nieuws

Grensoverschrijdend gedrag melden bij Defensie? Beter van niet

Veilig werken

De sociale veiligheid binnen Defensie is onvoldoende. Dat is de belangrijkste conclusie uit het eindrapport van de Commissie Sociaal Veilige Werkomgeving Defensie. De commissie-Giebels kwam tot deze conclusie op basis van onderzochte meldingen, analyse van interne onderzoeken en gesprekken met stakeholders.

Grensoverschrijdend gedrag melden bij Defensie? Beter van niet

De commissie-Giebels deed onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag, angstcultuur en sociale veiligheid binnen Defensie. Aanleiding voor dit onderzoek was de misbruikzaak in Schaarsbergen. Daarnaast heeft de commissie onderzocht hoe de krijgsmacht omgaat met meldingen en melders.

Te weinig sociale veiligheid, de twee belangrijkste oorzaken

De commissie noemt in haar rapport twee belangrijke oorzaken voor die tekortschietende sociale veiligheid: de defensiecultuur en de manier waarop de organisatie is ingericht.

Volgens de commissie werkt de defensiecultuur sociale onveiligheid in de hand. Teamkracht maakt macht en de goede kant daarvan is loyaliteit: defensiemedewerkers identificeren zich sterk met hun werk en de organisatie. Daarnaast zijn zij onderdeel van een groepscultuur met hechte banden. Dat is een groot goed en belangrijk voor de taakuitvoering. Maar de down side van die loyaliteit is de neiging om leden van de eigen groep te beschermen, ook bij grensoverschrijdend gedrag. Die houding kan resulteren in een negatieve bejegening van collega’s die buiten de groep vallen.

> LEES OOK: Hoe komt gedrag van mensen tot stand?

Een tweede factor is de manier waarop de organisatie is ingericht. Het gehanteerde functieroulatiesysteem werkt nadelig uit op de sociale veiligheid. Ook laat de inrichting van het meldsysteem binnen Defensie sterk te wensen over. Daardoor is de behandeling van die meldingen stroperig, ondoorzichtig en escalatiegevoelig. Een veelheid aan regels, richtlijnen, documenten en instanties belemmert ook vlot melden.

Grensoverschrijdend gedrag melden? Misschien beter van niet

Het gevolg is dat melders niet goed weten waar en bij wie ze terecht kunnen, wanneer de melding wordt opgepakt en wie er inzage hebben. Ook stuiten melders regelmatig op (te) lange behandeltermijnen, onduidelijke spelregels rondom het onderzoek en een gebrek aan objectiviteit en onafhankelijkheid van onderzoekscommissieleden. Helaas ondervinden melders dus vaak alleen maar nadeel van hun melding. Dat maakt niet-melden tot de verstandigste optie.

Daarnaast lijkt het huidige systeem voor meldingen van grensoverschrijdend gedrag niet geschikt voor dit doel. Opvallend vaak bleek de registratie van een melding onvolledige en onjuist. Het mag duidelijk zijn dat de manier waarop de krijgsmacht nu omgaat met meldingen en melders niet tot melden aanmoedigt.

> BEKIJK de eindrapportage Onderzoek naar een sociaal veilige werkomgeving bij Defensie (pdf)

Onafhankelijk meldpunt en onderzoekers met expertise

De commissie doet in haar rapport een aantal aanbevelingen om de sociale veiligheid binnen Defensie te verbeteren. De belangrijkste zijn de inrichting van een onafhankelijk meldpunt en de inzet van onderzoekers met de nodige expertise beschikken en een onafhankelijke positie. Ook moet het meldsysteem professioneler en eenvoudiger. En Defensie moet meer aandacht besteden aan de begeleiding en nazorg van melders.

Daarnaast moet de krijgsmacht maatregelen nemen die een meer op diversiteit, transparantie en tegenspraak gerichte cultuur bevorderen. Leidinggevenden op alle niveaus spelen hierbij een doorslaggevende rol.

> LEES OOK: Informeel leiderschap, dit doet het voor veilig gedrag

Reageer op dit artikel