artikel

Yuri van Gelder terecht ontslagen?

Veilig werken

Topturner Yuri van Gelder is ontslagen bij Defensie wegens zijn cocaïnegebruik. Dat lijkt logisch. Maar zou zijn ontslag ook hebben standgehouden als Van Gelder het had aangevochten?

En zijn er ook andere manieren waarop een werkgever een drugsprobleem kan aanpakken?

Aanvechten

Kan een werkgever iemand ontslaan omdat die cocaïne heeft gebruikt? Jurist en veiligheidskundige Rob Poort is er niet zeker van. ‘In het geval van Van Gelder had zijn drugsgebruik – voor zover ik kan nagaan – geen invloed op zijn werkzaamheden. Daarom denk ik dat hij dit had kunnen aanvechten. Dan zou de rechter wellicht hebben gezegd dat ontslag een wel erg zwaar middel is. Had de werkgever niet eerst kunnen proberen om hem te helpen?’

Misdrijf

Dat cocaine illegaal is, speelt volgens Poort geen rol. ‘Als jij een misdrijf begaat, is dat op zich geen reden voor ontslag. Natuurlijk, als je langere tijd in voorarrest zit, kan je baas je loondoorbetaling stoppen – je voert immers je werk niet uit. En als je wordt veroordeeld, kan hij aanvoeren dat hij de overeenkomst wil beeindigen omdat het vertrouwen is geschonden. Maar een werkgever moet zo’n vertrouwensbreuk dan wel aantonen. De redenering ‘misdrijf dus ontslag’ is te simpel.

Beleid

Maar er is ook een argument dat pleit voor ontslag. Want als het gaat om drugs, voert Defensie een duidelijk zero-tolerancebeleid. ‘Zo’n beleid is essentieel’, zegt Poort. ‘Een werkgever moet kunnen aantonen dat de medewerkers op de hoogte hadden kunnen zijn van de sancties. En Defensie was daar – in tegenstelling tot veel andere werkgevers – heel duidelijk in.’

Aruba

Poort wijst in dit verband op een uitspraak van de Hoge Raad in een andere zaak. ‘Een Arubaans hotel voerde een streng anti-drugsbeleid. De werknemers hebben zelfs een verklaring ondertekend dat een positieve alcohol of drugstest reden kan zijn voor ontslag. Toch is er een werkneemster die positief test. Zij wordt ontslagen en volgens de Hoge Raad is dat terecht. Maar bedenk wel dat dit ontslag pas plaatsvond nadat de werkneemster had geweigerd deel te nemen aan een rehabilitatie-programma. Het lijkt er dus op dat HR zich in eerste instantie soepel had opgesteld.’

Improductief

Volgens bedrijfsarts Iwona van Zanten is dat laatste erg verstandig. ‘Een zero-tolerancebeleid zoals Defensie dat voert, werkt improductief. Als mensen weten dat ze meteen ontslagen worden, zullen ze hun verslaving tot iedere prijs verborgen houden. Dan zoeken ze dus ook geen hulp. Erg jammer, want juist bij stressvolle branches als Defensie komen die verslavingen vaak voor.’

Bespreekbaar

Van Zanten raadt organisaties aan om het probleem juist bespreekbaar te maken. ‘Let allereerst op de signalen. Vaak vertoont een drugsverslaafde namelijk gedragsveranderingen: hij is in staat tot topprestaties en daarna zakt hij weer als een pudding in elkaar. Na gebruik komen ontwenningsverschijnselen: iemand meldt zich vaak ziek of trekt zich regelmatig terug om bij te komen. Confronteer hem daarmee, maar zonder een waardeoordeel. Biedt hulp, stuur hem naar het bedrijfsmaatschappelijk werk of de bedrijfsarts. En los daarvan: stel beleid op waarin je bijvoorbeeld vastlegt wanneer en onder welke voorwaarde je wel overgaat tot ontslag.’

 

> Kijk ook op Standpunt Alcohol en Drugs van de NVAB.

Reageer op dit artikel