artikel

Het betere voetenwerk

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Om goed te kunnen ontwerpen, moet je op de hoogte zijn van de actuele ontwikkelingen in de wereld, op het gebied van cultuur, de consumentenmarkt, maar ook de politiek. Winkelen in toonaangevende wereldsteden levert belangrijke input om te kunnen bepalen welke vormgeving en functie in de nabije toekomst bij de consument voorkeur zal gaan genieten en dus succes heeft. Je hoeft geen ziener te zijn, alleen trendwatcher. Rekening houden met trends is ook belangrijk om de toegankelijkheid van nieuw te ontwikkelen producten en hun ‘houdbaarheid’ te kunnen waarborgen. In tegenstelling tot mode zal bedrijfskleding bijvoorbeeld langer representatief moeten zijn. Trendwatching draagt bij aan het ontwikkelen van een visie. Pas dan kun je als ontwerper innovatief aan de slag.

 

Onderzoek
Als een bedrijf een nieuwe kleding- of schoenenlijn wil laten maken, is het zaak voor de ontwerper eerst de betreffende productgroep grondig te bestuderen. Dat houdt in: beeldmateriaal verzamelen van de gebruiker en zijn werkplek en onderzoek doen naar de ontwikkeling in materialen die voor dit project gebruikt kunnen worden. De ontwerper denkt na over de wensen van de gebruiker in het heden en de toekomst. Al die kennis tezamen is input voor het ontwerpen van het nieuwe product.
Na de onderzoeksfase komt er een concept op maat. In samenwerking met de klant wordt daarvoor een strategie bepaald. Klant en ontwerper kijken samen welke ideeen het best verwerkbaar zijn in het eindproduct. Daarbij speelt de eindprijs uiteraard ook een rol.

Prototypes
Na het bepalen van de strategie kan het visualiseren van de ontwerpen beginnen.  Tijdens deze fase vindt ook de haalbaarheidstoetsing plaats. Dit is tevens het moment om na te denken over de constructie. Onderdelen worden dan ook wel vervaardigd om de werking ervan te kunnen testen en een zo efficient mogelijke constructie te kunnen bouwen.

Na presentatie, selectie en technische uitwerking, kan het maken van de
eerste prototypes beginnen tijdens de laboratoriumfase. Een nieuw functioneel product ziet zelden het licht na een prototype. Voor een gebalanceerd artikel is het noodzakelijk minimaal twee tot drie prototypes te laten vervaardigen, soms zelfs wel meer. Patronen kunnen worden verfijnd. Het product kan worden getest en waar nodig, technisch verbeterd.

Een nieuwe veiligheidsschoen wordt niet zomaar op de tekentafel ontworpen. Voor een ontwerper aan de slag kan, bepalen directie en productmanagement samen de randvoorwaarden van de opdracht. En ook die komen niet uit de lucht vallen, want voorafgaand aan de opdrachtverstrekking is er uitgebreid contact met klanten uit diverse beroepsgroepen. De bouwsector, de horeca, logistiek, petrochemie, offshore, industrie et cetera hebben alle hun eigen wensen en eisen. Vaak ook hebben deze bedrijven al ervaring met de producten van de fabrikant. De wensenlijst die uit dit contact voortvloeit, verwerkt de ontwerper in de opdracht.

 

Functionele innovaties
Bij het maken van veiligheidsschoenen spelen pasvorm, kwaliteit, duurzaamheid en comfort een rol. Schoenen die aan de zogeheten CE en ISO 20345 normen voldoen, worden gecertificeerd. Helaas zeggen die normen niet alles, al zou dat wel moeten; er verschijnen regelmatig inferieure veiligheidschoenen op de markt die weliswaar voorzien zijn van het keurmerk, maar ‘de praktijktest’, dus een ongeval, absoluut niet zonder falen doorstaan. De schoenen blijken dan te licht of er is onveilig materiaal gebruikt. Soms lijkt het alsof de functie van de schoen compleet uit het oog verloren is door de maker. De keuze voor het gebruik van onveilig materiaal is vaak ingegeven om een zo populair mogelijk geprijsde schoen aan de klant te kunnen offreren. Maar juist bij veiligheidsschoenen kan dat vervelende gevolgen hebben.

Gelukkig nemen bonafide bedrijven geen loopje met de veiligheid. Het ontwerpproces is bij die bedrijven vooral gericht op het bedenken van functionele innovaties op het vlak van veiligheid en draagcomfort. Daarnaast is het belangrijk dat de schoen een kenmerkende uitstraling krijgt die klopt bij het merk.

 

Draagcomfort
De bescherming die een schoen de drager biedt, staat bovenaan bij een veiligheidsschoen. Daarnaast speelt optimaal draagcomfort een grote rol. Van schoenen die niet lekker zitten, heeft de drager meer last dan gemak.

 
Voor het vervaardigen van de schoen kan gebruik worden gemaakt van verschillende constructies zoals strobelen, waarbij de schacht aan de binnenzool bevestigd wordt. Hierdoor behoudt het leer haar rekeigenschappen. De schacht zal hierdoor uit gaan lopen. Ook zwikken is een veelgebruikte constructie. Daarbij wordt de schacht onder de binnenzool getrokken en verlijmd. De hielpartij wordt met tackspijkers verder verstevigd. Dit haalt de rek voor het grootste gedeelte uit het leer zodat de schoen niet verder uitloopt. Afhankelijk van de functionaliteit van de schoen, kiest de producent voor een bepaalde productiemethode. Vaak is er voor iedere gebruiker een passende oplossing. Het toepassen van breedtematen verdient de aandacht als het gaat om draagcomfort. Dat is al zo bij reguliere schoenen, laat staan wanneer je schoenen met stalen neuzen en dito schoenzolen tijdens werktijd moet dragen. Van nature heeft de ene persoon smallere voeten dan de ander. Maar wanneer mensen ouder worden (dat begint al bij 35+), dan worden voeten iets breder. Het is bijzonder prettig als schoenfabrikaten rekening houden met dit natuurlijke verschijnsel.

De toekomst
Er komt steeds meer belangstelling voor goedzittende, representatieve, duurzame en veilige werkkleding en -schoenen. Mode en veiligheid gaan hand in hand. En dat gaat ver; er zijn bedrijven die te kampen hebben met een uittocht van personeel omdat medewerkers niet in de bedrijfskleding willen lopen. Nu het recessie is, zal dat wellicht wat bij trekken, maar in ons land is er veel oog voor het representatieve deel van bedrijfskleding en –schoenen.

Tegelijkertijd is er een hernieuwd respect voor de wetenschap en wordt door fabrikanten doorlopend geinnoveerd op het gebied van technologie. Wereldwijd doen bedrijven ook meer investeringen in bedrijfskleding en –schoenen. Resultaten zullen hun effect hebben op werkkleding in het algemeen. Recent is er bijvoorbeeld een nieuwe techniek voor het spinnen van garens ontwikkeld: ‘Air Spinning’. Door deze techniek kan het gewicht van een weefsel met  50% worden teruggebracht. Maar ook op het gebied van ‘Intelligent Clothing’ zijn interessante innovaties te verwachten. Te denken valt aan portable solar systems op kleding die allerlei oplaadbare apparaten onderweg van stroom kunnen voorzien. Voor de ontwerper betekent dat nieuwe uitdagingen en onbegrensde mogelijkheden met maar een uiteindelijk doel voor ogen: de veiligheid van de eindgebruiker.

 

Over de auteur
Mona Konings is eigenaar van Studio M-Design in Amsterdam. Zij volgde haar opleiding aan Mode Academie Charles Montaigne in Amsterdam, waar zij gefascineerd raakte door de combinatie van functionaliteit en vormgeving. Het ontwerpen van bedrijfskleding, beschermende kleding en veiligheidsschoenen heeft haar speciale belangstelling. Met goedkeuring van de academie reisde zij in haar examenjaar door Spanje van fabriek naar fabriek om het schoenenvak onder de knie te krijgen. Direct na haar studietijd belandde zij in de sportbranche als designer. Later als design manager en product manager.
Haar eerste ervaringen in de veiligheidsbranche deed zij op toen zij in 1996 de vraag kreeg van Sigma BV om een collectie veiligheidsschoenen te maken. Recente opdrachtgevers zijn Gerba safety shoes, Ahold, Helly Hansen en Havep (van Puienbroek Textiel).

www.mona-konings-design.com

Reageer op dit artikel