blog

Heb je lekker geslapen?

Gezond werken

Wellicht is het je ontgaan, maar op 13 maart was het wereld slaapdag. Het jeugdjournaal besteedde er aandacht aan, voor het achtuurjournaal was daar geen tijd voor. Een goede nachtrust is misschien wel belangrijker dan je denkt. Zo kan vrijwel niemand uit zichzelf langer dan 36 uur achter elkaar wakker blijven. Word je langer uit je slaap gehouden, dan kan dat leiden tot ernstige psychische verschijnselen zoals hallucineren. Je kunt langer zonder eten blijven functioneren dan zonder slaap.

Heb je lekker geslapen?

Als je moe wordt, worden je bewegingen trager en neemt je alertheid af. Wie 18 uur wakker is heeft het beoordelingsvermogen van iemand die een paar borrels op heeft en niet meer mag autorijden. Dat effect is gelukkig maar tijdelijk. Door een goede nachtrust met wat extra slaap kun je volledig herstellen en weer helemaal scherp worden.

Kun je na een (werk)dag onvoldoende herstellen, dan hou je een ‘restschuld’ aan vermoeidheid over. Je begint de volgende dag niet helemaal fit en als je na die dag wéér niet volledig kunt herstellen, ben je de dag daarna nog weer iets minder fit. Zo kan zich in de loop van maanden of jaren een stuwmeer aan vermoeidheid vullen. Je gaat dan slechter functioneren op je werk en hebt bijvoorbeeld ook een grote kans op een burn-out.

Herstelbehoefte meten

Omdat vermoeidheid zo belangrijk is voor de gezondheid van medewerkers en voor hun arbeidsprestaties, nemen we in onze onderzoeken steevast vragen op over de herstelbehoefte van de medewerkers. Bijvoorbeeld: “Aan het eind van de dag ben ik echt op” of “Als ik thuis kom moeten ze me even met rust laten”. Dergelijke vragen blijken een betrouwbare indicator voor het stuwmeer aan vermoeidheid te zijn. Uit onze onderzoeken blijkt dat bij ongeveer een kwart van de Nederlandse werknemers zo’n stuwmeer aanwezig is en dat 10% van de werknemers een sterk verhoogd risico op burn-out heeft.

Helpt meer slapen?

Meer slapen is op zich een probaat middel om goed te herstellen, maar dan moet de kwaliteit van de slaap wel goed zijn. Moeilijk inslapen, onrustig woelen en liggen piekeren is niet bevorderlijk voor een goed herstel. Helaas blijkt de slaapkwaliteit van de mensen die het zo goed zouden kunnen gebruiken, achter te blijven. Van de medewerkers met een hoog burn-out-risico zegt 40% slecht te slapen tegen 10% van de overige medewerkers. Voor hen zal het advies “ga lekker vroeg naar bed” dus niet zomaar helpen.

Wat kan je als werkgever doen?

Van werken word je moe en als je meer werk moet doen word je extra moe. Je medewerkers minder werk geven zou daarom zeker helpen. Bij de meeste organisaties zal het budget echter ontbreken om extra medewerkers aan te trekken. In plaats van minder werken kunnen we ook slimmer gaan werken: beter organiseren, heldere verantwoordelijkheden, goede samenwerking, maar vooral ook: meer herstelmogelijkheden binnen en rond het werk. Kun je zelf de volgorde van je werkzaamheden plannen? Kun je je werk even onderbreken als dat nodig is? Kun je begin en eindtijd van de dag zelf bepalen?

Medewerkers die dergelijke regelmogelijkheden hebben, kunnen de werkdruk beter verdragen en worden er minder moe van. Daarnaast blijkt dat ze ook beter slapen en dus effectiever kunnen herstellen.

Een uitgeslapen manager kan met deze wetenschap veel winst boeken voor de medewerkers en de organisatie.

Jan Prins is directeur bij onderzoekbureau SKB. De inzichten in dit artikel zijn verkregen met de Vragenlijst Beleving en Beoordeling van de Arbeid (VBBA). Interesse in meer achtergronden over werkbeleving in Nederland? Vraag het e-boek op.

Reageer op dit artikel