artikel

Werken in de kou

Geen categorie

Binnen een aantal bedrijfstakken maakt de aard van het werk of de arbeidsplaats het moeilijk om ‘comfortabele’ klimaatomstandigheden te bewerkstelligen. Denk aan de visverwerkende industrie en het werk in koel- of vriescellen. Ook buitenwerk in de winterperiode moet soms onder extreem koude omstandigheden plaatsvinden.

 

Als de koudebelasting hoog is en de belastbaarheid laag, kunnen problemen ontstaan. Doordat het menselijk lichaam bij kou probeert de temperatuur in de lichaamskern op niveau te houden, krijgen de handen relatief weinig bloed. Daardoor komt de handvaardigheid in het geding, vooral bij fijnemotorische taken. Ook arbeidsmiddelen nemen vaak veel warmte uit de handen weg.

 

Bij extreme kou kan het werk vaak niet meer goed worden uitgevoerd. De bloedtoevoer naar handen (vingers) of voeten (tenen) wordt tot een minimum teruggebracht. Dit heet ‘fysiologische amputatie’. Handschoenen zijn dan noodzakelijk, als de taak dit toelaat. Ook kan werken onder extreme koude leiden tot onderkoeling. Dergelijke extreem koude klimaatsituaties leveren gezondheidsrisico’s op en moeten daarom in de RI&E worden opgenomen.

 

Ter voorkoming van problemen in de kou vormt de uit te voeren taak het uitgangspunt. Die biedt vaak aanknopingspunten om de koudeblootstelling te verkleinen. De werkplek kan bijvoorbeeld zo worden ingericht dat de mens beter wordt afgeschermd. Daarnaast zorgt flexibel op de werkomstandigheden af te stemmen kleding voor de juiste thermische balans. Hierna volgt een overzicht van mogelijke individuele maatregelen op het gebied van kleding, inspanningsniveau en arbeidsmiddelen.

 

Draag vochttransporterend ondergoed en ventilerende bovenkleding. Het is belangrijk dat het vocht wordt doorgegeven aan de volgende kledinglaag. De huid mag niet nat worden.

 

Draag vochttransporterend ondergoed. Gebruik kleding in lagen die gemakkelijk uit of open (rits) kan, en pas dit aan op de temperatuur. Bij regen en wind – Draag waterdichte, dampdoorlatende overkleding met capuchon, handschoenen en waterdichte laarzen. Dampdoorlaatbaarheid (‘ademend’) is vooral van belang bij langdurig gebruik.

 

Draag waterafstotende bovenkleding, een waterdicht schort en rubberlaarzen.

 

Draag warme onderkleding en isolerende kleding die zoveel mogelijk van de huid bedekken: handschoenen, capuchon, bivakmuts, isolerende laarzen.

 

Draag voor bescherming van de handen soepele, goed passende handschoenen of wanten. Bij fijnmotorische taken is een dunne handschoen raadzaam die bevriezing van de huid voorkomt bij contact met metalen (contacthandschoen). Bij grovere taken en strengere kou bieden dikke, gevoerde wanten de beste isolatie.

 

Draag voor bescherming van de voeten speciale veiligheidsschoenen of -laarzen. Dikke zolen en wollen sokken verhogen de isolatie. Vervang natte sokken zo snel mogelijk door droge exemplaren.

 

De inspanning moet op een niveau liggen dat transpireren tot een minimum wordt beperkt, ter voorkoming van after-chill. Probeer daarom arbeidspieken te vermijden en besteed extra aandacht aan mensen die door ziekte of letsel langere tijd immobiel zijn geweest.

 

De mens gebruikt voor zijn werkzaamheden allerlei gereedschappen, werktuigen en machines. Deze arbeidsmiddelen kunnen voor de mens in de kou problemen opleveren.

 

– Door sneeuwval, vorst en neerslag is de kans op uitglijden en vallen bij het gebruik van trappen en ladders groot. Ladders met ijsvorming mogen dan ook niet worden gebruikt. Berg de ladder na gebruik droog op, of dek deze af met dekkleden.

 

– Arbeidsmiddelen van goed geleidende materialen zoals ijzer, onttrekken warmte aan de handen. Dit kan leiden tot handvaardigheidsverlies en schade. Zorg daarom dat metalen gereedschappen voorzien zijn van isolatie. Soms is het mogelijk de handvaten van een verwarmingselement te voorzien.

 

– Dek ’s nachts machines en gereedschappen goed af, zodat deze ’s ochtends niet nat zijn. • Ter bescherming van de kou dragen mensen handschoenen. Machines die in de kou moeten functioneren, moeten daarom grote knoppen hebben die met handschoenen aan te bedienen zijn.

 

– Bij extreme weersomstandigheden functioneren arbeidsmiddelen niet meer optimaal. Zo kunnen hydraulische systemen door zeer strenge kou onveilig worden in het gebruik. Zware regenval kan zonder voldoende ondersteuning de stabiliteit van werktuigen ondermijnen. Het is daarom belangrijk de temperatuurslimieten van de arbeidsmiddelen te kennen.

 

MEETMETHODEN

 

Met de ‘predicted mean vote’ (voorspelde gemiddelde waardering) is het onbehagen in kou in te schatten, met de ‘wind chill index’ de mate van handvaardigheidsverlies en de kans op koudeletsels. De ‘required clothing isolation’ (IREQ) helpt de hoeveelheid kleding te bepalen die nodig is om onderkoeling te voorkomen.

 

 

Reageer op dit artikel