artikel

De digi-RI&E komt eraan

RIE

Het Arbo Platform Nederland, dat in maart 2003 is ingesteld door SZW en waarvan het uitvoerend bureau is ondergebracht bij TNO Arbeid, wil arbo makkelijker en goedkoper maken door begrijpelijke informatie en instrumenten beschikbaar te stellen. De branchegerichte digi-RI&E is er een van. Dit alles betekent dat bijvoorbeeld een rietdekker straks achter zijn pc binnen een uur zelf een RI&E kan opstellen. Het werkt als de belastingaangifte per diskette: wie geen kinderen of een eigen huis heeft, stroomt na het aanvinken van de betreffende gegevens meteen door naar relevante vervolgvragen. Pagina ’s lange gedetailleerde, maar volstrekt overbodige vragen vallen meteen weg. Wie geen loods heeft, hoeft ook niet vijf keer ‘n. v. t. ’ in te vullen, , wie niet met lawaai van doen heeft, krijgt deze passages niet eens onder ogen. Na het invullen van voor zijn werkzaamheden relevante vragen, kan de rietdekker met een druk op de knop ook zijn plan van aanpak uitprinten.

 

Toetsing van de RI&E vindt uiteraard plaats door een arbodeskundige van de arbodienst. De rietdekker die trots een rapportje overlegt met ‘absoluut veilige arbeidsomstandigheden ’ omdat hij in de digi-RI&E heeft aangegeven dat hij nooit op het dak zit, valt dan door de mand. ‘Ook onschuldige of per ongeluk gemaakte fouten komen dan aan het licht ’, zegt Gerard Reinders, die namens TNO Arbeid betrokken is bij het geschikt maken van de digitale basis-RI&E naar maatwerk voor de 24 branches.

 

Behalve de branche van rietdekkers zijn bijvoorbeeld ook de visdetailhandel en de fitnesscentra betrokken. Zijn dat belangrijke branches voor de arbeidsomstandigheden? ‘Branches onderscheiden zich met specifieke oplossingen voor beroepsrisico ’s die ook in andere sectoren bruikbaar kunnen zijn ’, antwoordt Reinders. In de visdetailhandel kwamen opmerkelijk eenvoudige oplossingen in zicht. ‘Zo kennen enkele haringmarktkramen een uitschuifbare zitsteun die het schoonmaken van de Hollandse nieuwe minder belastend maakt. En in sommige kramen is de hoogte van de frituur aangepast omdat de werknemers niet overweg konden met de standaardhoogte. Dit is niet alleen veel veiliger, maar vergemakkelijkt ook het reinigen van de frituur. Die aanpassing werkt dus ook prettiger ’, aldus Reinders.

 

De digitale RI&E beoogt een branchegerichte benadering die aansluit bij de beleving van het MKB. ‘Doordat de ondernemer de RI&E op de werkvloer opstelt, denken wij dat er eerder mee wordt gewerkt ’, aldus Kuyper van SZW. Behalve het gemak leidt de digi-RI&E niet tot extra financiele en administratieve lasten. Vanaf februari 2005 volstaat een lichtere toetsing. ‘Alle kerndeskundigen hoeven zich niet meer over het rapport te buigen en een bedrijfsbezoek is niet nodig.

 

De ondernemer krijgt dus geen dik rapport meer met daarbij een gepeperde rekening ’, zegt Reinders van TNO Arbeid. Als het aan de SER ligt, hoeven bedrijven met minder dan tien werknemers straks hun RI&E ’s zelfs helemaal niet meer te laten toetsen. De prikkel om niettemin arbo serieus te nemen, ligt uiteindelijk in de fikse rekening die een MKB-werkgever moet betalen als hij door een slecht arbobeleid te maken krijgt met zieke werknemers. Kuyper: ‘Veel ondernemers, juist in het MKB, zijn zuinig op hun personeel. Het is hun productiefactor, en als werknemers ziek worden, vormen ze een kostenpost. ’

 

Voor veel MKB-ondernemers was arbo een niet onbelangrijk, maar tegelijk een nogal abstract begrip. ‘Het sloot onvoldoende aan bij de praktijk ’, meent Van Mierlo (MKB Nederland). ‘Met de digitale RI&E maken we echt stappen vooruit, bijvoorbeeld door per branche een top vijf samen te stellen van de grootste beroepsrisico ’s. Kijk, daar heb je wat aan. Want daardoor krijgt een ondernemer niet langer gedetailleerde regelgeving over zich uitgestort, maar krijgt hij inzicht en overzicht in de grootste risico ’s op de werkvloer. ’

 

Voor de ondernemer die niet of slecht uit de voeten kan met de pc, zijn er nog altijd papieren versies beschikbaar. Brancheorganisaties en administratiekantoren kunnen bij het verstrekken van deze basis-RI&E ’s een faciliterende rol vervullen. Op het ministerie van SZW laat Kuyper een brochure zien, getiteld ‘De Arbowet, tien actiepunten voor kleine bedrijven ’. De betrokkenen denken dat de digitale RI&E niet in de la belandt, maar in praktijk zal worden gebracht. Ook menen ze dat de rol van arboadviseurs bij arbodiensten zal veranderen. ‘Arbodiensten moeten zich meer richten op arbeidsomstandigheden gekoppeld aan belangrijke onderwerpen als verzuimprotocollen en reintegratiebeleid ’, vindt Van Mierlo. ‘De ondernemer kan nu heel goed zelf een RI&E maken. Onze leden zijn er niet om de uren van de arbodiensten te betalen. ’

 

Onafhankelijke arboadviseurs juichen de digitale RI&E toe, maar wijzen erop dat die geen garantie biedt voor krachtig arbobeleid.

 

‘Het is bij het MKB niet zozeer een gebrek aan instrumenten als een RI&E, maar veeleer het ontbreken van een motortje om voortdurend arbokennis ‘up to date ’ te houden en in de praktijk te brengen ’, vindt bijvoorbeeld organisatieadviseur Geert Jans, die in de praktijk steeds meer met arbozaken te maken krijgt. ‘MKB-ondernemers zullen misschien wel zelf zo ’n digitale RI&E opstellen, maar de praktijk leert dat ze toch graag iemand van buitenaf hebben die ze achter de broek zit. Een arbodienst doet dat vooralsnog niet. Dat is toch vooral uurtje-factuurtje ’, aldus Jans, die onder meer installatiebedrijven en bedrijven uit de voedingsbranche tot zijn vaste klanten rekent.

 

Ook adviseur Herman van Nispen tot Pannerden kijkt kritisch tegen de digi-RI&E aan. ‘In het kader van een beoordeling van een veiligheids-en gezondheidschecklist aannemers (VCA)miste ik cruciale zaken in een RI&E voor een bedrijf dat werkt in de olie-en aardgaswinning. Zo werd er niet of nauwelijks gevraagd naar het werk buitenshuis, maar alleen naar dat op kantoor, in de werkplaats en het magazijn. Terwijl dat bedrijf vrijwel alleen maar buitenshuis werkt en daar uiteraard de grootste arborisico ’s liggen. ’

 

Bedrijven waarvan de opdrachtgever VCA-certificatie vereist en die zo ’n beperkt ingevulde RI&E overleggen, hebben volgens Van Nispen tot Pannerden ‘een serieus probleem ’. ‘Er zal dan alsnog een RI&E gemaakt moeten worden met de werkelijke risico ’s. ’

 

Zulke zaken komen helaas voor, beaamt Wiet Baggen, veiligheidskundige en voorzitter van de werkgroep digitalisering van RI&E ’s van Arbo Platform Nederland. ‘Een digitale RI&E helpt daar uiteraard niet tegen, net zo goed als je met een belastingdiskette geen belastingfraude tegengaat. En een RI&E, digitaal of niet, is evenmin een garantie dat de arbeidsomstandigheden worden opgepakt. Ik denk wel dat de kans dat ermee wordt gewerkt, groter wordt doordat een ondernemer de RI&E zelf invult. Hij gaat zich er toch meer mee vereenzelvigen. ’

 

www. rie. nl

 

www. arbo. nl

 

www. arbo. mkb. nl

 

Reageer op dit artikel