Inspectie en keuring van hijsmiddelen: dit moet je weten  

Als je met hijsmiddelen werkt, wil je dat dit zo veilig mogelijk gebeurt. En dat de middelen langdurig betrouwbaar meegaan. Dan zijn gedegen inspectie en keuring van de middelen van groot belang. Hoe gaat dit in zijn werk?

Inspectie en keuring van hijsmiddelen: dit moet je weten  
Een hijs- en hefspecialist inspecteert een hijsband

Om dit te illustreren neem ik als voorbeeld de meest gebruikte hijsmiddelen in Nederland: hijsbanden en zogenoemde one way slings

Eerst een stukje theorie: bij een inspectie wordt het hijsmiddel visueel nagekeken op gebreken, bij een keuring wordt het hijsmiddel getest op een veilige werking. Het is voor organisaties wettelijk verplicht om de meeste hijsmiddelen minimaal één keer per jaar te laten inspecteren en om de vier jaar te laten keuren, afhankelijk van het gebruik van de hijsmiddelen. Hoe doe je dit nu eigenlijk goed bij hijsbanden en one way slings?

Hijsbanden: inspectie en keuring

Hijsbanden zijn er in twee varianten: platte hijsbanden en rondstroppen. Beide moeten minimaal één keer per jaar geïnspecteerd worden. Als je de hijsbanden intensief gebruikt, dan is mijn advies om ze vaker per jaar te laten inspecteren. Een keuring is niet nodig, tenzij je speciale hijsbanden gebruikt. Denk aan hijsbanden die specifiek voor bootliften zijn bedoeld of die stalen beslagdelen bevatten. Deze moeten gekeurd worden. Op verzoek kunnen de speciale hijsbanden een breukproef ondergaan, waarna je de levens- of gebruiksverwachting weet.

Afkeurcriteria en randvoorwaarden

Degene die de inspectie uitvoert, moet aangesloten zijn bij een erkend keurbedrijf. Deze deskundige kan een inspecteur, monteur of hijs- en hefspecialist bij een gecertificeerd keurbedrijf zijn. Zelf let ik op de volgende afkeurcriteria en randvoorwaarden:

  • Beschadigingen aan het dragende deel van de lussen
  • Chemische inwerking van bijvoorbeeld logen of zuren
  • Beschadigingen door hitte-inwerking, bijvoorbeeld ingebrande lasspetters
  • Webbing (de weefdraden van een platte hijsband komen los)
  • Beschadiging van de hoes (dit geldt alleen bij een rondstrop)
  • Beschadigingen bij de dragende garens (dit geldt ook alleen bij een rondstrop)
  • Insnijding van de platte hijsband of rondstrop: niet meer dan 10% van de bandbreedte
  • Los of gebroken stiksel
  • Het label is niet aanwezig of niet leesbaar

Hijsbanden afkeuren

Bij alle criteria geldt: teveel is afkeuren. En als het label ontbreekt, keur ik de hijsband per definitie af. Op het label staat namelijk alle informatie waarmee je de hijsband veilig kunt gebruiken. Denk aan de gebruiksfactor en de werklast (WLL of Working Load Limit). Ontbreekt het label, dan ontbreekt ook de betrouwbaarheid van de hijsband.

Inspecteren en keuren in de praktijk

In mijn jaren als hijs- en hefspecialist bij Mennens ben ik veel tegengekomen in de praktijk. Gelukkig zijn er veel organisaties die goed omgaan met hun hijsbanden. Recentelijk heb ik een breukproef uitgevoerd bij een speciale hijsband, die boven verwachting nog steeds in orde is. De leidinggevende laat de hijsband namelijk ieder jaar inspecteren. Zelfs de medewerkers controleren de hijsband trouw voordat ze ermee aan de slag gaan (dit heet ook wel ‘de gebruikerscontrole’). 

One way slings: voor eenmalig gebruik

One way slings zijn vaak inbegrepen bij materialen die eenmalig gehesen moeten worden, zoals pakketten met betonijzer of waterleidingbuizen. Voor one way slings is geen inspectie of keuring noodzakelijk, aangezien ze bedoeld zijn voor eenmalig gebruik. Helaas zie ik regelmatig dat one way slings tóch vaker worden gebruikt. Dan geef ik altijd het advies om ze door te knippen en in de vuilnisbak te gooien. 

One way slings in de praktijk

Er kleeft namelijk een groot risico aan one way slings vaker dan één keer gebruiken. Niet lang geleden was ik bij een bedrijf waar medewerkers een pakket met stalen profielen aan het hijsen waren met one way slings. Plots brak een one way sling en viel de last naar beneden. Gelukkig raakte niemand gewond. Maar natuurlijk wil je dit soort incidenten koste wat het kost voorkomen.

De gebruikerscontrole

Als ik hijsbanden inspecteer, zie ik soms one way slings hangen naast de gewone hijsbanden. Een medewerker die een hijsband uitzoekt voor een hijsklus, kan zo onbewust de one way sling kiezen. Om dit te voorkomen, is het belangrijk dat de medewerker in kwestie de gebruikerscontrole uitvoert.

Bij de gebruikerscontrole voor hijsbanden horen onder andere de volgende vragen:

  • Heb ik überhaupt wel een hijsband in mijn handen, of is dit een one way sling?
  • Wat zijn de afkeurcriteria en de randvoorwaarden voor veilig gebruik (en in hoeverre zijn deze nu van toepassing)?

Ik adviseer alle medewerkers die met hijsbanden werken eigenlijk om altijd een (periodieke) training in veilig hijsen te volgen. Dan ben je altijd op de hoogte van de actuele de afkeurcriteria. Het verschil tussen hijsbanden en one way slings is redelijk gemakkelijk te herkennen.

De zichtbare verschillen tussen hijsbanden en one way slings

Qua uiterlijk verschillen hijsbanden en one way slings enorm van elkaar. Hijsbanden zijn zware hijsmiddelen, vaak herkenbaar aan een felle kleur en een blauw label. One way slings daarentegen voelen aan als een autogordel: dun en licht. Ook zijn ze wit van kleur en hebben ze een rood label. Op het label staat soms zelfs: ‘voor eenmalig gebruik’.

De veiligheids- of gebruiksfactor van hijsbanden is over het algemeen een 7. Dit betekent: als de werklast 1000 kilogram is, dan mag de hijsband pas breken bij 7000 kilogram. De veiligheids- of gebruiksfactor van een one way sling is vaak een 3 of een 4. Een hijsband kan dus een veel grotere werklast hebben. One way slings die als hijsbanden worden gebruikt, vormen daarom een groot risico.

Veiligheid voorop

Je leest het: veilig gebruik van hijsbanden en one way slings is een gedeelde verantwoordelijkheid. Van de organisatie zelf én van de medewerkers die de hijsmiddelen gebruiken. Als organisatie is het van belang dat je de hijsmiddelen tijdig laat inspecteren en keuren, volgens wetgeving en de richtlijnen van de EKH. Tegelijkertijd is het essentieel dat medewerkers de gebruikerscontrole correct uitvoeren en ook daadwerkelijk iets met de uitkomst doen. Dus: gooi afgekeurde hijsbanden ook echt weg en knip one way slings door. Zet de veiligheid van iedereen op de werkvloer voorop.

Onderdeel van de collectie

Werken met arbeidsmiddelen

Arbeidsmiddelen zijn alle op de werkplek gebruikte machines, installaties, apparaten, transportmiddelen en gereedschappen. Om veilig en gezond te kunnen werken moet je deze arbeidsmiddelen op de juiste manier gebruiken.

Cees Schipperen

Cees Schipperen

Hijs- en hefspecialist

Cees Schipperen is werkzaam als hijs- en hefspecialist bij Mennens.

Richtlijn voor veilig gebruik ChatGPT

Richtlijn voor veilig gebruik ChatGPT

Gebruik deze richtlijn om te delen met medewerkers in je organisatie, zodat ze veilig gebruik kunnen maken van de chatbot ChatGPT.

Met de nieuwe ademhalingsrichtlijn naar een goed ABM-programma

Met de nieuwe ademhalingsrichtlijn naar een goed ABM-programma

Zelf een goed ABM-programma ontwerpen? Iedereen die met persoonlijke ademhalingsbeschermingsmiddelen te maken heeft, kan daarvoor gebruikmaken van de...

Elke arbeidsinspecteur een eigen AI-collega?

Elke arbeidsinspecteur een eigen AI-collega?

Hoe kunnen inspecteurs met behulp van AI nog eerlijker, effectiever en efficiënter hun werk doen? Daarover buigen 4 rijksinspecties, TNO en 2...

Nu beschikbaar: nieuwe NVvA-richtlijn Ademhalingsbeschermingsmiddelen

Nu beschikbaar: nieuwe NVvA-richtlijn Ademhalingsbeschermingsmiddelen

De nieuwe NVvA-richtlijn Ademhalingsbeschermingsmiddelen bevat praktische informatie over selectie en gebruik van ademhalingsbeschermingsmiddelen bij...

Boete voor verkeerd gebruik torenkraan met werkbak

Boete voor verkeerd gebruik torenkraan met werkbak

Een bedrijf krijgt een boete voor het niet volgen van de handleiding bij het gebruik van een torenkraan met werkbak. De rechtbank geeft de minister...

Hoge standaard voor veilig werken op hoogte

Hoge standaard voor veilig werken op hoogte

Werken op hoogte. In de bouwsector staat van een ladder of trapje vallen op de tweede plek in de lijst van meest voorkomende ernstige ongevallen. Een...

Bovenloopkraan botst op schaarhoogwerker

Bovenloopkraan botst op schaarhoogwerker

Het is een goede zaak om als bedrijf instructies te hebben over het gebruik van arbeidsmiddelen. De bedieners van die arbeidsmiddelen moeten die dan...

Bewust Veilig werken in de bouw

Bewust Veilig werken in de bouw

De sectoren bouw, techniek en onderhoud schenken elk jaar in maart extra aandacht aan veilig werken tijdens de Bewust Veilig-dag. Maar wordt de bouw...