nieuws

Met de TomTom op SafetySafari?

Veilig werken

Al jarenlang staat beïnvloeden van veiligheidscultuur en risicogedrag met stip op één in de veiligheidswereld. Communicatie speelt daarin altijd een belangrijke rol.

Met de TomTom op SafetySafari?

Meestal als middel om voor te lichten, ‘draagvlak te creëren’ en ‘veranderingen uit te rollen’. Maar wie de blik kantelt, bereikt pas echt effect.

Uitrollen

“Wie veranderingen wil uitrollen, moet tapijtlegger worden”, schreef verandergoeroe Ben Tiggelaar ooit. ‘Uitrollen’, u weet het, is managementjargon voor het zonder overleg doorvoeren van veranderingen die elders (meestal in een projectgroep) zijn uitgedacht. Uitrollen kan prima als het om puur technische veranderingen gaat, zoals het inkopen en verstrekken van nieuwe PBM.

Maar zodra de verandering ook vraagt om nieuw gedrag van mensen (de PBM gebruiken), werkt het niet. Want mensen zijn nu eenmaal geen apparaten. Ook dat weet u. Uitrollen past in de stijl van ‘blauwdrukdenken’: probleem analyseren, doelen stellen, de doelgroep informeren en acties uitzetten. Het is een verleidelijke aanpak omdat het de kortste weg is tussen A en B. Tussen probleem en oplossing. Maar de kortste weg blijkt zelden de snelste. Laat staan de effectiefste.

Veranderprocessen

Veranderen van gedrag en cultuur gaat niet rechtlijnig. Veranderprocessen verlopen meestal bochtig. Dat is wat Theorie U van Otto Scharmer ons leert. In die bocht is dialoog tussen alle betrokkenen de sleutel tot samen ontdekken, leren en veranderen. Door bottom-up inzichten te delen. En niet door top-down instructies uit te rollen.

Ooit was communiceren conform de Arbowet synoniem aan ‘voorlichting en onderricht’. Kennis overdragen was daarbij het primaire doel. Maar kennis leidt niet zomaar tot ander (veiliger en gezonder) gedrag. Anders zou iedereen zich aan de snelheidslimiet houden en daar waar nodig altijd PBM gebruiken. Maar wij mensen zijn niet zulke rationeel handelende wezens. We zijn bovenal sociale wezens. Groepscultuur en imitatiegedrag (via spiegelneuronen) hebben sterke invloed op ons handelen.

Open dialoog

En dus zijn risico-management en verandercommunicatie tegenwoordig veel meer gericht op live communicatie en dialoog om de groepscultuur te beïnvloeden. Het veranderdoel komt daarbij paradoxaal genoeg op de tweede plaats. Op de eerste plaats staat het opbouwen en onderhouden van een goede relatie en open dialoog met degenen met wie je de verandering wilt aangaan. Omdat er zonder vertrouwen en wederzijds begrip geen verandering is. Omdat de doelgroep aandacht en erkenning wil voor zijn ervaringsdeskundigheid. Omdat mensen invloed willen op hun verandering. Omdat een fysiek veilige omgeving niet mogelijk is zonder een sociaal veilige omgeving waarin eerlijk en open fouten bespreken wordt aangemoedigd en niet bestraft.

SafetySafari

SafetySafari is een methodiek die deze manier van veranderen faciliteert. Het is een online tool die teams en organisaties in 3 veranderstappen naar de next level veiligheidscultuur leidt. Dat gaat via de stappen Zie, Bespreek, Doe. Het werkt als volgt. Teamleden maken met de SafetySafari-app een foto van werksituaties die ze goed vinden (zo willen we werken!) en van situaties die ze verbeterd willen zien (dit kan niet door de beugel!). De foto’s belanden in een (beveiligde) teamwebsite. In een toolboxmeeting of werkoverleg bekijkt en bespreekt het team de ingezonden foto’s. In deze risico-dialoog analyseert en prioriteert het team de risico’s en bedenkt verbeteracties. Dat kunnen zowel gedragsmatige, organisatorische als technische maatregelen zijn. Ze kunnen zowel binnen het handelingsveld van het team liggen als verderop in de interne of externe samenwerkingsketen. Ook werkvoorbereiding, calculatie, contractors, directie en opdrachtgevers komen zo in beeld. Op die manier wordt veilig werken een kwestie van samenwerken door alle hiërarchische lagen heen.

Samen de bocht door

Net als managers zijn ook risico-experts dol op uitrollen. Als risico-expert ziet u snel de veiligheidsproblemen en de te nemen maatregelen. Het is dan verleidelijk om daadkrachtig een rechte lijn tussen die twee te trekken. Maar de risico-leek ziet de wereld anders. Door letterlijk beelden met hen te delen en te bespreken ontstaat gezamenlijk inzicht in de arbeidsrisico’s. Zo krijgt iedereen dezelfde blikrichting. Wie deze stap voldoende aandacht en tijd geeft, laat inzicht groeien en mobiliseert bovendien spelenderwijs de groepskracht voor acties en maatregelen. Dat gebeurt niet door te zenden, maar door te delen. Niet door te vertellen, maar door te bespreken. Niet door voor te lichten, maar door de dialoog aan te gaan. Want mensen willen wel veranderen, maar niet veranderd worden.

Daarom vraagt TomTom ook altijd of u de kortste of de snelste weg verkiest. En wat is daarop uw antwoord?

Auteur: Jos Bus | founder en communicatie-adviseur SafetySafari en Arboriginals

>Meer lezen over arbeidsveiligheid? Bekijk de Praktijkgids Arbeidsveiligheid.

Reageer op dit artikel