nieuws

105 telefoontjes van klokkenluiders

Gezond werken

Veertig jaar lang werkte Martin van Pernis bij Siemens. En precies dat bedrijf kwam een paar jaar geleden in opspraak, onder andere door omkoping van een Duitse vakbondsleider. “Ik was jaren de CEO in Nederland”, zegt Van Pernis nu. “En zelfs ik had nooit verwacht dat dit bij onze organisatie zou kunnen gebeuren. Gelukkig zie je dat ze alles hebben gedaan om zoiets in de toekomst te voorkomen. Met Duitse grondigheid. Ze hebben zelfs een Ask-me- en een Tell-me-lijn opgezet waarop medewerkers misstanden kunnen melden.”

Die ervaring kon Van Pernis mooi meenemen naar zijn huidige functie. Want hij is voorzitter van het Adviespunt Klokkenluiders, dat op 1 oktober 2012 van start ging. En op 13 maart jongstleden overhandigde hij zijn eerste jaarverslag aan minister Plasterk van Binnenlandse Zaken.

Dat jaarverslag wordt gedomineerd door statistieken. In de eerste drie maanden van zijn bestaan kreeg het Adviespunt telefoontjes van 105 personen, en in 2013 bleef het aantal meldingen boven de 30 per maand. Het gaat dan voor het grootste deel om overheidsorganisaties: 62% van de bellers werkt bij de publieke of semi-publieke sector, 34% bij het bedrijfsleven”

Gevoel
Wat het Adviespunt met al die meldingen doet? Allereerst: bepalen of het werkelijk gaat om een klokkenluiderszaak. Want dat bleek maar bij 14 meldingen met zekerheid het geval. “Iemand heeft pas een zaak als hij zijn beschuldigingen kan onderbouwen”, zegt Van Pernis. “We willen geen verhalen als: ik heb het gevoel dat er wat aan de hand is. En ook geen beschuldigingen uit de tweede hand.”

Maar de mate van onderbouwing is niet het enige criterium. Volgens Ronald Plasterk ontbreekt vaak ook het maatschappelijk belang. “Iemand heeft bijvoorbeeld een arbeidsconflict. Of hij heeft morele bezwaren tegen de bio-industrie. Begrijp me goed, die bezwaren mag je hebben, maar van klokkenluiden is dan natuurlijk geen sprake. Er moet werkelijk een misstand zijn.”

Vroeg stadium
Maar of het nu wel of niet gaat om een klokkenluiderszaak, het Adviespunt kan volgens Plasterk veel leed voorkomen. Als het tenminste de kans krijgt om te adviseren in een vroeg stadium. “Wat je vaak ziet is dat mensen niet weten hoe ze hun zaak moeten aanpakken. Daardoor raken ze in conflict met hun baas, en zo’n zaak zal meestal snel escaleren. Dat is jammer, omdat mensen elkaar dan geen gelijk meer willen geven – ook niet als dat eigenlijk zou moeten.”

Dat zie je ook terug in het jaarverslag. Van de 14 bellers die werkelijk een zaak hadden, waren er 12 al op hun werkgever of een extern meldpunt afgestapt. En volgens 10 van hen kwamen ze hierdoor in de problemen. Van Pernis ziet vooral knelpunten bij kleine organisaties. “Die hebben geen compliance-afdeling, die hebben alleen de baas zelf. En in de overgrote meerderheid van de gevallen is dat natuurlijk precies degene die voor de misstanden verantwoordelijk is.”

Defensie
En hoe zit het met de overheid? In de jaren 90 kwam Defensie-medewerker Fred Spijkers in grote moeilijkheden toen hij naar buiten kwam met een verhaal over ondeugdelijke landmijnen. Kan dat nu weer gebeuren? Van Pernis denkt dat er het een en ander is verbeterd. “Maar juist bij een organisatie als Defensie is het belangrijk dat je claims weet te onderbouwen, dat ze niet gebaseerd zijn op emotie. Als je dat vermijdt, werkt ook Defensie erg goed mee. Wel vind ik dat ze daar af en toe wat sneller kunnen werken. Maar dat geldt voor meer overheidsorganisaties.”

Het jaarverslag van het Adviespunt

Praktische gids voor vetrouwenspersonen

Gids voor vertrouwenspersonen

– Een luisterend oor bieden

– Adviseren over mogelijke oplossingen
– Begeleiden van collega’s tijdens het,  vaak langdurige en emotionele, traject
– Zorgen voor nazorg en opvang.

Een functie als vertrouwens persoon is boeiend en veelzijdige, maar vaak ook belastend! Deze gids geeft u uitleg en informatie over gesprekstechnieken, de do en don’ts, verslaglegging, “dubbele petten” en jurisprudentie. Onmisbaar voor iedereen die deze rol zo goed mogelijk wil invullen!

> Meer informatie

Reageer op dit artikel