blog

Mythes

Veilig werken

Specialisten van defensie hebben bij dit type gevechtsvliegtuig een kleine hoeveelheid radioactieve straling gevonden. Het omhulsel van motoren bevat de radioactieve stof thorium en er is ook een onderdeel met het radioactieve cesium. Roling kreeg het vliegtuig ruim 20 jaar geleden van het ministerie van defensie in bruikleen als kunstproject. De Starfighter was van 1962 tot 1984 in gebruik bij de luchtmacht.

Mythes

 

De aankoop van dit toestel werd destijds de ‘Aankoop van de Eeuw’ genoemd. Het zorgde, mede doordat veel andere Europese landen ook overgingen tot de aanschaf van dit toestel, voor een aanzienlijke omzet voor Lockheed. Maar ook voor een schandaal in Europa, waar de Duitse minister van defensie Franz Josef Strauss bijna tot aftreden werd gedwongen. En ‘onze’ Prins Bernhard bleek gevoelig voor omkoping, wat hij later ook heeft toegegeven. Hij kreeg van Lockheed giften ter waarde van meer dan 1 miljoen dollar.

 

De aanschaf was sowieso gepaard gegaan met ontoelaatbare Amerikaanse druk. Het politieke debat daarover werd overschaduwd door de hoge verliezen aan toestellen door technische mankementen. In Duitsland stortten 292 van de 916 toestellen neer, waarbij 115 piloten omkwamen. Ook in Nederland stortte een fors aantal toestellen neer. En nu, zoveel jaren na dato, blijkt er ook nog radioactieve besmetting mogelijk te zijn.

 

Eind vorig jaar had defensie uit voorzorg ook al tientallen vliegtuigmotoren teruggehaald die in de jaren tachtig en negentig aan scholen waren uitgeleend om eraan te sleutelen. Dat terughalen gebeurde nadat bij de motor van de F-104 Starfighter een ‘geringe hoeveelheid’ radioactieve straling was gemeten. Ook bevat deze motor asbestvezels. Voor zover bij Defensie nu bekend is, is er ‘slechts incidenteel’ asbest vrijgekomen. ‘Op grond van het aantal lesuren en de lage emissie is het niet aannemelijk dat de normen voor blootstelling aan asbest zijn overschreden’, zo schreef de minister van Defensie, de heer Hillen. Er is ook onderzoek gedaan naar de straling, maar op basis van de eerste resultaten verwacht men geen gevolgen voor de gezondheid. Wel wordt gesteld dat er niemand aan de straling had mogen worden blootgesteld.

 

Naar schatting hebben enkele honderden Defensie-medewerkers intensief met de motoren te maken gehad. Defensie heeft aangekondigd dat zij de (oud-)medewerkers die met de motoren hebben gewerkt, actief zal informeren over de mogelijke gezondheidsrisico’s. Dat lijkt me toch rijkelijk laat. Ook kan de vraag worden gesteld of dit niet bekend was toen het toestel werd geleverd en in de periode dat het toestel in gebruik was.

 

Niet alleen de openheid achteraf, maar ook de voorgestelde maatregelen wekken weinig vertrouwen. Het deed mij sterk denken aan de woorden die premier Hendrik Colijn ooit uitsprak toen hij het volk geruststelde in verband met de dreiging van Hitler Duitsland. Hij verkondigde toen in een radiotoespraak: ‘Gaat u maar rustig slapen, de regering waakt’. Oh ja, die toespraak werd gehouden op 11 november 1936. Niet aan de vooravond van de inval van de Duitsers in Nederland. Dat is een mythe. Wellicht net zo’n mythe als de door Defensie uitgesproken verwachting dat er geen risico’s zijn gelopen door de geringe hoeveelheid straling.

 

Rob Poort is jurist en veiligheidskundige bij Bureau Poort.

Reageren? www.bureaupoort.nl

 

Reageer op dit artikel