artikel

Leren van schadeclaims

Gezond werken

De studie heeft met name betrekking op claims ten aanzien van RSI (Repetitive Strain Injury) en OPS (Organo Psycho Syndroom oftewel ‘schildersziekte’) omdat op die terreinen voldoende onderzoeksmateriaal (lees: afgeronde claims) voorhanden was. In totaal zijn 17 RSI-dossiers en 20 OPS-dossiers grondig geanalyseerd door een juridisch-sociologische en een bedrijfsgeneeskundige bril. Doel van het onderzoek was het leren van beroepsziekten: wat is er fout gegaan en hoe had dit kunnen worden voorkomen?

 

In alle onderzochte gevallen was sprake van een te grote mate van blootstelling. Werknemers kregen te hoge concentraties oplosmiddel binnen (OPS) of moesten teveel repeterende arbeid verrichten(RSI). Deze excessieve blootstelling werd in een groot aantal gevallen nog versterkt door (te) lange werktijden. De mate van blootstelling werd in veel gevallen bovendien nog vergroot door hoge werkdruk.

 

Bij de OPS-gevallen ging aan de eerste klachten vaak een betrekkelijk lange periode van blootstelling vooraf (gemiddeld meer dan vijftien jaar). De werknemers in kwestie werkten ook hierna nog gemiddeld zeven jaar door zonder hun klachten te melden. Meldden zij hun klachten daarentegen wel, dan werden deze door de huisarts en bedrijfsarts vaak niet als werkgerelateerd herkend. Vaak waren het trouwens niet de OPS-patienten zelf, maar hun echtgenotes die als eersten aandrongen op medisch onderzoek.

 

Bij RSI ontstonden de klachten al snel na het begin van de blootstelling. Onder de beeldschermwerkers waren er nogal wat die na een jarenlange klachtenvrije periode in een betrekkelijk korte periode klachten ontwikkelden. Soms kwam dat door een verandering van de inhoud van de functie, waardoor bijvoorbeeld het aandeel beeldschermwerk steeg of – bij industriele beroepen – waardoor men zwaarder dan wel eentoniger werk ging doen. Anders dan OPS-patienten, meldden de RSI-slachtoffers hun klachten wel vroegtijdig en beschouwden de huisarts en bedrijfsarts deze klachten ook veelal als werkgebonden. Niettemin werkten ook RSI-patienten vaak nog aanzienlijke tijd door met hun klachten.

 

De onderzochte zaken schetsen een cultuur van beperkte en inadequate communicatie over arbeid en gezondheid. Voor een deel is deze terug te voeren op een gebrek aan mondigheid bij de werknemers zelf – als gevolg van bijvoorbeeld plichtsgetrouwheid, ambitie of het gebrek aan uitzicht op ander werk. Deze opstelling heeft, in combinatie met de gebrekkige communicatie binnen de betrokken organisaties, vaak geleid tot te vroege hervatting van het werk dat de bron vormde van de klachten.

 

Auteurs: Marian Schaapman en Gert van der Laan

 

Reageer op dit artikel