artikel

Leeftijdsbewust beleid is noodzaak!

Geen categorie

Er zijn drie belangrijke partijen die een rol spelen bij de discussie over ouderenbeleid: de overheid, de werkgevers en de werknemers zelf.

 

Wat betekent ouder worden eigenlijk voor werknemers? We kunnen twee vormen onderscheiden, namelijk primaire en secundaire veroudering.

 

Ook zijn oudere werknemers over het algemeen langer blootgesteld aan eventuele schadelijke effecten van werkomstandigheden, eenvoudig doordat ze langer in dienst zijn. Dit komt doorgaans tot uitdrukking in een iets hogere kans op lang verzuim. Uit een cijfermatige analyse is dat althans het beeld dat de kenniskring heeft gekregen.

 

Echter: ander onderzoek (TNO 2004) spreekt dit weer tegen. Daarin wordt gesteld dat het gebrek aan functieverandering een grotere risicofactor is voor verzuim dan leeftijd. Het is heel goed mogelijk dat deze beide bevindingen met elkaar samenhangen. Veel ouderen zijn na hun 45ste niet meer van baan veranderd. Dus lopen ze het gevaar vast te roesten. Dit gevoegd bij het vaak negatieve beeld over oudere werknemers maakt dat ze relatief weinig kans hebben een eventuele eigen wens tot mobiliteit te kunnen verzilveren. Dat bevordert gevoelens van berusting, (mentaal) afstand nemen van de organisatie en het werk. Kortom: demotivatie.

 

Hoe kunnen werkgevers de gemiddelde leeftijd van hun personeelsbestand verhogen? Allereerst moeten

 

ze zich bezinnen op de eerder beschreven verouderingsrisico’s. Wat willen ze daarmee in het arbeidsproces doen? In schema 1, ontleend aan Thijssen (1997), is weergegeven welke beleidsopties er grofweg zijn.

 

SCHEMA1. OPLOSSINGSSTRATEGIEEN OM INZETBAARHEIDSPROBLEMEN AAN TE PAKKEN BIJ OUDEREN (THIJSSEN)

 

 

Werkgevers zullen het werk moeten aanpassen aan wat mensen nog kunnen en willen. Het betekent ook dat men ‘naar voren’ gaat denken: hoe kunnen werkgevers ook voor hun jongere werknemers rekening houden met risico’s van bijvoorbeeld slijtage? Er zijn dus op korte termijn twee ontwikkelingslijnen nodig:

 

a. leeftijdsbewust personeelsbeleid waarin aandacht geschonken wordt aan de ontwikkeling van mensen.

 

b. een ouderen- of seniorenbeleid, waarin met de huidige vijftigplussers zelf gecommuniceerd wordt. Wat denken deze werknemers nog voor het bedrijf te kunnen doen en tegen welke prijs? Bovendien wordt met eventuele verminderde belastbaarheid rekening gehouden.

 

Arbodiensten kunnen adviseren en ondersteuning bieden aan zowel werkgevers als werknemers. Hoe stemmen we arbeid af op veranderende mentale en fysieke capaciteiten? Hoe behouden we motivatie? Het studierapport geeft een fasemodel (zie schema pagina 39). Arbodiensten kunnen dat samen met bedrijven verder uitwerken.

 

Het behandelt het niveau van bewustwording, via implementatie naar effectmeting en geeft uitwerkingen op deze niveaus, met de daarbij betrokken actoren. Op de volgende pagina wordt het model verkort weergegeven.

 

SCHEMA 2. FASEMODEL

 

 

RISICOFACTOREN

 

Verouderingsprocessen kunnen zich versneld of in heviger mate voordoen wanneer er sprake is van functies met:

 

– hoge tijdsdruk, in combinatie met weinig regelmogelijkheden;

 

– zware fysieke belasting, met name waar het gaat om belasting van de rug, de knieen, de heupen en het gehoor;

 

– hoge mentaal-cognitieve belasting, met name wanneer een beroep gedaan wordt op complexe informatieverwerking onder tijdsdruk;

 

– toepassing van zich snel ontwikkelende technologie.

 

 

STECR is een nationaal kenniscentrum voor en door (arbo)-professionals. Een kenniskring bestaat uit professionals van arbodiensten vanuit verschillende disciplines. De kring spoort succesvolle interventiemethodieken op en ontwikkelt deze waar nodig verder, met als doel de kwaliteit van de (arbo) dienstverlening te verbeteren. De ontwikkelde expertise wordt verspreid door middel van workshops, trainingen en symposia en via de website www. stecr.nl STECR is een initiatief van de Brancheorganisatie Arbodiensten (BOA) en wordt ondersteund door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, TNO Arbeid en Nationale Nederlanden. Het studierapport De oudere werknemer is op 28 juni 2004 verschenen en via de STECR-website gratis te downloaden.

 

 

Reageer op dit artikel