Een rookvrije werkomgeving realiseren

Rokende zorgmedewerkers, geen gezicht. Staan ze daar, onder het afdak bij het ziekenhuis of de ingang te paffen. En stiekem geldt dat natuurlijk voor álle rokende medewerkers: geen goed visitekaartje als een klant door de walmen en peukentapijten naar binnen moet.

Wilt u een rookvrije organisatie? Kijk eens op zorgrookvrij.com voor tal van tips en tools. Tijdens het Landelijk Arbocongres geeft bedrijfsarts Hans Dam nog meer praktische handvatten. In het Nationaal Preventieakkoord is vastgelegd dat in 2030 de gehele zorg rookvrij is. Dat sluit aan op de maatschappelijke beweging de Rookvrije Generatie. Een rookvrije zorginstelling, zo schrijft de site, streeft naar een zo gezond mogelijke omgeving. Daar hoort roken niet bij.

Geen rondslingerende peuken

En dan gaat het niet alleen om ouderwetse stinksigaretten, maar ook e-sigaretten, smeltsigaretten en joints. Doel is dat niemand meer rookt. En dat er een einde komt aan asbakken, rookplekken, rondslingerende peuken en verkoop of afbeeldingen van rookwaren op het terrein.

Passende stoppen-met-roken-hulp

Maar goed, dat zijn uiterlijkheden om de verleiding te beperken. Daarmee zijn de mensen die nog roken niet geholpen. Daarom kan een rookvrije organisatie niet zonder passende stoppen-met-roken-hulp (of: rookvrijbegeleiding).

Waar zorginstelling staat, kun je ook ‘bedrijf of instelling’ lezen. Want veel van de tips zijn ook nuttig voor andere werkgevers die hun medewerkers of klanten willen prikkelen het roken te laten. Sommige documenten op de site zijn toegespitst op de zorg, bijvoorbeeld over hoe je omgaat met rokende patiënten. Maar veel documenten zijn ook toepasbaar in andere sectoren. En met een beetje creativiteit geldt dat voor vrijwel alles. Zeg nou zelf: als je een kledingwinkel of restaurant binnen wilt en er staat een brigade in bedrijfskleding te roken voor de deur, voelt dat niet erg welkom.

Toolkit voor andere cultuur

De Toolkit Rookvrije Zorg biedt zorgprofessionals en -organisaties handvatten om een rookvrije werk- en behandelcultuur te realiseren. De toolkit is opgebouwd uit acht pijlers. De introducties van de onderwerpen zijn meteen een goede start voor een opzet van het rookvrijbeleid.

Langdurige inzet en continue actie nodig

Een rookvrije werkcultuur ontstaat niet vanzelf. Het vergt langdurige inzet en continue actie. Startpunt is een klip-en-klaar beleidsstandpunt. Met een bestuur dat verantwoordelijkheid neemt voor de uitvoering van het beleid en passende budgetten toekent.

Goede communicatiestrategie vereist

Bij een goed rookvrijbeleid hoort een goede communicatiestrategie. Die belicht alle aspecten, zoals de betrokkenheid van de organisatie bij het creëren van een rookvrije omgeving, gezondheidseffecten van (mee)roken. En ook stoppen-met-roken ondersteuning. Gericht op een breed publiek, zodat iedereen het begrijpt, bewust wordt en bij voorkeur geprikkeld om mee te doen, mee te dragen en natuurlijk te stoppen.

Tip: Download de gratis Whitepaper Waarom een rookvrije organisatie?

Opleiding en training van medewerkers

Erover communiceren kan informeren en prikkelen, maar om medewerkers handvatten te geven het beleid actief te dragen, is meer nodig. Het trainen van medewerkers zorgt ervoor dat zij hun verantwoordelijkheden rondom het rookvrijbeleid kennen, weten hoe dit beleid tot stand is gekomen. En waarom het belangrijk is. In de zorg is dat extra belangrijk, omdat zij ook tabaksgebruik met cliënten moeten bespreken en hen van een kort stopadvies moeten kunnen voorzien.

Identificatie, diagnose en stopbegeleiding

Er is een systematische aanpak nodig voor het identificeren, diagnosticeren en vastleggen van het rookgedrag als een centraal klinisch aspect. De behandelend zorgverlener kan het rookgedrag van cliënten meenemen in de behandeling en registreren in het patiëntendossier.

Rookvrije omgeving

Met het instellen van een rookvrij gebouw en rookvrij terrein laat een zorgorganisatie zien wat haar standpunt is ten aanzien van roken. Het zal niet makkelijk zijn volledig rookvrij te worden: cliënten en bezoekers kun je beïnvloeden, maar niet dwingen. Het denormaliseren van tabaksgebruik is ook in dat geval een goed begin.

Welzijnsprogramma voor medewerkers

Stoppen-met-rokenbegeleiding moet een vast onderdeel zijn van het welzijnsprogramma voor medewerkers. Personeel moet daarnaast op de hoogte zijn van wat van hen wordt verwacht om de omgeving rookvrij te krijgen en te houden. Ook moeten zij goed geïnformeerd zijn over de gevolgen van niet-naleving.

Maatschappelijke betrokkenheid

Voor de zorg geldt: haar invloed reikt tot ver buiten haar eigen muren. Door op lokaal niveau betrokkenheid te tonen en samenwerking aan te gaan, met bijvoorbeeld gemeenten en GGD’en, laat ze zien dat het menens is en iedereen elkaar kracht bij zet in de strijd tegen tabaksgebruik.

Monitoring en evaluatie

Monitoring en evaluatie spelen een belangrijke rol bij het realiseren van een rookvrije werk- en behandelcultuur.

Best practices rookvrije organisatie

Op de website www.rookvrijezorg.com zijn per pijler best practices uit het zorgveld verzameld en er staan ook checklists en veelgestelde vragen (FAQs). En niet een paar, de site staat bom- en bomvol met alles wat je nodig hebt om je organisatie rookvrij te maken. Visies, strategieën, handleidingen en rondom beleidsvorming en uitvoering. Voorbeelden en planningen om een communicatieplan te maken en de acties daaruit te realiseren. Artikelen met tips. Memo’s over rookvrijbeleid. Terug te kijken webinars en congressen. Een reeks filmpjes over de gevaren van roken op onze gezondheid, vanuit alle disciplines (denk aan: cardioloog, dermatoloog, oncoloog, longarts, geneticus, verslavingsarts).

Er wordt gestreefd naar een toolkit die doorgroeit met input vanuit het zorgveld. Dus werk je in een zorginstelling en heb je een waardevolle bijdrage rond stoppen met roken op welk gebied dan ook? Deel die met collega’s, zodat zij niet het wiel hoeven uitvinden.

Neem contact op via www.rookvrijezorg.com/contact.

Tekst| Moon Saris

> TIP: Meer weten een rookvrije organisatie? Tijdens het Landelijk Arbocongres geeft bedrijfsarts Hans Dam nog meer praktische handvatten.

landelijk arbocongres