nieuws

RIE: Tem de papieren tijger

Gezond werken

Wie geen draagvlak heeft bij het management, kan maar beter niet eens beginnen aan het maken van een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E). Dan wordt de RI&E het feestje van de preventiemedewerker

Dat zegt Elco de Ruiter, coordinator Veiligheid & Gezondheid bij de gemeente Almere en eigenaar van SeConsult Training & Advies. “Als je geen draagvlak of commitment krijgt van het management en van de collega’s op de werkvloer, dan wordt de RI&E een papieren tijger, een stuk dat in de kast verdwijnt en waar niemand ooit meer naar kijkt. Eigenlijk moet de RI&E iets zijn dat je meeneemt in alle aspecten van de bedrijfsvoering.”

Draagvlak kun je niet afdwingen, maar je kunt het wel verdienen. Ten eerste door zelf gemotiveerd te zijn. Wie als een ‘Chinese vrijwilliger’ is aangewezen als preventiemedewerker maar zelf geen enkele affiniteit met het onderwerp heeft, staat al gelijk op een enorme afstand, zegt de Ruiter.

Kennis van zaken

Maar als je er wel vol voor wilt gaan, zijn er een paar basisvoorwaarden waaraan de preventiemedewerker moet voldoen om de rest van de organisatie mee te krijgen. De Ruiter: “Zorg dat je kennis van zaken hebt. Als je met de productiechef over een machine praat en je hebt geen idee wat dat ding eigenlijk doet, wordt het een moeilijk verhaal. Je moet weten wat de productiewijze van het bedrijf is, of het nu gaat om een zacht product als dienstverlening of een hard product als schroeven en moertje die aan de lopende band worden gemaakt. Ken de keyplayers in de organisatie, weet hoe de hazen lopen. Zorg er bovendien voor dat je weet wat je positie is en zorg dat je je ook als zodanig weet te positioneren. Als preventiemedewerker ben je de onafhankelijk adviseur van het management en de medezeggenschap. Je bent niet verantwoordelijk voor het bedijfsbeleid, maar zeker wel voor de kwaliteit van je advies. Eigenlijk moet de preventiemedewerker wel een beetje het schaap met de vijf poten zijn.”

Ja maar…

Het maken van een RI&E is stap een, de volgende stap is ervoor zorgen dat mensen er ook naar handelen. Want wat als Jan aan de lopende band wel weet dat hij de beschermingskap niet van de bewegende delen mag weghalen, maar dat toch doet omdat het werk dan net een beetje makkelijker gaat? De Ruiter komt het maar al te vaak tegen. “Als ik na een ongeval een rapport opstel, kan ik de eerste vijf woorden van het slachtoffer – als die nog leeft tenminste – heel vaak van te voren al invullen.  Wanneer ik vraag stel hoe dit nou kon gebeuren, terwijl hij wist dat hij veiligheidsregels overtrad, hoor ik meestal: ‘Ja maar ik moest effe…’ Daar zit heel vaak een vals gevoel van loyaliteit aan het bedrijf bij. Door regels te overtreden werk je soms net even sneller. Dat is menselijk en daar moet je rekening mee houden.”

 

Onderdeel van de oplossing

Communicatie is daarom heel belangrijk om succes te boeken met de RI&E. Een preventiemedewerker moet nooit onderdeel van het probleem zijn, maar altijd onderdeel zijn van de oplossing. Je moet niet met een opgeheven vingertje zeggen: ‘Dit mag niet en dat doe je niet goed’. Maar zeg vooral: ‘Hoe kun je dit nou beter/veiliger doen?’ Je kunt heel erg in de deskundigenrol gaan zitten, maar beter is het om in gesprek te gaan en medewerkers te vragen wat er in hun werk mis kan gaan. Daar leg je dan wel je eigen lijstje naast, om te kunnen doorvragen: ‘Jij hebt het heel erg over machineveiligheid, maar hoe zit het met de werkdruk? Worden er fouten gemaakt omdat de productie te hoog ligt? Hoe zou jij dat oplossen?’ Mensen hebben zelf vaak al lang ideeen om te verbeteren en zo kom je aan je best practices. En of je nou werkt in een fabriek met vijfhonderd medewerkers of in een verzorgingshuis met 50 verpleegkundigen; je hebt dan meteen ambassadeurs. Die mensen zeggen tegen hun manager: ‘De preventiemedewerker heeft ons geholpen om onze risico’s in kaart te brengen en om oplossingen te bedenken’. Dan heb je draagvlak.”

Daar waar het goed gaat moet je de verantwoordelijke persoon in het zonnetje zetten, zegt de Ruiter. “Laat mensen maar stralen. Ga, als een productiechef goed aan de slag gaat met jouw adviezen, rond door het bedrijf en vertel iedereen dat ze eens moeten kijken hoe goed hij het doet. Soms moet je je eigen ego dus even aan de kant zetten als preventiemedewerker.”

Roepende in de woestijn

De Ruiter ziet nog te vaak dat preventiemedewerkers roependen in de woestijn zijn. “Dan heb je een manager die zegt veiligheid oh zo belangrijk te vinden, maar de productie wel met 50 procent opschroeft. En als je dan als preventiemedewerker vervolgens zegt dat dat onveilig is, krijg je te horen ‘dat we het al vijftien jaar zo doen’. Het is door de crisis ook moeilijker geworden om aandacht te krijgen voor veiligheid, dat hoor ik ook van preventiemedewerkers en arbocoordinatoren die voor aannemers werken. Er is bijna geen ruimte meer voor training en opleiding. Niet voor de werknemers in het algemeen en ook niet voor de preventiemedewerkers. Cijfers staan onder druk, heel veel bedrijven hebben te maken met de harde realiteit van spreadsheetmanagement. Je moet als manager dan ook wel heel sterk in je schoenen staan om tegen de aandeelhouders of de directie te zeggen: ‘Ik weet dat het veel geld is, maar het is nodig voor de veiligheid dus ik geef hier tienduizend euro aan uit’.”

Duur?

Is het dan wachten op een ongeval voordat veiligheid en risicopreventie op de agenda komt te staan? De Ruiter beaamt dat een ongeluk op zijn tijd goed is voor de veiligheid. “Directeuren zeggen vaak: ‘Veiligheid is duur’. Maar dan vraag ik of ze wel weten wat een ongeval kost. En dan heb ik het niet eens over de boete van de Inspectie, maar over productieverlies, verzuimkosten, maatschappelijk verlies. Heel veel directeuren weten niet wat het kost als een werknemer een week ziek thuis zit. Dan heb je een discussie over veiligheidsschoenen van 45 of 50 euro per paar. Als een medewerker zich verstapt en een week thuis zit met een zere enkel, kost je dat 1500 euro. Hoeveel schoenen kun je daarvan kopen?”

 

Elco de Ruiter vertelt alles over Succes met de RI&E tijdens de Dag van de Preventiemedewerker op 26 juni in Doorn. Klik hier voor meer informatie en inschrijven

Reageer op dit artikel