artikel

Minderjarigen en vakantiebaantjes

Wetgeving

In de maanden juli en augustus gaan honderdduizenden jongeren aan de slag in allerhande vakantiebaantjes. Geld verdienen is hun grootste motivatie, maar ook sfeer, het maken van vrienden en het opdoen van werkervaring vinden zij belangrijk. Oog voor gezond en veilig kunnen werken hebben ze vaak nog niet, terwijl juist zij een extra kwetsbare groep vormen.

 

Jongeren zijn lichamelijk en geestelijk nog volop in ontwikkeling. Daarnaast zijn ze nog relatief onervaren waardoor ze gevaren vaak nog moeilijk in kunnen schatten. Ook psychisch zijn jongeren vaak nog een stuk minder weerbaar. Reden te meer dus om deze groep extra bescherming te bieden. In de praktijk blijkt echter dat veel jongeren die bescherming niet of te weinig krijgen omdat veel werkgevers de regels in de Arbeidstijdenwet en de Arbowet overtreden – vaak onbewust. Zo komt het geregeld voor dat jongeren veel langer werken dan met het oog op hun ontwikkeling verantwoord is, of dat ze te weinig rust krijgen. Daarnaast gebeurt het ook vaak dat vijftienjarige medewerkers al kassawerkzaamheden verrichten, een taak die psychisch te belastend is op deze leeftijd. Een ander veelvoorkomend knelpunt is het gebruik van machines of het rondrijden op tractoren door jongeren beneden de zestien jaar. Hierdoor vallen jaarlijks nog drie tot vijf dodelijke slachtoffertjes.

 

Kinderarbeid

Om jonge medewerkers beter te beschermen tegen de gevaren die zij lopen op de werkvloer, is het van belang dat de werkgever weet wat een kind of jeugdige wel en niet mag, en welke arbeidstijden er voor deze groep gelden. De eerste wettelijke bepaling die in dit verband van belang is, is het verbod op kinderarbeid. Dit geldt voor alle kinderen onder de dertien jaar. Alleen in uitzonderlijke gevallen – bijvoorbeeld de zogenoemde ‘kunstkinderen’ – kunnen tijdelijke ontheffingen worden verleend.

 

Kinderen van dertien, veertien en vijftien jaar worden in de wet ook omschreven als kinderen. Zij mogen echter wel bepaalde vormen van arbeid verrichten. Een kind van dertien of veertien jaar mag lichtt werk doen van niet-industriele aard, zoals oppassen bij familie/kennissen, folders verspreiden (maar geen kranten!), licht huishoudelijk werk, helpen op een boerderij of manege, groente en fruit plukken (mits deze niet net bespoten zijn met bestrijdingsmiddelen) en helpen in een winkel. In geen geval mag een dertien- of veertienjarige arbeid verrichten waarbij hij of zij blootgesteld kan worden aan psychosociale arbeidsbelasting, werkzaamheden waarbij niet in gevarieerde houdingen kan worden gewerkt, werkzaamheden waarbij lasten van tien kilogram of meer moet worden getild of voorwerpen moeten worden verplaatst (duwen of trekken) waarbij meer dan twintig kilogram aan kracht nodig is. Ook arbeid waarbij persoonlijke beschermingsmiddelen gedragen moeten worden, mag niet verricht worden door dertien- en veertienjarigen. Hetzelfde geldt voor werk met planten binnen een periode van veertien dagen nadat er gewasbeschermingsmiddelen of biociden op zijn gebruikt, tenzij uit de toelatingsbeschikking blijkt dat van deze termijn (voor jongeren) afgeweken kan worden.

 

Verboden

Het verschil met de leeftijd van vijftien jaar is niet groot. Het belangrijkste verschil is dat een vijftienjarige medewerker ook ochtend- en avondkranten mag bezorgen. Aan de ochtendkrant zit echter wel de voorwaarde vast dat de werkgever een speciale bezorgovereenkomst afsluit met de medewerker die ondertekend is door een van de ouders of verzorgers. Met een dergelijke overeenkomst mag een vijftienjarige medewerker ook op zondagochtend de krant bezorgen, mits hij of zij de zaterdag daarvoor niet heeft gewerkt.

Naast de genoemde werkzaamheden die dertien- veertien- en vijftienjarige medewerkers mogen verrichten, zijn er ook werkzaamheden die wettelijk verboden zijn. Een werkgever die deze werkzaamheden door een kind laat uitvoeren, kan strafrechtelijk worden vervolgd. De lijst met verboden arbeid ziet er als volgt uit:

  • Werkzaamheden met gevaarlijke stoffen.
  • Werkzaamheden met biologische agentia van categorie 3 of 4.
  • Werkzaamheden aan kuipen, bassins, leidingen of reservoirs met daarin een gevaarlijke stof of een biologisch agens van categorie 3 of 4.
  • Duikarbeid.
  • Werkzaamheden met toestellen die schadelijke, niet-ioniserende magnetische stralen kunnen uitzenden.
  • Werkzaamheden op een arbeidsplaats waar het equivalent geluidniveau hoger is dan 85dB (A).
  • Werkzaamheden waarbij blootsteling plaats vindt aan schadelijke trillingen.
  • Werkzaamheden waarbij gevaar bestaat op instortingen.
  • Werkzaamheden aan of nabij hoogspanningsinstallaties.
  • Werkzaamheden met persgassen, onder druk vloeibaar gemaakte gassen, opgeloste gassen of door sterke temperatuurverlaging gemaakte gassen.
  • Het besturen van een trekker en het in rechtsreeks verband daarmee aan- en afkoppelen van aanhangwagens.
  • Werkzaamheden met giftige, wilde of andere gevaarlijke dieren.
  • Werkzaamheden gebaseerd op stukloon.
  • Werkzaamheden waarbij de arbeid het tempo bepaalt en de werknemer hier geen invloed op kan uitoefen.
  • Industrieel slachten van dieren.

 

 Arbeidstijden

Kinderen van 16 en 17 jaar worden aangeduid als jeugdigen. Deze groep mag in principe alle vormen van arbeid verrichten, behalve werkzaamheden met giftige of zeer giftige stoffen. Voor bovenstaande verboden werkzaamheden geldt dat zestien- en zeventienjarige werknemers deze alleen mogen verrichten onder deskundig toezicht dat toereikend is om specifieke gevaren te voorkomen.

Naast toegestane vormen van arbeid en verboden werkzaamheden voor kinderen en jeugdigen moet de werkgever ook rekening houden met de maximaal toegestane arbeidstijden en de minimale rustijden voor deze kwetsbare groep. Een tekort aan dagelijkse en/of wekelijkse rust of te lange arbeidsdagen/weken kan de ontwikkeling van het kind in gevaar brengen.

De maximale arbeidstijden en de minimale rustijden zijn voor de diverse leeftijdscategorieen verschillend:

 

Onderwerp

Norm bij 13 en 14 jaar

Norm bij 15 jaar

Norm bij 16 en 17 jaar

Dagelijkse rusttijd

14 uur

12 uur

12 uur

Wekelijkse rusttijd

36 uur

Zondagarbeid

Niet

Niet

Niet, tenzij….(uitzonderingen)

Maximaal uren per dienst

7 uur per dag

8 uur per dag

9 uur per dag

Maximaal uren per week

35 uur per week

40 uur per week

45 uur per week

Maximaal aantal dagen

5 dagen per week

5 dagen per week

Na 7 dagen minimaal 1,5 dag vrij.

Maximaal aantal weken

Maximaal 3 weken achtereen, maximaal 4 weken vakantiewerk per jaar

Maximaal 4 weken achtereen, maximaal 6 weken vakantiewerk per jaar

Gemiddeld per week over 4 weken

40 uur

Pauze

Na maximaal 4,5 uur 0.5 uur pauze

Na maximaal 4,5 uur 0.5 uur pauze

Na maximaal 4,5 uur 0.5 uur pauze

Nachtarbeid

Geen arbeid tussen 19.00 en 07.00

Geen arbeid tussen 19.00 en 07.00

Geen arbeid tussen 23.00 en 06.00

 

Voor werkgevers is het nu zaak om, binnen de gestelde kaders, kinderen en jeugdigen op plezierige wijze kennis te laten maken het verrichten van arbeid. Zodoende is de eerste taak van de werkgever om te inventariseren hoeveel kinderen en/of jeugdigen werkzaamheden komen verrichten tijdens de zomermaanden of gedurende andere tijden van het jaar. Deze informatie wordt opgenomen in de risico-inventarisatie en –evaluatie (RI&E), waarin verder staat binnen welke tijden de werkzaamheden worden verrichten en om welke werkzaamheden het gaat. In het plan van aanpak, dat onderdeel uitmaakt van de RI&E, staat hoe ervoor gezorgd wordt dat de jonge medewerkers veilig en gezond kunnen werken.

 

Kinderen en jeugdigen worden vervolgens door de werkgever voorgelicht over de risico’s en gevaren van de werkzaamheden en de manier waarop zij veilig en gezond kunnen werken. Voor dertien-, veertien- en vijftienjarige medewerkers geldt dat ook de ouder of verzorgers deze informatie moeten ontvangen.

 

De werkgever ziet er verder op toe dat zowel een kind als een jeugdige geen werkzaamheden verricht die hij of zij niet mag verrichten en dat de arbeid gezond en veilig verricht kan worden. Om aan te kunnen tonen dat de jonge medewerker aan de Arbeidstijdenwet voldoet, houdt de werkgever een adequate registratie bij van de gewerkte uren. Hierin staan de begin- en eindtijden van de werknemer alsmede de periodes waarin pauze is genomen.

 

Voor de werkgever wordt de zomervakantie dus geen komkommertijd. Hij moet aan de slag om zijn vakantiewerkers gezond en veilig aan het werk te kunnen zetten! De Arbeidsinspectie voert zodoende ook dit jaar weer een project uit ten aanzien van de veiligheid en gezondheid voor kinderen en jeugdigen. Gezien het grote aantal vakantiekrachten zullen er gedurende de zomermaanden veel inspecties plaatsvinden.

 

Meer informatie:

www.arboportaal.nl (jongeren)

http://www.arbeidsinspectie.nl/

http://www.overheid.nl/

 

 

 

Reageer op dit artikel