artikel

Metaalsector goed eind op streek met arbocatalogus

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Eind 2006 klinkt het startschot voor de campagne ‘5 x beter, werken is gezond’. Op de bijbehorende website www.5xbeter.nl staat de Verbetercheck Lasrook. ‘Door de check te doorlopen, controleer je of je werknemers wel lassen volgens de Verbeterde Praktijkrichtlijn Lasrook (versie 2006). De oplossingen uit de Praktijkrichtlijn zitten in het digitale verbeterboek’, vertelt Meijer. ‘Je kunt selecteren wat voor type laswerk je doet en onder welke omstandigheden. Met stroomschema’s krijg je te zien wat voor jouw specifieke situatie van toepassing is.’ Na het doorlopen van de check volgt een rood of een groen signaal. Bij een rood signaal zit je fout en krijg je een aantal oplossingen op maat aangeboden. ‘De computer levert zo nodig een spoorboekje om werkplekken aan te pakken, medewerkers tot gezonder gedrag te motiveren en betere afspraken te maken. Dit plan van aanpak kun je zo bij de RIE voegen. Voorheen hadden we het over generieke maatregelen voor de hele sector. De check maakt maatwerk mogelijk.’

 

De sociale partners noemen het verbeterboek de eerste arbocatalogus van Nederland. Deze zomer nog volgen richtlijnen en verbeterchecks voor schadelijk geluid en oplosmiddelen. Maar de catalogus is meer dan alleen een oplossingenboek. ‘Afzonderlijke oplossingen garanderen geen gezonde en veilige werkplek. Dat vereist een systematische beoordeling. De Praktijkrichtlijnen, Verbeterchecks en de Branche-RIE Metaalbewerking bieden die zekerheid wel’, denkt Gijs Meijer. De Arbeidsinspectie heeft de oplossingen en hulpmiddelen in www.5xbeter.nl nog niet getoetst. Dit gaat in de loop van 2007 gebeuren.

 

Werkgevers en werknemers mogen vanaf dit jaar samen aan de slag met het arbobeleid. Maar zijn de branches wel voorbereid op hun nieuwe rol? Hebben de arboconvenanten de weg geplaveid? En is het maken van een arbocatalogus nog slechts een formaliteit of wordt het een zware bevalling? In een nieuwe serie verkent ARBO het veld. Deze maand: de metaalsector.

 

 

De vijf van 5xbeter doelt niet alleen op de risico’s waaraan werknemers worden blootgesteld. Hij slaat ook op de prioritaire aandachtspunten: lasrook, schadelijk geluid, oplosmiddelen, preventiemedewerkers en arbodienstverlening. Als belangrijk verbeterpunt heeft de sector vijf zogeheten verbetercoaches in het leven geroepen. Deze adviseurs – betaald door de sector zelf – helpen de verbetercheck te doorlopen en geven onafhankelijk advies.

 

Astrid Pols, arbo- & milieucoordinator bij het aluminium verwerkende bedrijf Hunter Douglas, maakte kennis met de Verbetercheck Lasrook via het overleg van preventiemedewerkers. Deze overlegstructuur vloeide voort uit het plan van aanpak. Ze krijgt binnenkort een verbetercoach op bezoek. ‘In de Verbetercheck kun je je eigen praktijksituatie verwerken. Dat maakt dit soort instrumenten tot goede hulpmiddelen. Ik heb namelijk niet altijd de mogelijkheid om alle ‘ins en outs’ van een onderwerp te kennen. Dus vertrouw ik erop dat het goed zit als je preventie vormgeeft conform de verbetercheck’, aldus een enthousiaste Pols.

 

Dat de Arbeidsinspectie de verbetercheck nog niet heeft getoetst, vormt geen reden tot uitstel. ‘We zitten op dit soort instrumenten te wachten en ik hoop dat de volgende (VOS, geluid (red)) ook snel komen’, zegt Pols.

 

Kleine bedrijven beschikken niet over preventiemedewerkers. Hoe komt de kennis dan terecht op de werkvloer? ‘De Verbetercheck Lasrook levert juist bij kleine bedrijven de meeste winst’, denkt Verhoeven. Derk Jan Meijer, beleidssecretaris arbozaken bij ondernemersorganisatie Koninklijke Metaalunie, ziet een belangrijke rol weggelegd voor de verbetercoaches. ‘Zij kunnen het gat dichten tussen theorie en praktijk’. Ook heeft de Metaalunie de Praktijkrichtlijn Lasrook vorig jaar in haar RI&E verwerkt, opdat de kennis uit de richtlijn sneller naar de werkvloer doorsijpelt. Wie deze digitale branche-R&IE al heeft doorlopen, hoeft niet ook nog eens de Verbetercheck Lasrook uit te voeren.

 

Waarom neemt de sector in haar arbocatalogus als eerste lasrook onder de loep? ‘Dit is historisch zo gegroeid. Van oudsher weet men dat lasrook gevaarlijk is’, zegt Gijs Meijer. Er werken naar schatting zo’n 60.000 tot 80.000 lassers in de metaalsector. Maar als je ook de mensen in de omgeving van de lassers meetelt, worden er naar schatting dagelijks zo’n 150.000 mensen blootgesteld aan lasrook. Door de hoge temperatuur bij het lassen komen er gassen (o.a. stikstofoxiden en ozon), (metaal) dampen en stof vrij. Dit mengsel wordt aangeduid met de term lasrook. Bij lassen spelen ook veel sluipende problemen. Zo kunnen bij het lassen van bijzondere materiaalsoorten, zoals RVS, mogelijk kankerverwekkende stoffen in de lasrook voorkomen. Dit complexe probleem gaan de sociale partners als eerste oppakken.

 

De Verbetercheck op www.5xbeter.nl hanteert voor lasrook de oude MAC-waarde van 3,5 mg/m3. Met ingang van 1 januari 2007 heeft de overheid de wettelijke grenswaarde gesteld op 1 mg/ m3 (gemiddeld over een 8-urige werkdag). In de verbetercheck is dit nog niet doorgevoerd. Verhoeven: ‘Daarvoor willen wij technologische innovaties realiseren die ook zijn aangekondigd in het plan van aanpak in 2005. Onder meer toortsafzuiging – afzuiging direct bij de lastoorts – en meebewegende afzuiging zijn in de vorm die wij nodig hebben technisch nog niet uitontwikkeld’.

 

Het Nederlands Instituut voor Lastechniek (NIL) geldt als kennisinstituut op het gebied van lasprocessen. Toch staat er op haar website www.nil.nl en de site www.lasrook-online.nl nog geen link naar www.5xbeter.nl. Wim Pors, deskundige en adviseur bij brancheorganisatie NIL: ‘Het NIL speelde tot voor kort geen rol bij het tot stand komen van de arbocatalogus. Wij willen echter onze technische commissie op het gebied van lasrookbeheersing graag laten meedenken.’ Dat gaat gebeuren. Eind maart verzorgde het NIL een korte scholing lastechniek voor verbetercoaches en inmiddels heeft de sector het NIL gevraagd om mee te werken aan het opstellen van de arbeidscatalogus.

 

Pors heeft een paar kanttekeningen bij de digitale verbetercheck. Hij geeft een voorbeeldje: een lasser werkt 8 uur per dag. Maar zijn boog (waarmee hij het materiaal neersmelt) brandt niet de hele dag. En de inschakelduur bepaalt mede de hoeveelheid lasrook die vrijkomt. In de verbetercheck vul je die inschakelduur in en als die minder dan 15 procent is van de 8 uur, dan hoef j e slechts minimaal extra maatregelen te treffen. Volgens Pors weten veel bedrijven echter niet hoe hoog hun inschakelduur is en hoeven ze dat van de verbetercheck ook niet aan te tonen. Hij is bang dat bedrijven invullen wat ze willen, groen licht krijgen van de check en dat de zaken bij een inspectiebezoek toch niet op orde blijken te zijn. Een ander punt is dat de check volgens hem nog te veel onduidelijkheden bevat. ‘Neem het feit dat de verbetercheck geent is op 3,5 mg/m3 terwijl de arbowetgeving al 1 mg/m3 voorschrijft. Er moet dus een plan van aanpak komen om de blootstelling omlaag te brengen. Wij willen graag dat de experts binnen onze organisatie bij het opstellen daarvan worden betrokken. Het NIL heeft technische commissies met internationale contacten. De stand der techniek komt als het ware naar ons toe. Daar moet de sector gebruik van maken.’

 

MEER INFO

 

Een belangrijk aandachtsgebied in de zorg is de samenhang tussen de preventiemedewerker en medezeggenschap. Veel ondernemingsraden hebben zich nog geen houding aangemeten naar de nieuwe functionaris, en vice versa.

 

 

Annette Wilschut werkt bij de Arbeidsinspectie als landelijk projectleider van de directie Industrie en heeft de metaalsector in haar portefeuille. Gaat het goed met de arbeidsomstandigheden in de metaal? ‘De sector kenmerkt zich door grote risico’s en relatief veel ongevallen. De metaalsector onderneemt initiatieven op het gebied van arbo. Hoe die gaan landen in de bedrijven moeten we nog afwachten’, antwoordt Wilschut voorzichtig.

 

De campagne www.5xbeter.nl valt in goede aarde: ‘telefoonlijn, bedrijfsbezoeken, verbetercoaches. Een goed initiatief!’, zegt Wilschut. Op 1 mei 2007 gaat er opnieuw een inspectieproject van start in de sector, waarbij Machineveiligheid op de agenda staat. De Arbeidsinspectie bekijkt dan gelijk of de arbo-initiatieven in de branche bekendheid genieten. Op die manier houdt de inspectie dus een soort van nulmeting, waarvoor de inspecteurs bijvoorbeeld vragen zullen stellen over de Praktijkrichtlijn Lasrook.

 

De Arbeidinspectie schrijft op dit moment een zogeheten Branchebrochure die aansluit op de belangrijkste risico’s in de metaalsector. Daarin wordt naar de resultaten van www.5xbeter.nl verwezen. Volgens Wilschut werkt de branche ook aan een Oplossingenboek Machineveiligheid. ‘Als dat er in mei goed voor staat dan nemen we dat mee’. Wilschut vindt het een mooi voorbeeld van inspectie nieuwe stijl: ‘We houden in de inspecties rekening met de initiatieven die er liggen’.

 

Gijs Meijer vindt het mooi dat de Metaalsector – ondanks de moeilijke start – nu voorop loopt met een systeem dat maatgevend kan zijn voor de rest van arbocataloguszoekend Nederland. ‘De sector heeft daarvoor geen convenant nodig gehad en dat heeft veel belastinggeld bespaard. Voorlopig kunnen wij onze eigen broek ophouden’, zegt een trotse Meijer.

 

Verhoeven plaatst een kanttekening. Hij denkt dat de verzuimcijfers anno 2007 nog even hoog zijn als in 2003. ‘Helaas. Volgens mij is er in de branche als geheel nog heel veel te doen. We hebben flink wat tijd verloren ten opzichte van branches met een arboconvenant. Zo moet aan het einde van 2009 de dagdosis lawaai in Metaalbewerking en Metalektro teruggedrongen zijn naar 80 dB(A). En VOS moeten zoveel als mogelijk vervangen worden door watergedragen en/of oplosmiddelvrije producten.’

 

Volgens Verhoeven is het probleem in de sector dat werkgevers – bijvoorbeeld bij lawaai – vaak te snel naar PBM’s grijpen. ‘Werkgevers voeren een aanpak dichter bij de bron lang niet altijd door. Discussies bloeden dood als ze de oplossing te duur vinden, maar ook als zij niet weten hoe het beter kan. We hopen met de diverse verbeterchecks een vette stap voorwaarts te maken’.

 

Op www.5xbeter.nl komt een link naar leveranciers van producten die passen bij oplossingen in de lijn der arbeidshygienische strategie. ‘Ik maak me geen illusies. Investeringen zullen soms financieel onhaalbaar zijn. Niet alles kan in een keer. Als er maar beweging in komt’, aldus een realistische Verhoeven.

 

Reageer op dit artikel