artikel

Zo verankert u arbobeleid

Gezond werken

Wilt u medewerkers veilig en gezond laten werken? Dan moet u zich niet blindstaren op de Arbowet, Net zo belangrijk is een goed arbobeleid. En ‘goed’ wil vooral zeggen: ‘passend’. Want zo kunt u het arbobeleid verankeren.

Zo verankert u arbobeleid

Hoe kunt u arbobeleid verankeren? In zijn carrière als docent heeft Gert Contant al vele deelnemers voorbij zien komen. Veel arbofunctionarissen, en ook hr-managers en leidinggevenden. Maar één cursist sprong eruit: die preventiemedewerker van dat hotel. “Daar hadden ze een bijzondere missie: ‘Wij willen het leukste hotel zijn van Nederland.’ Het gevolg: ze hadden er geen managementlagen, en zelfs geen specifieke functies. Medewerkers komen ’s ochtends binnen, en kijken wat er moet gebeuren. En ze maken bij voorkeur geen gebruik van de bedrijfsarts. Als iemand ziek wordt, belt hij gewoon zijn collega’s en die kijken dan hoe ze hem kunnen helpen.”

In het ideale geval sluit het arbobeleid naadloos aan op de cultuur van de organisatie

Voor Contant is zoiets belangrijk. Want hij onderwijst zijn cursisten niet alleen over de subtiliteiten van de Arbowet, maar ook over het arbobeleid. Het beleid waarmee de werkgever de arbeidsomstandigheden in zijn bedrijf vormgeeft. En in het ideale geval sluit zo’n beleid naadloos aan op de cultuur van de organisatie. Dan is het verankerd. “Kijk, voor zo’n hotel stel je een totaal ander arbobeleid op dan voor bijvoorbeeld een ministerie. Geen juridisch doortimmerd stuk, maar iets veel luchtigers, waar die vrijheid en dat werkplezier in doorklinkt. Alleen dan past een arbobeleid bij de organisatie.”

>LEES OOK: Met intrinsieke motivatie arbobeleid verankeren

Wat is het werkelijke doel?

En volgens Contant is dat niet alleen belangrijk voor dat hotel. “Stel, een ondernemer is vooral gericht op het maken van winst. Al zijn communicatie wijst in dezelfde richting: de omzet moet omhoog. Natuurlijk kun je dan een heel soft arbobeleid opstellen. Met teksten als: ‘Bij ons gaat het om de mensen. Die moeten iedere dag gezond en tevreden naar huis gaan.’ Maar dat is dan alleen een stuk papier. Het werkelijke doel van je arbobeleid luidt immers anders: dat je er als bedrijf alles aan zult doen om die mensen operationeel te houden. Want alleen dan zijn ze in staat om die hoge omzet te genereren.”

>LEES OOK: Arbo-adviseur, pas op voor deze valkuilen

“Heb  je misschien een arbobeleid van een andere organisatie?”

Een goed arbobeleid is dus passend – maar volgens Contant is niet iedereen daarvan doordrongen. “Ik vertel mijn cursisten dat elk bedrijf wettelijk verplicht is om zo’n arbobeleid op schrift te stellen. En belangrijker, dat zo’n beleid noodzakelijk is om medewerkers veilig en gezond te laten werken. En weet je wat dan regelmatig gebeurt? Dan vraagt een van hen: ‘Heb je misschien een arbobeleid van een andere organisatie? Dan vervang ik gewoon de naam van die onderneming door mijn eigen bedrijfsnaam.’ Maar zo sluit het arbobeleid natuurlijk niet aan bij je cultuur.”

Begin bij de stakeholders voor verankering

Hoe moet het dan wel? Volgens Contant moet je beginnen met de stakeholders. “Stap naar de directie, naar de HR-manager, de leidinggevenden en naar de preventiemedewerker, en stel hun een fundamentele vraag. Wat verstaan jullie precies onder een gezonde medewerker? En wees niet verbaasd als die mensen die vraag verschillend beantwoorden. Vraag het aan die HR manager en die komt met een definitie als: een medewerker die niet verzuimt. Maar de leidinggevende ziet het net iets anders: een medewerker die zorgt dat ik mijn targets haal. En Facility? Die wil vooral dat de mensen tevreden zijn, bijvoorbeeld over hun werkplek, en geen last hebben van het licht of het klimaat. De directie ten slotte ziet een gezonde medewerker als iemand die bruist van energie. Oké, dat zijn subtiele verschillen, maar als je beleid opstelt, is het belangrijk om die definitie scherp te krijgen.”

> LEES OOK: Zo gaat u van werkdruk naar werkplezier

Te weinig aandacht voor de gezonde, niet-verzuimende werknemer

Let wel: het gaat hier om een definitie van een gezonde, niet-verzuimende medewerker. Belangrijk, want volgens Contant krijgt juist die vaak onvoldoende aandacht. “Kijk, zo’n 5% tot 10% van de medewerkers heeft een hoog verzuim. Die mensen melden zich meerdere keren per jaar ziek met griep en andere ongemakken. En wat zie je in de praktijk? Werkgevers besteden juist daar al hun aandacht aan: het ziekteverzuim moet naar beneden.”

Zo kan arbobeleid verankeren

Die fixatie op die kleine groep is volgens hem wel logisch. “Voor een deel zit het in ons systeem. Als werkgever heb je een zorgplicht, en dus gaat je zorg vooral uit naar degene die hem nodig hebben. Die 5% tot 10% dus. Want stel dat het ooit komt tot een schadeclaim, een rechtszaak. Dan moet je als werkgever wel kunnen aantonen dat je al die ziekmeldingen serieus hebt genomen. Maar aan de andere kant, dat systeem verklaart niet alles. Veel werkgevers denken dat juist bij die 5% tot 10% veel winst valt te behalen. Echter, het is maar de vraag of dat ook waar is. Want die 90% tot 95% vormt een veel grotere groep. Als je die mensen nog meer kunt enthousiasmeren, krijg je de productiviteit misschien wel veel verder omhoog.” Een succesvol arbobeleid sluit aan bij de organisatiedoelstellingen én bij de overtuigingen van de medewerkers. Door de medewerkers sterk te betrekken en samen arbeidsomstandigheden aan te pakken, wordt veilig en gezond werken een eenvoudig onderdeel van de dagelijkse routine. Zo ontstaan  een breed draagvlak én kan arbobeleid stevig verankeren binnen de organisatie.

Proactief zijn in plaats van voldoen aan de wet

En volgens Contant zijn er organisaties die deze filosofie in praktijk brengen. “Die willen niet alleen voldoen aan de wet, ze willen proactief zijn. Ze kijken over risico’s heen en investeren in duurzame inzetbaarheid. In het arbobeleid of in een aparte notitie leggen ze vast hoe ze dat gaan doen. Dat kan bijvoorbeeld door het organiseren van een seniorenbeleid. Stel je de vraag wat mensen op oudere leeftijd nodig hebben. Bij sommigen zit de winst in een ander takenpakket, anderen hebben juist behoefte aan extra scholing. Houd er rekening mee dat veel personeelsbestanden de komende jaren zullen vergrijzen. Dus hier valt winst te boeken.”

> LEES OOK: Doorwerken? Zo gaan we fit naar de finish

Net als in de psychologie

Meer aandacht dus voor het gezonde deel van het personeelsbestand. Volgens Contant biedt dat een bijkomend voordeel: je verlost arbo van zijn slechte naam. “Vaak leggen arbofunctionarissen de nadruk op het negatieve. Op dingen die eventueel zouden kunnen misgaan. ‘Jij moet dat doen, anders krijg je een schadeclaim. Jij moet hiervoor zorgen, anders krijg je een boete van de overheid.’ Iets dergelijks zag je in de wereld van de psychologie. Psychologen waren vroeger ook alleen maar geïnteresseerd in cliënten waar het niet goed mee ging. Maar toen zag je de opkomst van de positieve psychologie. Die richt zich ook op de situaties of omstandigheden waarin mensen wél goed kunnen functioneren. Als je hetzelfde doet met je arbo-inspanningen, werkt dat veel motiverender. Dan ben je niet bezig met angst zaaien, maar met het scheppen van perspectieven. Jouw medewerkers kunnen zich nog prettiger voelen, en nog beter presteren.”

Gert Contant is partner, docent en adviseur bij Etop ArboAcademie. Ook is hij auteur van het boek ‘Arbomotivatie, arbobeleid verankerd’.

Auteur: Peter Passenier

> TIP: Het congres Arbobeleid verankeren

> TIP: Download de whitepaper De Arbowet in de praktijk

Reageer op dit artikel