nieuws

Niet pushen maar praten

Gezond werken

Stop met roken, eet gezond, en neem vooral een abonnement op de sportschool. U adviseert zich suf. Maar wie luistert?

Niet pushen maar praten

Veel mensen met een ongezonde levensstijl komen hierdoor niet in beweging. Zij zijn gebaat bij een heel andere aanpak: motivational interviewing. Een hulpmiddel bij ‘ positieve gezondheid‘.

Afsnauwen

De manager zelf vindt dat er iets moet veranderen – maar ook weer niet. Oké, hij rookt en drinkt te veel, en in de afgelopen vijf jaar is hij twintig kilo aangekomen. En tijdens zijn laatste beoordelingsgesprek kreeg hij te horen dat hij zijn medewerkers eens wat minder moest afsnauwen. Allemaal stress. Maar of hij zijn leven echt om wil gooien … hij twijfelt. Want gezond eten, dat kost hem te veel tijd. En sporten? In Nederland? Heb je wel eens naar buiten gekeken? Altijd wind en regen.

Pushen

Mensen die zoeken naar een oplossing voor hun gezondheidsproblemen – maar die niet bereid zijn om hun leven om te gooien. Volgens Melanie van Hoeve, van Van Hoeve trainingen, zijn dit de cliënten die hulpverleners vaak in hun spreekkamer krijgen. En volgens haar maken veel van die hulpverleners – met goede bedoelingen – dezelfde fout. “Ze gaan pushen. Zodra ze zo iemand zien, printen ze een hardloopschema uit, en beginnen over een stoppen-met-rokenprogramma. En o ja: je moet absoluut meedoen aan die cursus mindfulness.”

Dat werkt volgens haar contraproductief. “Die manager gaat met zijn hakken in het zand. Nee bedankt, dat is niks voor mij: je moet toch ergens dood aan gaan? En bovendien, zijn opa zat ook de hele dag op de bank zijn zware shag te roken. En die werd toch maar mooi 94.”

Motivational interviewing

Van Hoeves alternatief? Een andere manier van gespreksvoering: motivational interviewing. “Je gaat als hulpverlener de weerstand van de ander niet onmiddellijk bestrijden”, zegt ze. “Eerst probeer je te ontdekken waar die vandaan komt. En dan zonder te sturen. Nee, je geeft de cliënt geen gelijk, maar je toont wel begrip. Wat zit er aan de ja-kant, en wat aan de nee-kant? En wat weegt het zwaarst?”

Om daar achter te komen, brengen cliënt en therapeut de voor- en nadelen van dat ja en nee in kaart. “Wat levert het op om op de bank te blijven zitten en door te roken?” vraagt Van Hoeve. “En wat zijn de nadelen daarvan? Wat zijn de voordelen van verandering: stoppen met roken en meer sporten? En wat zijn de eventuele negatieve gevolgen? En nee, ook als dat in kaart is gebracht, duw je de ander niet in de goede richting. De cliënt maakt zijn eigen autonome keuzes.”

Last

Het klinkt misschien soft – maar er zit een scherp kantje aan. Want motivational interviewing is niet alleen gebaseerd op plannen, engageren en focussen, maar ook op een vierde element: evoceren (zie kader onderaan). Ofwel: prikkelen en uitdagen. Volgens Van Hoeve is het belangrijk dat “mensen er last van krijgen.”

Wie bij Van Hoeve in therapie gaat, zal die last echt ervaren. Of zoals ze het zelf formuleert: “Op het moment dat je als hulpverlener de voor- en nadelen van de huidige situatie en van veranderen in kaart hebt gebracht, probeer je dat dilemma nog te versterken. Je gaat zonder oordeel op zoek naar de tegenstrijdigheid in het verhaal van de cliënt. Je zegt zoiets als: ‘Je hoopt dus op dezelfde genen als je opa, zodat je geen last krijgt van het ontspannende roken. Maar helaas voorkomt die sigaret niet dat je je medewerkers afsnauwt.’”

Geen pleister

Wat Van Hoeve vervolgens doet, komt wellicht als een verrassing. “Ik maak een afspraak voor over twee weken. Dan blijft dat dilemma nog een tijdje voelbaar. Nee, ik zal op de zere plek geen pleister plakken. Ik duw juist een beetje door, zodat de pijn voelbaar blijft. Dan nodig je mensen uit een beslissing te nemen. Hun eigen beslissing.”

Maar Van Hoeve benadrukt: ze zal haar aanpak altijd aanpassen aan de cliënt. “Iedereen is anders. Als je tegen mensen zegt dat ze binnen twee maanden een hartaanval krijgen, zijn veel van hen niet onder de indruk. Maar die willen wel een dag per week op hun kleinkind passen en hebben daar nu de energie niet voor. Dus zul je ze bewust maken van die pijn.”

Niet geschikt

Is motivational interviewing geschikt voor iedereen? Volgens van Hoeve wel. “Veel therapeuten willen het alleen gebruiken bij mensen met een hoog zelfreflectief vermogen, bij mensen dus die over zichzelf na kunnen denken. Maar ik denk dat ook andere cliënten ervan kunnen profiteren. Neem die kraanwerker bij een grote organisatie die voor zijn werk door een smalle trap naar de stuurcabine moest klimmen. Dat kon hij alleen als hij zijn gewicht onder controle hield, dus had de werkgever daar richtlijnen voor opgesteld. Die man zat daarover te mopperen. Want hij hield van zijn werk, maar hij was niet goed in staat tot oorzaak-gevolgredeneringen. Dus wat zei ik tegen hem? ‘Jij wacht liever tot je vastzit in die kraan.’ Begrijp me goed: door mijn lichaamstaal zorgde ik ervoor dat ik hem niet belachelijk maakte. Maar het werkte wél.”

Met bovenstaande opmerking zit Van Hoeve dicht aan tegen een andere gesprekstechniek, de provocatieve gespreksvoering. “Daarbij prikkel je mensen nog wat meer, met humor”, zegt ze. “Zo was er een bouwvakker die klaagde dat hij zo dik was dat zijn partner hem niet meer aantrekkelijk vond. En wat deed de therapeut? Die verwees hem naar een datingsite voor mensen met obesitas. ‘Echt, er zijn ook vrouwen die daarop kicken.’ Nee, met zo’n opmerking maak je niet de cliënt belachelijk, maar je maakt grappen over de manier waarop hij met zijn probleem omgaat. Juist die confrontatie haalt mensen vaak uit hun slachtofferrol.”

[box type=”shadow” align=”alignleft” ]Motivational interviewing

Van oorsprong is motivational interviewing afkomstig uit de verslavingszorg, en ook wordt het veel toegepast in de reclassering. Dat tekent de aard van de cliënten: die vertonen vaak weerstand en staan ambivalent ten opzichte van verandering. Als de hulpverlener begint te pushen, gaan de hakken meestal in het zand. De cliënt moet openstaan voor interventies. Zo niet, dan hebben de gesprekken geen zin. Motivational interviewing bestaat daarom uit de volgende vier kernelementen:

  • Plannen (hulpverlener en cliënt plannen samen de verandering).
  • Engageren (de hulpverlener en cliënt gaan een gelijkwaardige relatie aan).
  • Focussen (de hulpverlener en cliënt stellen samen de doelen vast en bepalen de agenda).
  • Evoceren (de hulpverlener ontlokt de eigen motivatie van de cliënt).[/box]

 

> TIP: Voortaan zelf de regie voeren over uw welbevinden? Melanie van Hoeve laat u kennis maken met een nieuw gezondheidsconcept op het congres ‘Positieve gezondheid op de werkvloer‘ op 9 juni 2016 in Corpus, Leiden.

Reageer op dit artikel