blog

Regeren is vooruitzien

Gezond werken

Onlangs woonde ik een lezing bij van een cardioloog over hart- en vaatziekten. Op de eerste dia stond een kleitablet met Chinese karakters. Het was een medische tekst van meer dan 4500 jaar oud. Wat het precies betekende hield hij nog even geheim.

Regeren is vooruitzien

Hij vertelde dat elke dag meer dan 100 mensen in Nederland overlijden aan een hart- of vaatziekte. Het is tegenwoordig zelfs de nummer 1 doodsoorzaak bij vrouwen. Uit onderzoek is gebleken dat dit soort aandoeningen voor maar liefst 80 procent aan een ongezonde leefstijl is toe te schrijven. Met andere woorden: het ligt grotendeels niet aan onze genen. Als we minder gestrest zouden zijn, gezonder zouden eten en voldoende zouden slapen en bewegen, zouden aanzienlijk minder mensen ziek worden. Toch lukt het velen niet om zo te leven, vooral omdat onze omgeving ons voortdurend verleidt om ‘verkeerde’ keuzes te maken. Op de korte termijn leidt dat tot bevrediging en hebben we de schadelijke effecten nauwelijks in de gaten. Maar op langere termijn, stapje voor stapje, leidt dit gedrag tot flinke schade.

William Cortvriendt beschrijft in zijn bestseller Hoe word je 100? hoe overheden en industrie jaarlijks vele miljarden investeren om antwoorden op ziektes te vinden, terwijl maar een fractie wordt geïnvesteerd in de preventie ervan. Zo geven de Amerikanen per dollar 18 cent uit aan het genezen van ziektes en maar 0,4 cent aan het voorkomen ervan. Dat is 45 keer zo weinig! In Nederland gaat het niet veel anders. En eenzelfde beeld zien we bij de verzuimuitgaven van bedrijven. Het ziekteverzuim in Nederland kost werkgevers ongeveer 11,5 miljard euro per jaar (Monitor Arbeid, 2014) en 40% van de verzuimde werkdagen is werkgerelateerd. Desondanks neemt de aandacht voor preventie binnen bedrijven eerder af dan toe (Arbozorg in Nederland, 2013).

Werkgevers die meer preventieve maatregelen nemen dan gemiddeld, zien de tevredenheid van werknemers toe- en de verzuimkosten afnemen. Ook uit onze eigen adviespraktijk blijkt steeds weer dat investeren in preventie aanzienlijk meer geld oplevert dan dat het kost. Investeren in gezond en veilig werken is dus zakelijk gezien een slimme zet. Toch is preventie nog steeds niet in alle bedrijven en organisaties een speerpunt van beleid.

Dat we vaak niet verder denken dan de korte termijn, komt mede door de manier waarop onze hersenen werken. We hebben onbewust een voorkeur voor de snelle bevrediging. Hoewel we graag anders geloven, domineren onze emoties vaak over de rationele afwegingen. Voor gedrag dat voorziet in langetermijnresultaten moeten we bewust ons intelligentere deel van de hersenen aanspreken. En daarvoor is allereerst voldoende kennis en ‘awareness’ nodig: het besef dat het veel beter kan en moet. De leiding van de bedrijven moet dat besef primair initiëren en dragen. Op dat niveau worden immers de prioriteiten gesteld.

Welke preventieve maatregelen nodig zijn, is afhankelijk van de situatie en de omstandigheden. Een algemene tip: zet kleine stapjes. Niet alles hoeft direct aangepakt, beter kun je je beperken tot één of twee verbeterpunten. Hak langetermijnmaatregelen zo nodig in stukjes. Zo ben je ook op de korte termijn bezig en zie je sneller resultaat. Dat bevordert de tevredenheid en het draagvlak onder de medewerkers en daarmee de effectiviteit.

Wat stond er nou op dat kleitablet? De superieure dokter voorkomt de ziekte, de inferieure dokter behandelt de ziekte.

Carolien Hamming is Directeur van CSR Centrum voor Stressmanagement.

Reageer op dit artikel