blog

Zet uw psychologisch kapitaal in tegen stress

Gezond werken

Werk is tegelijkertijd een bron van voldoening en van stress. Wat dat laatste betreft: medewerkers kunnen te maken krijgen met pesten op het werk. Of met werkdruk of juist het tegenovergestelde: saai en zinloos werk. Hoe leert u beter omgaan met werkdruk en stress?

Zet uw psychologisch kapitaal in tegen stress

Of het nu een project is dat misgaat of een organisatieverandering: een individuele medewerker moet hier op de een of andere manier mee omgaan. Gelukkig hebben mensen al allerlei positieve eigenschappen in huis die ze daarbij kunnen helpen: hun psychologisch kapitaal. Dat bestaat uit vier eigenschappen: optimisme, hoop, veerkracht en zelfvertrouwen.

Vier eigenschappen om goed met obstakels om te gaan

Dit psychologisch kapitaal kunnen ze ook trainen. Zo kunnen medewerkers groeien in hun vermogen om met obstakels om te gaan. Want uit onderzoek blijkt dat mensen met een hoger psychologisch kapitaal minder last hebben van stress, beter presteren én gelukkiger zijn in hun werk.

  1. Optimisme is de (realistische) overtuiging dat jij positieve invloed hebt. Je best doen heeft nut, dat maakt de situatie beter.
  2. Hoop ontstaat uit de combinatie van iets graag willen én ideeën hebben hoe je dat kunt bereiken. Daarbij helpt het om ook een ‘plan B’ te hebben.
  3. Veerkracht is het vermogen om bij tegenslag weer terug te veren. Je kunt zelfs leren van de tegenslag, zodat je er de volgende keer beter mee om kunt gaan.
  4. Zelfvertrouwen in psychologisch kapitaal gaat om het vertrouwen dat je hebt in je eigen vaardigheid om een bepaalde taak succesvol uit te voeren.

> LEES OOK: Werkdruk hanteerbaar met werkdrukbalans (casus)

Praktijkvoorbeeld: hoog en laag psychologisch kapitaal

Stelt u zich eens voor dat een medewerker plotseling een grote opdracht binnenhaalt met een strakke deadline. Dat betekent direct een toename van de werkdruk.

Laag psychologisch kapitaal

Een medewerker met laag psychologisch kapitaal zal daar waarschijnlijk meer moeite mee hebben. Door weinig optimisme gelooft hij niet dat hij iets aan de situatie kan veranderen. Daardoor zal hij zich vooral afwachtend opstellen en niet zelf iets ondernemen. Hij heeft weinig hoop: hij hoopt wel dat de opdracht op tijd afkomt, maar ziet als enige oplossing om heel hard te werken. Als er dan iets tegenzit, ontbreekt het hem aan veerkracht om hiermee om te gaan. Tot slot heeft deze medewerker weinig vertrouwen in zijn eigen vermogen om bijvoorbeeld het werk beter te organiseren.

Hoog psychologisch kapitaal

Vergelijk dit eens met een medewerker met hoog psychologisch kapitaal. Haar optimisme maakt dat ze beseft dat ze zelf iets kan doen om de situatie beter te maken. Zo kan ze proactief haar andere werkzaamheden prioriteren, zodat ze haar werk beter kan indelen om de nieuwe deadline te halen. Ze is hoopvol, omdat ze ook alternatieve plannen kan bedenken. Als de planning bijvoorbeeld te krap blijkt, kan ze besluiten om een andere klus uit te stellen of een collega om hulp vragen. Gaat er vervolgens iets mis, dan baalt ze wel, maar het slaat haar niet lam. Veerkrachtig als ze is, kan ze goed overwegen hoe ze daarmee om kan gaan. Al met al heeft ze er vertrouwen in dat ze deze nieuwe opdracht goed kan plannen.

> LEES OOK: Kijken naar wat wél goed gaat met PsyCap

Leer medewerkers hun psychologisch kapitaal versterken

Psychologisch kapitaal, dat is te vergroten, maar ook te verkleinen. Micromanagen, weinig zeggenschap en een onveilige sfeer kunnen zorgen dat medewerkers in hun schulp kruipen. Ze nemen minder eigen initiatief en bespreken geen fouten meer. Maar als leidinggevende kunt u juist ook werken aan een groter psychologisch kapitaal: moedig mensen aan om zelf te proberen uitdagingen op te lossen. Lukt dat niet meteen, coach ze hier dan in. Spreek waardering uit voor iemand die initiatief toont.

> LEES OOK: Weg met de blame-cultuur, ga leren van elkaar

Vergelijk het maar met de curling-ouder: als de ouder alle problemen voor het kind wegveegt, leert het kind nooit zelf opstaan. Geef je medewerkers de ruimte om te vallen én zelf te leren opstaan, met voldoende ondersteuning maar zonder ze afhankelijk te maken.

Matthijs Steeneveld | organisatiepsycholoog, trainer, consultant en auteur

 

> TIP: Tijdens het congres Sterk op het werk vertelt Matthijs Steeneveld hoe u uw psychologisch kapitaal benut in de praktijk.

Zet uw psychologisch kapitaal in tegen stress

Reageer op dit artikel