nieuws

Veilig werken in het lab doe je samen

Veilig werken

In een lab werken mensen met chemische en biologische stoffen en dat kan risico’s opleveren. De Arbowet verplicht werkgevers daarom om hun medewerkers voldoende persoonlijke beschermingsmiddelen aan te bieden. Maar wie is er nu (eind)verantwoordelijk voor veilig werken in het lab?

Veilig werken in het lab doe je samen

Gijsbert van Willigen, Biorisk Management Professional bij het LUMC, stelt die vraag hardop tijdens het Lab Safety Event op 21 mei. Met zijn jarenlange ervaring in het lab blijft hij het onderwerp veilig werken benadrukken. “Een werkgever moet zijn werknemers beschermingsmiddelen bieden om veilig te kunnen werken.”

“Maar ik merk dat juist de werknemers zelf er soms een rommeltje van maken. Daarom is mijn boodschap: draai continu een goede awareness-campagne, zodat mensen hun middelen ook op een goede manier gebruiken.”

> LEES OOK: PBM worden niet gebruikt, wat nu?

Risico-onderschatting, PBM en goed voorbeeld

Volgens de biorisk-expert ligt bij labmedewerkers op de eerste plaats onderschatting van de gevaren continu op de loer. “Soms lijken zij het risico niet te ‘willen’ zien en daarmee wordt het risico onderschat. Goed toezicht houden op het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen is een tweede belangrijk punt. En ten derde moeten leidinggevenden, een labmanager bijvoorbeeld, het goede voorbeeld geven. Als zijn mensen een witte jas moeten dragen in het lab, moet de labmanager dat zelf ook doen als hij het lab inloopt.”

> LEES OOK: Deze aanpak van gedrag op de werkvloer werkt wél

Aanspreekcultuur werkt, maar niet in Nederlands lab

Op het gebied van toezicht zegt Van Willigen: “Zolang er maar genoeg op gehamerd wordt en er een goed aanspreekgedrag is op het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen is, zie je het compliancepercentage stijgen. Bij een bedrijf als Shell word je er gewoon uitgeschopt als je de procedures niet volgt. Ook bij andere soorten bedrijven zie je dat het aanspreekgedrag hoog kan zijn. Zo hoog dat werknemers zelfs de directeur aanspreken bij gevaarlijk gedrag in het laboratorium.”

> LEES OOK: Veiligheidscultuur? Gebruik dat woord niet steeds

In Nederland ziet hij echter een andere houding als het gaat om sociale controle. “In Nederland zit aanspreekgedrag er vaak niet in. We zijn soms best egocentrisch, met een houding van ‘als hij dat zichzelf wil aandoen, laat dan maar’. Er is op dat vlak nog een wereld te winnen, door een werkende aanspreekcultuur te krijgen.”

Werken aan awareness en aanspreekgedrag creëren

Awareness creëren door aandacht te besteden aan veilig werken bij werkbesprekingen zet zoden aan de dijk. Mits dit structureel gebeurt. Van Willigen noemt een praktijkvoorbeeld: “In het ziekenhuis werden verplegers aangesproken op hun handhygiëne na bezoek aan een patiënt. Vervolgens gingen collega’s elkaar aanspreken. Dan kom je toch op 90 tot 95 procent compliance. Besteed je er daarna geen aandacht meer aan, dan zakt de compliance weg. Aandacht geven aan het aspect veiligheid is dus heel belangrijk, dat blijven doen ook.”

> LEES OOK: Geen compliance zonder compliance management

In zijn dagelijkse praktijk hanteert hij dezelfde aanpak. “Ik geef zelf een cursus rondom labwerk. De eerste student die binnenkomt zonder handschoenen, mag meteen weer naar buiten. Flauw natuurlijk, maar zo breng ik ze wel aan het verstand dat ze iets fout doen. Met twee handschoenen naar buiten lopen is ook uit den boze. Een beetje schools, maar hopelijk blijft het hangen. Toch biedt deze aanpak geen 100 procent garantie.”

Meer potentiële gevaren: explosiegevaar en automatisering

Maar er zijn meer potentiële gevarensettings in een laboratorium. Van Willigen noemt als voorbeeld picrinezuur, een ingedroogde kleurstof die al twintig jaar in sommige kastjes staat: “Die kan onder druk explosiegevaar opleveren. Met enige regelmaat de labkasten opruimen voorkomt dit.”

> LEES OOK: Hoe voorkom je een explosie op de werkplek?

Een ander facet is de oprukkende automatisering in lab-omgevingen. Want complexe apparaten kunnen ook kapot. De veiligheidsexpert daarover: “Dat zie je duidelijk in labstraten: het buisje gaat er aan de voorkant in en aan de achterkant krijg je de uitslag. Wat nu als er in het midden iets vastloopt? Door de automatisering zie je de risico‘s niet precies meer. Alleen een monteur of de machinefabrikant weet hoe je zo’n machine kunt repareren zonder jezelf in gevaar te brengen.”

> LEES OOK: Moderne machines, zo houden we ‘t veilig

Ondanks de nog steeds bestaande risico’s benadrukt Van Willigen afsluitend dat het werken in een lab sinds de jaren tachtig met het verplichten van persoonlijke beschermingsmiddelen enorm is verbeterd. “Er vallen geen doden meer in labs in Nederland. Maar het kan natuurlijk altijd nog beter.”

Auteur | Dimitri Reijerman

 

> TIP: Gijsbert van Willigens presentatie bijwonen? Het LabSafety Event bezoeken? Registreer u nu!

Veilig werken in het lab doe je samen

Reageer op dit artikel