wedstrijden, heeft hij de schijn duidelijk tegen. Maar of dat hetzelfde is… En bovendien kun je je afvragen of het werkelijk noodzakelijk was om een recherchebureau in te schakelen, of alle andere mogelijkheden waren uitgeput. Is er na de eerdere ervaringen met de man gepraat? Was de arbodienst ingeschakeld voor een onderzoek op de dag van ziekmelding? En stond het vast dat die niets kon doen?’

 

Kwant brengt hiertegen in dat werkgevers dankzij zijn foto’s veel ontslagzaken hebben gewonnen. ‘Ik heb een keer een arbeidsongeschikte schilder vastgelegd die al tijden stond bij te klussen. We hadden dat allemaal op film: de advocaat stribbelde tegen, de rechter keurde het goed.’ Maar volgens Olijslager is het mogelijk dat zo’n advocaat staat te klungelen. ‘Als de verdediging alleen roept dat de privacy is geschonden, maakt dat weinig kans. Want de rechter zal zo’n schending niet snel aannemen als iemand is geobserveerd in het publieke domein. En dat was hier het geval. Een willekeurige voorbijganger had de gedragingen van de werknemer immers ook kunnen zien.’ Olijslager ziet veel meer in een ander verweer: heimelijk fotograferen is in strijd is met artikel 139f van het Wetboek van Strafrecht (zie kader). ‘Als een advocaat dat aandraagt, zal de rechter beoordelen of het stiekem maken van afbeeldingen in strijd met het recht is (‘wederrechtelijk’). Let wel, ik weet niet of dat verweer wel stand zou houden. Je kunt je afvragen of foto’s maken wederrechterlijk is als de eerder genoemde eisen in acht worden genomen. En erg prive is het ook niet: de man stond kennelijk spittend in zijn voortuin. Maar je moet het als advocaat in ieder geval proberen.’ Kwant’s geloof in zijn service is in ieder geval niet ondermijnd. ‘Die foto’s vormen maar een deel van onze rapportage. We onderbouwen die beelden met een gedegen verslaglegging: ‘ik heb mijnheer zien spitten van 14.20 tot 17.20 uur.’ Bovendien, en dat is nog belangrijker: misschien zijn de foto’s helemaal niet nodig. Een werkgever vertelt vooraf aan zijn personeel dat hij ons gaat inschakelen. Daar gaat een grote preventieve werking van uit.’ Het zou kunnen, maar toch… de echte voetbalkoorts is niet zo gemakkelijk te genezen. Lees deze reactie op internet van een anonieme supporter: ‘Als Nederland door is naar de finale, ga ik in mijn nakie in de tuin zitten met kratje bier en een bord naast me: ‘ONTSLA ME MAAR, KAN ME NIKS MEER SCHELEN! HOOOOLLAAAAAND!’

 

Info Voor meer informatie over de EK-controle: www.lastvanfraude.nl

 

ARTIKEL 139F WETBOEK VAN STRAFRECHT

 

Met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de vierde categorie wordt gestraft: hij die, gebruikmakende van een technisch hulpmiddel waarvan de aanwezigheid niet op duidelijke wijze kenbaar is gemaakt, opzettelijk en wederrechtelijk van een persoon, aanwezig in een woning of op een andere niet voor het publiek toegankelijke plaats, een afbeelding vervaardigt.

 

 

Reageer op dit artikel