artikel

Vizier op scherp

Wetgeving

De toon is gezet. Kom het MKB niet aan met te veel regels, betutteling en angst voor slecht werkgeverschap. Toch is het op het gebied van arbeidsomstandigheden geen slechte tijd voor de kleinere en middelgrote werkgever. Een jarenlang gekoesterde wens gaat in vervulling, tenminste bij voldoende parlementaire backup en een positief SER-advies, dat komende zomer wordt verwacht. Staatssecretaris Van Hoof wil de Arbowet simpeler maken. Inzet: meer eigen verantwoordelijkheid voor de werkgever, geen regelgeving meer voor lage risico’s en het Europees niveau van arbeidsomstandigheden is goed genoeg. De tien procent regelgeving die Nederland er bovenop zet, moet verdwijnen. En de staatssecretaris heeft volgens het MKB toegezegd ook in Brussel te pleiten voor minder regels. De adviesaanvraag voor zijn plannen met de Arbowet ligt bij de SER. Daar komt nog bij dat arbodienstverlening, ijs en weder dienende, per 1 juli 2005 niet langer bij de reguliere arbodiensten hoeft te worden ingekocht. Tenminste, als het parlement het wetsvoorstel goedkeurt dat dit mogelijk maakt. Verhoeven legt uit waarom het MKB toch tegen dit voorstel stemde in de SER. ‘We zijn voor het inkopen van diensten bij arbodienstverleners die het beste werken, maar in dit compromis worden we verplicht om een personeelsvertegenwoordiging op poten te zetten en daar goedkeuring aan te vragen om preventie van verzuim elders in te kopen dan bij de arbodienst. Dat betekent toch weer een lastenverzwaring. Wij willen die verplichting niet.’

 

Mario van Mierlo, specialist arbeidsomstandigheden van MKB Nederland zegt een vooruitziende blik te hebben gehad. ‘Die verplichting werknemers te consulteren zou niet gelden voor bedrijven met minder dan tien werknemers. We waren bang dat die uitzondering niet door het kabinet zou worden overgenomen. En dat blijkt uitgekomen te zijn .’

 

MKB Nederland is volgens Verhoeven en Van Mierlo flink aan het lobbyen om die verplichting uit het wetsvoorstel arbodienstverlening te halen. Van Mierlo: ‘Wij willen geen aanscherping van de formele medezeggenschap. We weten zelf wel hoe we goede arbeidsomstandigheden moeten creeren. MKB presteert traditioneel heel goed op arbogebied. In goede en slechte tijden. Pas als we vrij zijn in het inhuren van preventieadvies krijgt de arbodienstenmarkt de prikkel waar we op wachten. Vergeet niet dat we wel akkoord zijn met het inhuren van arbodiensten voor de verzuimbegeleiding. We worden verantwoordelijk voor de loondoorbetaling bij ziekte in het tweede verzuimjaar. Dus we hebben alle belang bij goede preventie. Dat is op zich een goede zaak, maar het is wel kwalijk dat alle lasten naar de werkgevers gaan, de werknemer blijft buiten schot.’

 

Maar de werknemer kan toch ook een korting op zijn loon krijgen als hij niet meewerkt aan reintegratie? Verhoeven: ‘Ach, ik hoor de bonden al zeggen dat ze dat mooi op het CAO-bordje leggen. Komt het toch weer bij de werkgever terecht.’

 

De voorzitter van de Metaalunie, de collega-organisatie van FMECWM, maar dan voor kleinere metaalbedrijven, stond zelf jarenlang in de praktijk. Haar man startte een metaalbedrijf en verzocht haar de administratie te doen. ‘Ons bestuur kent veel vrouwen. Dat komt omdat ze getrouwd zijn met ietwat introverte techneuten die ooit een bedrijf begonnen. Van de administratie of bestuursfunctie hadden ze geen verstand, of liever, daarmee wilden ze niets te maken hebben. Vandaar dat we veel vrouwen in de Metaalunie hebben. Dat ligt bij de FME/CWM anders. Ons bedrijf is daar lang lid van geweest en ik was de enige vrouw. Dat komt omdat bij grote bedrijven veel meer mannen, in plaats van techneut, manager zijn.’

 

Dankzij haar praktijkachtergrond plukt Verhoeven flink uit de ruif van alledag. Zo vertelt ze over werknemer Peter die geen zelfvertrouwen had en werd beschimpt door collega’s, maar door haar wel serieus werd genomen. Wat uiteindelijk een vooruitstrevende en gedegen werknemer opleverde. En over de cursus heftruckrijden die ze voor haar werknemers opgelegd kreeg. ‘Mijn mensen kwamen gierend van het lachen terug. Ze hadden tijdens de cursus geleerd om met pallets van een bij een meter te rijden. In de praktijk waren onze pallets zeven meter lang. Ik bedoel maar. De overheid heeft soms geen idee wat er op de werkvloer leeft.’

 

Daarom kan ze zich ook erg boos maken over politici en vakbondsbestuurders die werkgevers als boemannen afschilderen. ‘Ondernemers staan heel dicht bij de werknemer. Zij hebben belang bij goede arbeidsomstandigheden. We willen dat mensen veilig werken. Politici en vakbondsbestuurders denken echter dat ze met boeven te maken hebben. We zijn er niet op uit om mensen kwaad te doen. Natuurlijk, er zijn uitzonderingen. Maar je maakt toch geen wetten voor uitzonderingen? Daarom hebben we gepleit voor meer eigen verantwoording voor ondernemers als het gaat om goede werkomstandigheden. Ik ben blij dat hier in de SER-adviesaanvraag rekening mee is gehouden. Maar de vlag gaat pas uit als het zover is.’ ‘Maar we zijn wel blij dat het kabinet erkent dat de Arbowet door al die bepalingen onuitvoerbaar werd’, vult Van Mierlo aan. Verhoeven knikt instemmend. ‘Als je regels maakt die niet te handheven zijn, is de kans op slechte arbeidsomstandigheden groter dan bij een redelijke Arbowet.’

 

Volgens beide MKB-vertegenwoordigers zijn we in Nederland te ver doorgeschoten met de regelgeving. Te veel voorschriften maken het voor de ondernemer moeilijk zich nog te concentreren op het primaire proces. Van Mierlo kent de verhalen van ondernemers die het toch prettig vonden om zogenaamde Publicatiebladen over arbo te ontvangen, op het moment dat die werden afgeschaft. Komt er straks een colonne werkgevers op TNO Arbeid af om te vragen hoe ze hun arbeidsomstandigheden goed moeten regelen? Van Mierlo: ‘Nee, dat denk ik niet. We regelen straks de arbeidsomstandigheden op brancheniveau in overleg met de bonden. Maar we willen wel af van arbo-informatiebladen die uitleggen hoe je de regels moet uitleggen en die ondernemers voor veel geld dienen aan te schaffen. We moeten de regels niet zo ingewikkeld maken. De ondernemer kan zich straks als het goed is meer dan voorheen richten op het primaire proces. Daar dient de nieuwe Arbowet bij aan te sluiten.’

 

Eigen verantwoordelijkheid, minder regels. Als het dan alsnog fout gaat, zouden werknemers zich massaal op de rechter kunnen storten. Een claimcultuur lijkt dan niet meer tegen te houden. Maar die vlieger gaat niet op, aldus Verhoeven. ‘Nee, we zijn Amerika gelukkig niet. Wij hebben allerlei voorzieningen die dat niet nodig maken. Die worden afgebouwd zegt u? Nou, het misbruik dat door werkgevers en werknemers werd gepleegd op bijvoorbeeld de WAO, wordt afgebouwd. Maar we houden voldoende voorzieningen over. Bovendien, wie in de fout gaat als werkgever, moet maar op de blaren zitten. Je kunt je niet achter allerlei richtlijnen en regels verschuilen. Dat is een goede zaak. Ik ben er van overtuigd dat slechts enkele werkgevers een claim aan hun broek krijgen. Het gros niet. Wij durven die uitdaging best aan. Daar komt nog bij dat iedereen een fout kan maken. Je kunt zoveel mogelijk risico’s uitsluiten, maar daar moet je ook van durven leren. ‘

 

Ook Van Mierlo denkt dat het wel mee zal vallen voor de rechter, als de regelgeving straks flink minder wordt. ‘De Arbowet wordt juist gedereguleerd omdat hij te ingewikkeld is en niet uitvoerbaar. De nieuwe wet maakt meer maatwerk mogelijk. Hoge risico’s zoals gevaarlijke stoffen worden juist beter in de gaten gehouden. Lage risico’s gaan we zelf regelen, zo nodig door praktijkrichtlijnen. Dat is in het belang van het bedrijf. Al met al gaan we er qua veiligheid en werkomstandigheden op vooruit. ’Verhoeven was een werkgever van de oude stempel, maar dan in positieve zin, zo laat ze blijken. Volgens Verhoeven moet een werkgever continu voeling houden met de werkvloer. ‘Een goede werkgever weet wat er speelt onder zijn personeel. Natuurlijk kan hij niet elke dag zijn voelsprieten uitschuiven, maar dan dien je een cultuur te hebben die het mogelijk maakt naar de baas te stappen. Werkdruk is zo’n reden waarom een werknemer naar de werkgever stapt. Hij kan en moet het zeggen als hij iets niet aankan. Werkdruk is namelijk heel subjectief. De meeste werkgevers reageren daar heel normaal op. Natuurlijk zijn er ook ondernemers die hem dan de deur wijzen, maar dat zijn er slechts weinig. Bovendien komen die zichzelf wel tegen. Hoe? Nou bijvoorbeeld omdat ze geen mensen meer krijgen. Het klinkt misschien hard, maar je kunt toch moeilijk voor een kleine groep niet-mondige, onvolwassen werknemers er allerlei wetgeving op nahouden?’

 

Het MKB krijgt er straks dus een taak bij. Meer dan voorheen zal het MKB zelf in de gaten moeten houden of zogenaamde lage risico’s geen grote risico’s worden omdat werknemers ondoordacht handelen. Maar daar zien beide MKB’ers geen probleem in. Dat doen ondernemers van nature al. Ook de inschatting van risico’s zien ze niet als een extra taak. Verhoeven: ‘Al vind ik zo’n risico-inventarisatie en – evaluatie echt een onding. Veel te uitgebreid .’ Van Mierlo ziet echter licht aan de horizon. ‘De EU schrijft voor dat we een RI&E moeten afnemen. Maar we zijn samen met SZW en de branches bezig de RI&E te digitaliseren en terug te brengen tot hoofdzaken. Ook heeft SZW toegezegd in Europa te pleiten voor een simpele RI&E.’

 

Grootse plannen voor een simpelere Arbowet dus. Maar de FNV heeft al laten weten weinig te zien in het schrappen van regels en voorziet een wirwar van allerlei aanpakken op brancheniveau. De bond ziet wel wat in het plan van Van Hoof om slecht presterende bedrijven op een zwarte lijst te zetten en is positief over de aangekondigde verhoging van de boetes voor bedrijven die zwaar in de fout gaan. Omgekeerd evenredig is MKB Nederland tegen. Van Mierlo: ‘Nou zijn we in een strafproces zo zorgvuldig met verdachten. De naam mag niet in de krant en beeltenissen ook niet. En dan zullen we bedrijven die verdacht worden van overtredingen met naam en toenaam in de publiciteit gooien. Daar gaan we niet mee akkoord.’ Ook de boeteverhoging kan geen genade vinden in de MKB-ogen. Van Mierlo: ‘Kleine bedrijven worden onevenredig hard getroffen door de boetes. We missen bovendien advies van de Arbeidsinspectie. Die constateert alleen overtredingen, maar hoe bedrijven het wel moeten doen, vermeldt ze niet.’

 

Hoe dan ook, MKB Nederland heeft de huid van de beer nog niet verkocht, maar het vizier staat wel op scherp. Van Mierlo verwacht in de zomer een SER-advies waarna begin 2006 de nieuwe Arbowet in het Staatsblad kan.

 

Reageer op dit artikel