nieuws

Wat u moet weten over adembescherming

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Geen mens kan leven zonder zuurstof. Die haalt hij uit schone lucht. Maar op de werkplek kan de lucht gevaarlijke stoffen bevatten, te weinig of te veel zuurstof, of een explosief mengsel. Door adembescherming is het in zulke gevallen mogelijk om lucht in te ademen die vrij is van gevaarlijke stoffen.

Wat u moet weten over adembescherming

Gevaarlijke stoffen op de werkplek kunnen voorkomen als dampen, gassen, fijnstof, ultrafijnstof en vezels. Daarbij bepalen de stoffen ter plaatse de risico’s voor de gezondheid van medewerkers.

Het kiezen van de juiste adembescherming vereist dan ook specialistische kennis. Van de luchtkwaliteit en van de risicostoffen. Maar zeker ook van de verschillende mogelijkheden van adembescherming. Dit soort aspecten horen thuis in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) van bedrijven waar gevaarlijke stoffen een rol spelen.

> LEES OOK: Zo vergeet u niets in de RI&E

Wettelijk kader gebruik adembescherming

De algemene bepalingen over persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) staan in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Voor adembescherming is echter ook de Wet op de medische keuringen van belang. Want de juiste pasvorm en gedegen onderhoud van maskers zijn harde voorwaarden voor het veilige gebruik. In het bijzonder gasfilters hebben een beperkte gebruiksduur. Het is dus zaak om die tijdig te vervangen. Verder moet de werknemer overleggen met de werkgever over de ergonomie van de adembeschermingsmiddelen die nodig zijn.

> LEES MEER over de wetgeving rond ademhalingsbescherming
> OOK INTERESSANT: Onjuiste PBM, werkgever aansprakelijk?

Welke adembescherming is het beste?

De vraag welke adembescherming het beste is, is niet even uit de losse pols te beantwoorden. Het antwoord op die vraag hangt namelijk af van meer dan één omstandigheid. Om welk soort vervuiling gaat het? Hoelang is iemand aan het werk? Waar is zijn werkplek en welke voorzieningen zijn daar aanwezig? Gelden er grenswaarden voor de stof of stoffen (oftewel: welke concentratie is maximaal toegestaan?). Daarom kan de juiste adembescherming op de ene werkplek een eenvoudig wegwerpmasker zijn. Terwijl op de andere werkplek een gezichtsbedekkend masker met ademlucht nodig is.

> Adembescherming kiezen? De PBMwijzer helpt bij uw keuze.

De drie protectiefactoren NPF, TPF en WPF

De protectiefactor is een van de factoren die bepaalt of adembescherming geschikt is voor de gegeven situatie. Adembescherming werkt met drie protectiefactoren:

  1. Nominale protectiefactor (NPF): geeft de verhouding weer tussen concentratie buiten het masker (op de werkplek) en in het masker zelf.
  2. Toegekende protectiefactor (TPF), ook wel Assigned Protection Factor (APF): ingevoerd vanuit de aanname dat de drager in de praktijk fouten kan maken bij het gebruik van adembeschermingsmiddelen.
  3. Werkplekprotectiefactor (WPF): deze factor stelt men proefondervindelijk vast op de werkplek.

Adembescherming: onafhankelijk en afhankelijk

Adembescherming maakt de in te ademen lucht dus vrij van gevaarlijke stoffen. Dat kan op twee manieren.

Afhankelijk, door zuivering van de omgevingslucht met een filter. Hierbij ademt de gebruiker gefilterde lucht in via een masker, helm of kap. Of onafhankelijk, door de aanvoer van schone lucht. Bij deze methode ademt de gebruiker zuivere lucht in via een masker, helm, kap of pak.

> TIP: Vragen over adembescherming? Raadpleeg de FAQ’s in de PBMwijzer.

Afhankelijke adembescherming

Filtermaskers

Filtermaskers zijn er in veel verschillende uitvoeringen. Ruwweg gaat het daarbij om half- en volgelaatsmaskers met al dan niet verwisselbare filters. Afhankelijk van de uitvoering beschermen ze tegen deeltjes, tegen gassen en dampen of tegen combinaties van deeltjes en gassen/dampen.

Stofmaskers

Stofmaskers beschermen uitsluitend tegen vaste stofdeeltjes, vezels, micro-organismen, nevels en aërosolen (zwevende druppeltjes en stofjes).

> LEES OOK: Genoeg stof tot nadenken

Filterbussen

Half- en volgelaatsmaskers worden altijd gebruikt in combinatie met filterbussen tegen deeltjes, tegen gassen of dampen of tegen een combinatie van beide. Er zijn drie typen van zulke filterbussen: stoffilters, gasfilters en combinatiefilters. De eerste, stoffilters, beschermen alleen tegen vaste en vloeibare deeltjes. De tweede, gasfilters, beschermen tegen gassen en dampen, koolmonoxide uitgezonderd. Combinatiefilters, de naam zegt het al, beschermen tegen zowel gassen en dampen als tegen deeltjes.

Motoraangedreven systemen

Bij dit soort systemen zuigt de gebruiker niet zelf de lucht aan, maar neemt een actieve ventilator dit voor zijn rekening. Deze methode verhoogt het comfort voor de drager. Daarnaast maakt dit systeem het mogelijk om te werken met luchtkappen en luchthelmen.

> LEES OOK: Gevaarlijke stoffen in een fabriek aanpakken (casus)

Onafhankelijke adembescherming

Onafhankelijke adembescherming maakt gebruik van afgesloten luchtcapsules. De drager is daardoor niet afhankelijk van de kwaliteit van de omgevingslucht. Onafhankelijke adembescherming werkt met drie principes: ademluchttoestellen, kringloopademtoestellen en aansluiting op het ademluchtleidingnet. Absoluut noodzakelijk is het gebruik van onafhankelijke adembescherming in situaties waarin:

  • er onvoldoende zuurstof in de lucht zit
  • de kans bestaat op vermindering van het zuurstofgehalte (bijvoorbeeld in een besloten ruimte)
  • er stoffen aanwezig zijn in de lucht waarvoor speciale regelgeving geldt
  • de aanwezige stof geen geschikte waarschuwingseigenschappen heeft
  • er sprake is van te hoge verontreiniging

> LEES OOK: Verkeerde kanker, nul smartengeld

Ademluchttoestellen

Deze toestellen werken met ademlucht onder hoge druk in flessen. Daardoor gaat de lucht gedoseerd en naar behoefte naar het masker. Dit is de veiligste methode voor werken in zuurstofarme ruimten. Een ademluchttoestel geeft de gebruiker optimale bewegingsvrijheid, maar een beperkte tijd van werken. Daarnaast mag iemand alleen met deze toestellen werken hij hiervoor getraind is.

Kringloopademtoestellen

Deze toestellen zijn te gebruiken als vluchtmasker, een speciale vorm van adembescherming. Daarmee kan de gebruiker uit noodsituaties ontsnappen. Let op: vluchtmaskers mogen nooit worden gebruikt voor reddende acties of als maatregel in dagelijkse situaties.

Ademluchtleidingnet

Bij deze methode gaat schone lucht naar de gebruiker via een leidingnetsysteem. Zo’n aanpak biedt de gebruiker in principe onbeperkte werktijd. Wel beperkt de lengte van de luchtslang zijn bewegingsvrijheid.

Bronnen: arboportaal.nl, praktijkgids arbeidsveiligheid, Cobouw Veiligheids Zakboekje, PBMwijzer

 

> TIP: Vragen over adembescherming? Raadpleeg de FAQ’s in de PBMwijzer.

Reageer op dit artikel