nieuws

Sancties? Die werken niet voor veilig werk

Veilig werken

Velen denken dat sancties of disciplinaire acties goede manieren zijn om veilig gedrag en veiligheid te verbeteren. En dan vooral zij die veel waarde hechten aan regels en naleving en command and control-denken.

Sancties? Die werken niet voor veilig werk

Robert Long zegt over veiligheid met behulp van sancties: ‘Het is een populaire gedachte dat regels en straf bevorderlijk zijn voor het leerproces. Terwijl ze in feite nieuwe complexiteiten en problemen scheppen die er eerder niet waren’ (Risk Makes Sense, Robert Long en Joshua Long, tweede editie, ISBN 9780646570945).

Life saving rules die ‘te allen tijde’ verplicht zijn

Een zeker bedrijf (ik zal geen namen noemen, maar het spreekt boekdelen dat de HSEQ-link op hun website leidt naar een pagina met de titel ‘compliance’) had life saving rules die te allen tijde verplicht waren (zo stond het er dus echt: “verplicht” en “te allen tijde”). Het bedrijf verkondigde verder: “Verzuim om deze regels te volgen zal leiden tot ontslag” (ook dit is een vrijwel letterlijk citaat).

> LEES OOK: Veiligheidsvoorschriften, lap ze niet aan je laars

De meeste van deze life saving rules waren tamelijk duidelijk, zoals het gebruik van valbeveiliging. Maar er was er ook eentje die stelde: “Een Job safety assessment (JSA) en afdoende maatregelen dienen getroffen te worden voor de werkplek.” Deze levensreddende regel was waarschijnlijk niet als zodanig bedoeld, maar kan gebruikt worden om iedereen te ontslaan die het in zijn hoofd haalt een ongeval te hebben. Hoeveel meer bewijs is er immers nodig om te bewijzen dat er niet afdoende maatregelen waren getroffen?

Angst als middel werkt alleen op de korte termijn

In dergelijke situaties wordt veiligheid niet als iets positief ervaren, maar eerder als een zwaard van Damocles dat boven je hoofd hangt en je baan bedreigt. Angst lijkt te werken, maar in de regel alleen op de korte termijn. De negatieve langetermijneffecten zijn dit beslist niet waard.

> LEES OOK: Just culture voor melden zonder angst

Waarom is angst zulk slecht gereedschap? Dat is omdat:

  • vertrouwen verdwijnt en een slechte sfeer doet ontstaan;
  • fouten en slecht nieuws ondergronds verdwijnen (leestip: Driving fear out of the workplace van Kathleen Ryan en Daniel Oestreich, ISBN 9780787939687)
  • dit gemiste kansen zijn voor leren en verbeteren; op de lange termijn stagneert dit volledig;
  • kritisch denken en creativiteit daardoor uitsterven;
  • er een disfunctionele cultuur ontstaat die maakt dat mensen de organisatie verlaten.

Sancties? Die werken niet voor veilig werk

Sancties en angst werken niet, van fouten leren wel

W. Edwards Deming zegt in zijn veertien punten voor management (in Out of the Crisis (MIT Press, 1986, ISBN 0911379010).dat het belangrijk is om ‘angst uit te drijven’ (punt 8). Het scheppen van een sfeer van angst voor de medewerkers zal volgens hem noch de kwaliteit noch de productiviteit verbeteren.

Zich baseren op sancties is een symptoom van het denken in ‘rotte appels’, van het beschouwen van veiligheid als een keuze. In de regel komen mensen echter naar hun werk om goed werk te verrichten. Niemand begaat met opzet een fout. Vraag je daarom af in welke omstandigheden je mensen plaatst. Hebben ze voldoende middelen, competentie, duidelijke en niet tegenstrijdige doelen en instructies?

> LEES OOK: Weg met de blame-cultuur, ga leren van elkaar

Toen ik begon als jonge veiligheidsprofessional hoorde ik regelmatig van een van mijn mentoren dat als je met een vinger wijst naar iemand, er altijd drie vingers terugwijzen naar jou: jij hebt deze persoon aangenomen, opgeleid en toezicht gehouden. Dus wie wijs je nou eigenlijk echt aan?

Carsten Busch | senior adviseur arbeidsveiligheid bij Politidirektoratet en eigenaar van www.mindtherisk.com. Auteur van het boek Veiligheidsfabels 1-2-3.

 

> TIP: Leer meer over leiderschap tijdens de Masterclass Leiderschap, cultuur en veiligheid

Sancties? Die werken niet voor veilig werk

Reageer op dit artikel