nieuws

Zo help je schilders met hoofdpijn (casus)

Gezond werken

In een bedrijf klagen schilders over hoofdpijn. Naar aanleiding daarvan besluit het bedrijf om de oorzaak van hun klachten te laten onderzoeken.

Zo help je schilders met hoofdpijn (casus)

Ziekte en uitval door beroepsziekten voorkomen en werkplezier stimuleren wordt steeds belangrijker. Ook met het oog op langer doorwerken winnen deze zaken aan belang. Daardoor hebben medewerkers vaker vragen over mogelijke gezondheidseffecten op langere termijn van hun werk(plek). Vragen over het binnenklimaat, het werken met schadelijke stoffen, geluidsbelasting of de ergonomische omstandigheden van de werkplek.

> LEES OOK: 3.000 doden per jaar door gevaarlijke stoffen

In de volgende casus klagen schilders over hoofdpijn. Naar aanleiding daarvan besluit het bedrijf om de oorzaak van hun klachten te laten onderzoeken.

Dit is de werksituatie

In de schilderswerkplaats voeren medewerkers het schilderwerk uit aan een grote werkbank. Zij verven in deze ruimte regelmatig materialen met verven op organische basis. Aan de rechterzijde van de werkplaats blaast een mechanisch toevoerventilatiesysteem lucht de ruimte in. Aan die kant is slechts zeer beperkte ruimte om te staan en te lopen. Aan de andere kant is de loopruimte breder. Daar bevinden zich laag bij de vloer vier afzuigpunten.

schilders met hoofdpijn_werkbank

De schilderswerkplaats; links loopruimte, rechts bijna niet

Dampen van oplosmiddelen werken irriterend op de ogen en luchtwegen. Zulke oplosmiddeldampen kunnen inwerken op het centrale zenuwstelsel. Dit kan leiden tot verlaging van het bewustzijn. Bij hoge concentraties kunnen mensen zelfs bewusteloos raken. Herhaalde of langdurige blootstelling kan functiestoornissen van en aandoeningen aan de lever en de nieren veroorzaken. Volgens de nieuwe indelingsverordening voor gevaarlijke stoffen (CLP = Clasiffication, Labeling and Packaging) heeft thinner het signaalwoord ‘gevaar’.

De aanpak

De aanpak is gericht op bronopsporing van oplosmiddeldampen. Tijdens een werkplekbezoek hebben we indicatief de concentratie bepaald van de dampen van de verven in de ademzone van de medewerkers. Dit doen we met behulp van een Photo Ionisatie Detector (de PID-meter Mini Rae 3000). Een PID-meter is een gasdetector die we kunnen inzetten om de totale concentratie vluchtige organische stoffen (VOS) in een ruimte te meten, zonder uitsplitsing in afzonderlijke stoffen. Vervolgens hebben we de gemeten concentratie vergeleken met een berekende grenswaarde van drie producten op basis van hun samenstelling.

De bevindingen

Vanwege de indeling van de ruimte staan de medewerkers meestal aan de kant van de afzuiging te werken. Hierdoor komen de vrijkomende verfdampen van de materialen op de werkbank juist naar de medewerkers toe.  Met als gevolg dat een verhoogde blootstelling aan gevaarlijke dampen kan plaatsvinden.

schilders met hoofdpijn_afzuiging

De schilders werken meestal aan de kant van de afzuiging

De schilders werken met verven met verschillende soorten oplosmiddelen: A, B en thinner.

Op ademniveau hebben we waarden van 265 ppm (parts per million) gevonden bij een beschilderd oppervlak van circa 600 cm2. Bij grotere beschilderde oppervlakken zullen deze waarden naar evenredigheid hoger zijn. De achtergrondconcentratie in de ruimte als er niet wordt gewerkt, bedraagt circa 80 ppm. Oorzaak: uitdamping vanuit diverse bronnen, zoals openstaande blikken verf en open prullenmanden waarin natte doeken liggen.

Oplosmiddel A

De samenstelling van oplosmiddel A is: n-butylacetaat (10-25%), ethylacetaat (10-25%), tolueen (10-25%), 2-methoxy-1-methylethylacetaat (10-25%), en 2-methoxypropylacetaat (< 2,5%). Dit zijn gewichtspercentages.

De grenswaarde van dit mengsel is circa 90 ppm. Met de gevonden concentraties van 265 ppm betekent dit een overschrijding van deze grenswaarde. Bij het beschilderen van grotere vlakken zal de concentratie nog hoger zijn.

Oplosmiddel B

De samenstelling van oplosmiddel B is: xyleen (30%), aceton (20%), n-butylacetaat (20%), isobutanol (10%) en isopropylalcohol (20%).

In deze samenstelling bedraagt de grenswaarde circa 190 ppm. Met gevonden concentraties van 265 ppm betekent dit een overschrijding van deze grenswaarde.

Thinner

Wanneer we bij thinner uitgaan van een samenstelling van circa 60% tolueen en circa 30% n-butanol, wordt de berekening van de grenswaarde als volgt: indicatieve grenswaarde van n-butanol is 62 mg/m3 (circa 20 ppm); wettelijke grenswaarde van tolueen is 150 mg/m3 (circa. 39 ppm).

De grenswaarde van het mengsel komt dan op (0,6*39 + 0,3*20)/0,9 = 33 ppm. Met een gevonden concentratie van 265 ppm betekent ook dit een overschrijding van de grenswaarde.

De conclusie

De huidige werkwijze zorgt voor een te hoge blootstelling aan organische dampen, doordat de met dampen verontreinigde lucht naar de medewerkers toe wordt geblazen.

De verbetermaatregelen

  • Nagaan of de verven te vervangen zijn door watergedragen verven.
  • De ruimte anders inrichten.
    – Door de werkbank te verplaatsen naar de wand waar de afvoerbuizen zich bevinden, kunnen medewerkers aan de rechterzijde van de lange werktafel werken. Zij staan dan tussen de tafel en de luchttoevoerinstallatie in.
    – Bij de binnenmuur een afzuigwand creëren, gebruikmakend van de huidige afzuigvoorzieningen. De afzuiging installeren deels direct op tafelbladniveau, deels onder bij de vloer.
    – A de gevelzijde een luchttoevoerstroom creëren. De luchtstroom gaat dan van de medewerkers af naar de binnenmuur, waar vrijkomende dampen worden afgevoerd. Eigenlijk ontstaat zo werkruimte met een laminair gerichte, horizontale luchtstroom (zie de figuur).
  • Alle open bronnen (openstaande blikken verf, open prullenmanden met natte doeken) consequent gesloten houden. Werken met goed sluitende pedaalemmers.
  • Beschilderde voorwerpen in een aparte ruimte laten drogen en uitharden.
schilders met hoofdpijn_werkruimte met laminair gerichte horizontale luchtstroom

Figuur: werkruimte met laminair gerichte, horizontale luchtstroom

De evaluatie

De voorgestelde maatregelen waren gemakkelijk te realiseren en zijn snel opgepakt. Een controlemeting daarna wees veel lagere concentratiewaarden van de dampen aan (<20 ppm). Dat is wat je noemt een effectieve aanpak.

 

Dit is een praktische aanpak uit het boek Beroepsziekten voorkomen

 

Reageer op dit artikel