artikel

Escape room helpt ziekenhuis bij innovatief leren

Gezond werken

De ‘escape room’ kennen velen als een ludieke activiteit, waarin je met vrienden of collega’s zo snel mogelijk de code probeert te kraken om te kunnen ontsnappen. Het Spaarne Gasthuis ontwikkelde een escape room als innovatieve manier van leren over veiligheid in het ziekenhuis. Het werd een daverend succes.

Escape room helpt ziekenhuis bij innovatief leren

De aanleiding voor het ontwikkelen van de escape room was de veiligheidsweek in 2016. Om de noodzakelijke kennis en vaardigheden op het gebied van veiligheid bij álle medewerkers in het ziekenhuis te testen en over het voetlicht te brengen, organiseert het Spaarne Gasthuis jaarlijks een veiligheidsweek.

Cuun de Jong, coördinator veiligheidstrainingen, kwam op het idee een escape room te ontwikkelen. “Een team van maximaal zes medewerkers uit het ziekenhuis gaat in de escape room opdrachten doen en vragen beantwoorden over bijvoorbeeld reanimatie, gevaarlijke stoffen en het ontruimingsplan. Ook is er een ‘patiënt’ en een familielid in de ruimte. Uiteindelijk doel is de code te kraken zodat ze uit de escape room kunnen ontsnappen. Daar hebben ze maximaal een half uur de tijd voor.”

Patiënt in escape room is aangeklede pop

De ‘patiënt’ in de escape room is een aangeklede pop. Daarnaast zit een ‘levend’ familielid die de rol heeft om  “te sturen, te storen en te observeren”. Die rol wordt vaak gespeeld door iemand van de Academie. Onderwijsadviseur Priscilla Verwoert vertelt: “De escape room is heel realistisch en herkenbaar voor ons ziekenhuis, maar er gebeuren ook onverwachte dingen. Dat is de bedoeling, want bij een calamiteit weet je ook niet wat je te wachten staat, dan moet je ook improviseren, samen oplossingen vinden en weten wat de procedures zijn in het ziekenhuis. Daarnaast is het omgaan met bezorgde of angstige personen een belangrijk onderdeel va de escape room, ook daar kun je mee te maken krijgen tijdens een calamiteit.”

> LEES OOK: ParticipatieKliniek: anders kijken naar je vak

Na spel in escape room volgt half uur debriefing

Mensen vinden het spel in de escape room enorm leuk, maar het daarna bespreken van alle aspecten is eigenlijk het belangrijkste

Na het spel in de escape room vindt er een debriefing plaats van een half uur. De zes deelnemers gaan letterlijk naar een andere ruimte om te ontladen.

Cuun de Jong begeleidt regelmatig deze debriefings: “We bespreken wat er gebeurd is in de escape room en hoe iedereen dat heeft ervaren, hoe hij zijn rol heeft gepakt – of niet. En hoe de communicatie en de samenwerking onderling is gegaan. Tijdens de debriefing reflecteren we op wat er is geleerd.”

 

Leren wat je niet weet; evaluatie is goud waard

Die evaluatie is goud waard, zegt Verwoert. “Het spel in de escape room vinden de deelnemers enorm leuk om te doen, ze komen er springend van enthousiasme uit. Maar het proces daarna, waarin we alle aspecten en opdrachten bespreken, is eigenlijk het belangrijkste. Je gaat als groep, met mensen die je niet of nauwelijks kent, de escape room in en doet allerlei opdrachten. Maar dat is niet alles. Wat er ook in zit zijn dingen als: luister je naar elkaar, neemt iemand de leiding, soms is het antwoord al een paar keer gezegd maar door iemand die niet gehoord wordt, soms ben je verrast door hoeveel kennis iemand heeft. En de deelnemers zelf komen er tijdens het spel achter dat ze bepaalde dingen niet weten. Pas op het moment dat je je bewust wordt van wat je niet weet, dan ga je er iets aan doen.”

Escape room helpt zorg bij innovatief leren

Niet-wenselijk gedrag haal je in half uur naar boven

“Wat je soms in hele trainingsdagen niet naar boven haalt, lukt hier in een half uur’, voegt De Jong toe. “Als ik in een reguliere training over niet-wenselijk gedrag praat, dan herkennen mensen dat vooral bij een ander. Ze zeggen bijna nooit: dat doe ik zelf ook wel eens. En nu, vaak nog voordat ze de drempel over gaan voor de debriefing, reflecteren ze al op hun eigen gedrag. Ze zeggen dingen als: ‘Ik wist echt niet hoe ik daarmee om moest gaan’, of: ‘Wat was ik blij dat jij de coördinatie op je nam’. Ook elkaar complimenten geven, dat gebeurt na de escape room heel spontaan, binnen een half uur.”

> LEES OOK: Zo wordt u een top teamleider; 10 tips

Individueel, als team of als afdeling inschrijven

De groepen die aan de escape room deelnemen zijn heel divers. Inschrijven kan individueel, maar ook als team of afdeling. En altijd op vrijwillige basis, zegt De Jong: “Het is niet verplicht, dat past niet binnen onze visie op leren. We willen liever dat mensen ‘aanhaken’ dan ‘afvinken’. Voor teams die zich bewust samen opgeven, kan de escape room heel verrijkend zijn. Er komen dan issues naar boven die heel specifiek bij dat team spelen. Dat komt in een escape room onherroepelijk naar boven, meer dan je in een reguliere training in zo korte tijd zou kunnen bereiken.”

Kracht van escape room zit in diversiteit van teams

Deelname aan de escape room is niet verplicht, dat past niet binnen onze visie op leren: we willen liever dat mensen ‘aanhaken’ dan ‘afvinken’

De diversiteit van de teams van zes personen maakt de escape room zo krachtig, meent Verwoert: “Medewerkers uit het hele ziekenhuis, van schoonmaker tot directeur, kunnen bij elkaar in een team terechtkomen. Want in het echte leven, en zeker bij een calamiteit, ben je ook niet alleen maar met collega-verpleegkundigen. Dat multidisciplinaire leren met elkaar maakt de escape room zo uniek.” Niet alleen individuen en teams halen er veel uit, ook het ziekenhuis als organisatie heeft veel geleerd van de escape room. De Jong: “We kwamen er bijvoorbeeld achter dat ons algemene nummer beveiliging geen handig nummer was, dat onthoud je niet zo makkelijk waardoor mensen onnodig het noodnummer gingen bellen. Dat hebben we nu aangepast.”

Combinatie van kwaliteiten maakt winnend team

Mooie voorbeelden van wat de escape room mensen heeft opgeleverd, hebben De Jong en Verwoert genoeg. De Jong: “Ik had een medewerker van de technische dienst gevraagd deel te nemen. Hij was terughoudend want hij kon niet zo goed lezen en schrijven. De groep vond dat helemaal geen probleem. Hij nam dus deel en was heel actief. Op een bepaald moment bedacht hij een combinatie waardoor ze de clou vonden. Het was dus echt zijn oplossing! Vervolgens vertelde een van de artsen in een interview op tv dat zijn collega van de technische dienst de oplossing had gebracht. De erkenning voor die medewerker is natuurlijk geweldig. En dat is het mooie: ieders kwaliteiten zijn van belang. Juist de combinatie van kwaliteiten maakt een winnend team. Je moet niet alles alleen willen doen of hetzelfde willen kunnen.”

> LEES OOK: Teamkracht maakt macht

‘Er hoeft niet per se een leider te zijn in de groep’

“In een andere groep nam niemand echt de leiding, maar er was wel iemand bij die dat absoluut had gekund. In de debriefing bleek dat hij die rol niet op zich had durven nemen. Terwijl de hele groep zei: had dat maar gedaan. Dat geeft natuurlijk een enorme boost aan iemand. Maar ik heb ook eens een groep gehad waarin niet zo duidelijk was wie de leiding nam. Er werd gelijkwaardig en harmonieus samengewerkt. Er hoeft dus niet per se een leider te zijn in de groep.”

> LEES OOK: Lang leve de pragmatische werkwijze

Ziekenhuispersoneel klaar voor 2020

Met de subsidieregeling Kwaliteitsimpuls personeel ziekenhuiszorg (KiPZ) geven algemene ziekenhuizen en categorale instellingen een extra impuls aan de kwalificaties van zittende medewerkers. Dat gebeurt onder meer door het opstellen en uitvoeren van een strategisch opleidingsplan. De NVZ Vereniging van Ziekenhuizen faciliteert ziekenhuizen met workshops, handreikingen en een platform voor kennisdeling. Ook maakt ze de ontwikkelingen en resultaten van de inzet van de KiPZ-regeling zichtbaar. Dit artikel is een van de voorbeelden van wat ziekenhuizen met behulp van de Kwaliteitsimpuls hebben gerealiseerd.

De escape room is nog steeds springlevend

De Academie dacht aanvankelijk voor een week de escape room te ontwerpen. Tijdens de veiligheidsweek draaide de escape room op twee locaties alle dagen van acht uur ’s ochtends tot zes uur ’s avonds. Op maandagochtend kwam men schoorvoetend binnen, op donderdag stond er een rij mensen te wachten. De Jong: “Vanwege het succes hebben we de escape room daarna op vaste tijdstippen gecontinueerd. Dat bleek later lastig in te passen dus nu doen we het op verzoek. En die verzoeken blijven komen, het leeft nog steeds.”

Als je je inschrijft voor de escape room, dan teken je automatisch ook voor geheimhoudingsplicht, zegt Verwoert. “Daar zijn we blijkbaar heel goed in met z’n allen, want het draait al twee jaar met hetzelfde scenario. Terwijl we wel een aantal varianten hadden bedacht van tevoren, maar die hebben we nog niet hoeven inzetten.”

Investering in leren: veel tijd, weinig geld

Voor het Spaarne Gasthuis is de escape room een middel om te leren en er kunnen verschillende thema’s aan verbonden worden. Het bedenken en ontwikkelen van de escape room kostte vooral veel tijd, maar heel weinig geld. Verwoert: “We vinden het wel belangrijk dat het onderwerp van de escape room voor een grote groep is. We gaan het niet ontwikkelen voor een kleine doelgroep, daarvoor is het te veel werk. Het is bedoeld om grote universele onderwerpen aan te pakken, zoals veiligheid. We proberen ons onderwijs altijd generiek te maken zodat we het aan veel mensen kunnen aanbieden.”

> LEES OOK: Leren loont, dus kom in beweging

‘Veel meer bijvangst dan we vooraf hadden bedacht’

Dat de escape room zo’n groot succes zou worden, had het ontwikkelteam niet gedacht, zegt Cuun de Jong. “We dachten dat het een leuk idee was en gaandeweg raakten wij zelf steeds meer bevlogen. Maar de uitwerking was nog mooier, er was heel veel meer bijvangst dan we vooraf hadden bedacht.” Priscilla Verwoert besluit: “Je hebt maar weinig onderwijsmiddelen waar mensen springend van enthousiasme uitkomen. Het is heel belonend als mensen zo blij worden van het lesmateriaal dat je als academie neerzet.”

Auteur | Maud Notten  Foto | Mirjam Verdonk

 

> TIP: Congres Arbo in de zorg: kennis bundelen en ervaringen delen over (over)belasting in de zorg 

Escape room helpt zorg bij innovatief leren

Reageer op dit artikel