artikel

Veiligheidsmanagement en crisisbeheersing voor niet-BRZO bedrijven

Geen categorie

Het beheersen van veiligheid heeft alleen dan kans van slagen als de verantwoordelijkheid, maar ook het verantwoordelijkheidsgevoel, ligt op de plaats waar dat het meest effectief is: bij het bedrijfsleven. Dit principe komt ook terug in het gemeentelijk en provinciaal beleid. Om deze verantwoordelijkheid bij de ondernemer te krijgen zijn dan ook tal van wetten en regels in het leven geroepen, denk aan de ARIE-regeling, het Besluit externe veiligheid inrichtingen en niet in de laatste plaats het Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO). Een van de verplichtingen uit het genoemde BRZO is het opstellen van een veiligheidsbeheerssysteem (VBS). Dit is een managementsysteem voor het item veiligheid waarmee de voorziene veiligheidsissues van een bedrijf worden geinventariseerd en structureel kunnen worden beheerst.

 

In een tijd waar veiligheid van issue naar topissue is gepromoveerd, houdt de vraag ons bezig waarom veelal alleen die bedrijven met veiligheidsbeheersing aan de slag gaan die een wettelijke verplichting daartoe hebben. Ook de bedrijven die, op vrijwillige basis, hun veiligheidsissues willen kennen en beheersen hebben een uitstekend hulpmiddel aan een VBS. De bezwaren om aan de slag te gaan met het opstellen van een managementsysteem, in dit geval voor het onderwerp veiligheid, zijn in onze beleving achterhaald en vormen vaak juist een kans in plaats van een bezwaar.

 

Ais logische vervolgstap voor het beheersen van de voorziene gevaren middels een VBS is het beheersen van onvoorziene noodsituaties: crisisbeheersing. Wanneer een bedrijf alle voorzienbare gevaren structureel onder controle heeft, kan het nog steeds gebeuren dat het getroffen wordt door een crisis die het niet heeft voorzien. Ook voor dergelijke situaties wil het bedrijf toch iets hebben voorbereid en de taken en verantwoordelijkheden hebben verdeeld. Of een bedrijf zo’n onvoorziene crisis het hoofd kan bieden en hoe ernstig de nasleep ervan is, hangt voor een groot deel af van de voorbereiding. Crisissituaties kunnen jaren later nog merkbaar zijn in het ziekteverzuim of het imago van een bedrijf.

 

Hoe steekhoudend bovenstaande argumenten ook zijn, toch is het hebben van een veiligheidsbeheerssysteem en een crisismanagementsysteem niet voor elke organisatie vanzelfsprekend. Bezwaren die worden aangevoerd zijn:

 

– We zijn er nog niet aan toe.

 

– We werken al veilig.

 

– Nog meer papieren veiligheid.

 

– Het kost ons veel te veel werk om het systeem op te zetten en draaiende te houden.

 

Wij zijn van mening dat elk bedrijf er wel aan toe is, met de kanttekening dat elk bedrijf zich op een ander ontwikkelingsniveau van de veiligheidscultuur bevindt. Voor sommige bedrijven is het starten met structureel naden ken over de mogelijke risico’s een grote stap voorwaarts. Andere bedrijven denken structureel na over de te kiezen prestatie-indicatoren op het gebied van veiligheid. Voor beide bedrijven betekent de actie een verdere stap op de ladder van veiligheids- en crisisbeheersing.

 

Net als voor kwaliteit-, milieu-, of arbo-managementsystemen geldt voor veiligheidbeheerssystemen dat het een levend systeem moet zijn. Het eenmalig nadenken en vastleggen van gewoontes, afspraken en handelingen levert slechts in zeer beperkte mate een bijdrage. Door structureel bezig te zijn met opstellen, toetsen en aanpassen van het systeem wordt het doel bereikt, namelijk structurele beheersing van veiligheid.

 

Er zijn nog meer voordelen om het systeem te documenteren:

 

– Het vormt een toetsingskader.

 

– Het systeem krijgt een officiele status.

 

– Schriftelijke afspraken zijn blijvender dan mondelinge afspraken.

 

– Het biedt duidelijkheid bij prioritering en fasering.

 

– Het is een hulpmiddel bij het vooruit- en terugkijken.

 

Om tegemoet te komen aan de bezwaren dat een dergelijk systeem veel tijd en daarmee geld kost en dat het lastig is te starten, is er in 2006 door het NEN een Nederlandse Technische Afspraak (NTA) met nummer 8620 gepubliceerd. Dit is een hulpmiddel voor bedrijven bij het opstellen van een veiligheidsbeheerssysteem. Ook al is het geschreven voor bedrijven die wettelijk verplicht zijn een VBS op te stellen, het is ook uitstekend bruikbaar voor bedrijven die op eigen initiatief hun veiligheid willen beheersen. Een groot voordeel van de NTA is dat deze van de Deming cirkel (plan-do-check-act) gebruikmaakt. Ook wordt de NTA bij de verschillende ISO-normen gebruikt, waardoor het integreren van veiligheid in een bestaand ISO-managementsysteem wordt vergemakkelijkt.

 

Bedrijven die, zonder een wettelijke verplichting, op zowel voorzienbare als onvoorzienbare gevaren zijn voorbereid, hechten in onze beleving belang aan hun personeel, de continuiteit van het bedrijf, de relatie met de overheid en hun omgeving.

 

Veiligheids- en crisisbeheersing is er voor iedereen die de veiligheidsissues binnen het bedrijf willeren kennen en structureel wil beheersen. Het hebben van een gedocumenteerd veiligheids- en crisisbeheerssysteem kan hier de gewenste invulling aan geven.

 

RANDVOORWAARDEN VEILIGHEIDS-EN CRISISBEHEERSING

 

Van reactief naar proactief

 

Het structureel aan de slag gaan met veiligheidsbeheersing vereist van een bedrijf dat het geen afwachtende, maar een actieve houding aanneemt: actief nadenken over de aanwezige risico’s, de aanwezige maatregelen vaststellen en het op eigen initiatief oplossen van knelpunten binnen een zelf gekozen termijn.

 

Vooruitkijken, maar zeker ook terugkijken

 

Het hebben van een managementsysteem betekent niet dat we alleen vooruit moeten kijken naar de te behalen doelstellingen. De ervaringen uit het verleden, hoe vervelend of traumatisch ook, bieden een belangrijke input voor de beheersing van veiligheid en een crisis in de toekomst.

 

Let op vrijblijvendheid

 

Het ontbreken van een wettelijke verplichting kunnen we ervaren als het ontbreken van de ‘stok achter de deur’. Voordat bedrijven veiligheidsissues beheersen, moeten ze veel energie en tijd steken in de ontwikkeling ervan. Maak een duidelijke planning met daarin harde ijkpunten (bijvoorbeeld interne of externe audits) om de vrijblijvendheid tegen te gaan. Maar zonder die wettelijke verplichting heeft de organisatie wel de kans om het Plan van Aanpak in het gewenste tempo uit te voeren.

 

Een tip om het enthousiasme vast te houden: boek in het begin, maar ook in de fasen daarna, een aantal successen. Beter bewijs voor de toegevoegde waarde van het systeem is er niet. Dit houdt de deelnemers betrokken en enthousiast.

 

 

Reageer op dit artikel