artikel

VCA Petrochemie stelt aanvullende eisen

Geen categorie

Bijna een jaar later zijn de hoofdlijnen inmiddels uitgewerkt in een concept-VCA 2008/05. De conceptvoorstellen verschillen op onderdelen van de bestaande VCA 2004/04. Nieuw is het extra certificatieniveau ‘VCA Petrochemie’, speciaal voor aannemers die risicovol werk doen in de petrochemische industrie. Het certificatieniveau VCA*, VCA** of VCA Petrochemie wordt bovendien straks niet langer meer bepaald door het aantal werknemers van een bedrijf, maar is voortaan afhankelijk van het werk en de eventuele risico’s bij dat werk. Het aantal ‘mustvragen’ – vragen die een aannemer positief moet beantwoorden om certificatie te verkrij gen – vermindert in VCA* (van 24 naar 21) en VCA** (van 33 naar 32). VCA Petrochemie telt in de conceptversie 41 ‘must’-vragen. Nieuwe mustvraag in alle niveaus is of de aannemer last minute risicoanalyses (LMRA) op de werkvloer uitvoert.

 

Voor VCA* vervalt in het concept onder andere de eis van bedrijfseigen VGM-voorlichting, het VGM-overleg en het veiligheidspaspoort van medewerkers. Voor VCA** verdwijnt waarschijnlijk straks de eis voor een actieplan met betrekking tot VGM.

 

Volgens directeur Eugene Hillen van de SSVV vallen de aanpassingen onder regulier onderhoud. Hillen: ‘We hanteren sinds de invoering van de VCA een vast ritme voor aanpassingen. De opbouw blijft in de nieuwe VCA hetzelfde. Maar opdrachtgevers in de petrochemie hadden behoefte om extra eisen toe te voegen. Voor aannemers in andere sectoren proberen we veiligheid op maat te bieden.’

 

Het is de vraag of de nieuwe VCA 2008 eerdere kritiek kan doen verstommen. Door de opzet van de checklist en de must-vragen ervaren veel aannemers de bestaande VCA als star en beklemmend. Henk Dolleman is VCA-adviseur bij Arbo-Unie: ‘Aannemers beschouwen VCA soms als een grote last. Op bepaalde onderdelen vraagt VCA voor certificatie zelfs meer dan in de wet staat voorgeschreven. Aannemers willen het certificaat vooral hebben omdat ze anders geen opdrachten meer krijgen. Alle opdrachtgevers eisen tegenwoordig bijna VCA-certificatie van hun opdrachtnemers. Maar dat is een slechte motivatie voor veiligheid.’ In de praktijk nemen sommige aannemers nu een loopje met de eisen, constateert hij. Dolleman: ‘VCA vereist dat een werkgever werknemers informeert over veilig werken en registreert wie aanwezig zijn. Het gebeurt nu dat een werkgever ’s ochtends een handtekeningenlij st klaarlegt en de j ongens snel hun handtekening zetten en aan het werk gaan. Dat komt voor.’ Dolleman valt VCA niet te hard af. ‘Het is goed om zaken op papier te regelen. Een auditor moet kijken of er daadwerkelijk zo gewerkt wordt. Nadeel van dit systeem is dat auditors veel op papier moeten kijken en weinig bij de werknemers op projecten zijn.’

 

Daan Speetjens van adviesbureau IC Improvement is daarentegen uitermate kritisch over de huidige VCA. Volgens hem houdt het College van Deskundigen veel te weinig rekening met de praktijk in kleine bedrijven. Speetjens: ‘De meeste VCA-certificaten, zo’n tachtig procent, zijn VCA* voor kleine bedrijven. De kleine bedrijven hebben een sterk operationele cultuur. Die kennen geen apart werkoverleg. Ze bespreken heel simpel ‘s ochtends bij hun eerste kop koffie wat ze die dag gaan doen. Papier is voor de avonduren; daar hebben ze een bloedhekel aan. VCA leidt nu tot bergen administratie. Een bedrijf moet allerlei registraties bijhouden om aan te tonen dat het aan de eisen voldoet. Het is papier, papier, papier en controle hier, inspectie daar. De vraag is wat de toegevoegde waarde is van al dat papierwerk. Veiligheid maak je in operatie, niet in administratie.’

 

Hij merkt bovendien op dat VCA in zijn huidige vorm geen rekening houdt met maatschappelijke ontwikkelingen. ‘Terwijl de overheid regels schrapt, zet VCA er steeds vaker een extra eis bovenop. VCA stelt bijvoorbeeld heel hoge eisen aan de RI&E en de betrokkenheid van externe deskundigen, terwijl de wetgeving zich precies tegenovergesteld ontwikkelt.’ Speetjens meent dat de checklist daardoor dreigt te vervreemden van de praktijk. ‘De relevantie van VCA voor de veiligheid op de werkvloer neemt steeds verder af. Veel bedrijven worden door de invuloefening in een keurslijf geperst dat niet van hen is. Het werkt daarom niet, maar kost wel veel geld. Dat gaat wringen.’

 

Gerard de Groot is trainer en auteur van verschillende handboeken over VCA, onder andere VCA voor managers. Voor veilig werken moeten structuur en cultuur gecombineerd worden, stelt hij. ‘Een bedrijf moet zaken op orde hebben; aan de VCA-eisen voldoen. Maar in de praktijk moet er ook een cultuur zijn dat mensen zich eraan willen houden. Overkill is niet productief. Als je een sector onnodig opzadelt met te hoge eisen, wekt dat wrevel. Dan verlies je draagvlak. Dan zijn misschien de papieren in orde, maar gedragen mensen zich onveilig. Gedrag beinvloed je door structuur, maar een structuur alleen is geen garantie voor goed gedrag. Naast een systeem heb je zeker ook de steun, betrokkenheid en het draagvlak van mensen nodig.’

 

Volgens hem zijn houding en gedrag goed te beinvloeden tijdens de opleidingen VCA voor medewerkers. De opleiding moet dan door medewerkers wel serieus genomen worden en zo veel mogelijk toegesneden zijn op hun vakgebied. Ook het management in bedrijven zal zich er tegenaan moeten bemoeien, stelt De Groot. ‘Als managers VCA alleen overlaten aan een VCA-coordinator, ontstaat er geen veiligheidscultuur binnen het bedrijf. Je moet ook het management bereiken om gedrag te veranderen en veilig werken te realiseren.’

 

Directeur Hillen (SSVV) bestrijdt dat de huidige VCA ‘een papieren gedrocht’ is. Hij reageert fel op de kritiek dat aannemers door de uitgebreide administratie niet meer zouden toekomen aan de echte veiligheid op de werkplek. ‘Dat is de domste opmerking die ik ooit gehoord heb.’ Toch lijkt de S S VV niet helemaal doof te zijn voor de bezwaren tegen de administratieve eisen. Hillen: ‘Ik verwacht dat de nieuwe VCA straks tegemoetkomt aan de kritiek van sommige mensen. De vragen zijn in een aantal situaties aangepast en mogelijk worden de eisen voor de onderbouwing aan de auditor anders; dat staat nog niet definitief vast. Het kan allemaal een positief effect hebben om administratief de eindjes aan elkaar te kunnen knopen.’

 

De nieuwe eis voor een verplichte last minute risicoanalyse (LMRA) legt volgens Hillen nadrukkelijk meer accent op de veiligheid op de werkplek. ‘Die LMRA is hartstikke belangrijk. Het geeft de werknemer de gelegenheid en vrijheid om voordat hij aan zijn werk begint goed om zich heen te kijken en alles te controleren. Niemand kan dan tegen hem zeggen ‘opschieten aan de slag’. Het gaat om een laatste check van een paar minuten. Dat betekent wat ons betreft geen nieuwe administratie’, zegt hij. De nieuwe VCA verschijnt naar verwachting juli 2008.

 

Wat is VCA?

 

VCA, Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers, is een certificatieschema voor veiligheid op de werkplek. Kern van het systeem is een gezamenlijke checklist en veiligheidsopleiding voor aannemers. VCA komt oorspronkelijk, begin jaren negentig, uit de petrochemische industrie. In de jaren daarna hebben ook andere sectoren VCA als certificatieschema overgenomen.

 

VCA wordt gemiddeld eens in de drie jaar herzien. De laatste versie dateert uit 2004. In de huidige VCA 2004/4 kunnen bedrijven zich certificeren voor VCA* of VCA**. VCA* is bedoeld voor bedrijven met minder dan 35 werknemers, die niet als hoofdaannemer optreden. Bij VCA** gelden voor grotere bedrijven aanvullende eisen.

 

Alle werknemers van gecertificeerde aannemers moeten minimaal het diploma basisveiligheid (B-VCA) hebben. Operationeel leidinggevenden moeten het diploma Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden (VOL-VCA) hebben. Volgens het SSVV hebben inmiddels circa een miljoen werknemers bij gecertificeerde bedrijven B-VCA of VOL-VCA.

 

 

Reageer op dit artikel