artikel

In 25 jaar RIE van doel naar middel

RIE

Sinds 1 januari 1994 is het uitvoeren van een risico-inventarisatie en -evaluatie verplicht voor alle bedrijven met personeel. Staatssecretaris Van Ark benadrukte het recentelijk nog: ‘De RI&E vormt de basis voor het waarborgen van gezond en veilig werken’. Wat is er in die 25 jaar RI&E ontwikkeld en hoe zetten we ’m in?

In 25 jaar RIE van doel naar middel

25 jaar RIE heeft bedrijven veel opgeleverd. Bedrijven met hoge normen voor veilig en gezond werken zijn succesvoller en duurzamer dan bedrijven zonder. Door de RI&E onderdeel te maken van goed werkgeverschap en een bredere blik op ‘hoe wij hier werken’, draagt die direct en indirect bij aan de bedrijfsresultaten.

Directe en indirecte resultaten van de RI&E

Een direct resultaat is bijvoorbeeld betere werkmethodes. Bij het uitvoeren of updaten van de RI&E worden gehanteerde werkmethodes kritisch onder de loep genomen, waardoor mogelijkheden voor verbeteringen sneller in het oog springen. Wellicht zijn er nieuwe mogelijkheden door de integratie van data, de inzet van robotica of het gebruik van nieuwe grondstoffen. Soms vraagt dit om serieuze investeringen. Maar een nieuwe grondstof kan juist ook goedkoper zijn. En een nieuwe werkmethode vraagt lang niet altijd om nieuwe gereedschappen.

> LEES OOK: Gevaarlijke stoffen in een fabriek aanpakken (casus)

Een indirect resultaat van de RI&E is bijvoorbeeld de positieve sfeer die ontstaat door aandacht voor de mens achter de werknemer. Goede ideeën en praktische oplossingen komen regelmatig van de werkvloer. Medewerkers mee laten denken, is erkennen dat zij over waardevolle kennis beschikken en hun mening wordt gewaardeerd. Gemotiveerde werknemers verzuimen minder en zijn productiever. Daarmee wordt de RI&E een middel om goed (en veilig en gezond) te presteren. In plaats van een af te handelen punt op de actielijst dat een rapport oplevert dat vervolgens in een la verdwijnt. Kijk eens op www.rie.nl/kostenbaten.

> LEES OOK: Ongewenste omgangsvormen te lijf met de RI&E

Zo maakt u een effectieve RI&E

De RI&E is niets meer dan een overzicht van risico’s met maatregelen om die aan te pakken. Het is een middel om tot goede veiligheids- en gezondheidsnormen te komen. Een effectieve RI&E is daarmee geen doel op zich, maar draagt daadwerkelijk bij aan de sfeer en aan de bedrijfsresultaten.

> LEES OOK: Zo vergeet u niets in de RI&E

  • Laat de RI&E een leidraad zijn om het werkproces continu te verbeteren.
  • Betrek werknemers: ze voelen zich gehoord en komen vaak met goede, praktische oplossingen.
  • Ga op basis van de risico’s op zoek naar nieuwe ontwikkelingen die niet alleen de veiligheid en gezondheid verbeteren, maar tegelijkertijd de productiviteit van medewerkers of de kwaliteit van dienst of product verbeteren.
  • Het uitvoeren van de RI&E is een eerste stap. Maar besteed vooral ook veel tijd aan de opvolging, door goede voorlichting aan medewerkers. Zorg dat de juiste manier van werken een vast onderdeel wordt van het werkproces.
  • Laat de RI&E een blik op de toekomst bieden door die onderdeel te maken van het programma voor duurzame inzetbaarheid.
  • Stel voor een RI&E niet alleen de vraag ‘wat zijn de risico’s?’, maar ook ‘hoe zouden we in de toekomst graag willen werken?’

Minder dan helft mkb-bedrijven heeft RI&E

Uit onderzoek blijkt echter dat minder dan de helft van de mkb-bedrijven een RI&E heeft uitgevoerd (bron: Werkgevers Enquête Arbeid, TNO). Het percentage onder grotere bedrijven ligt met ongeveer 70 procent hoger. Maar ook hier ontbreekt nog regelmatig de RI&E “en daarmee de basis voor preventiemaatregelen”, aldus staatssecretaris van SZW Van Ark. Veel bedrijven, met name in het kleinere mkb, geven aan dat ze niet op de hoogte zijn van het bestaan van de RI&E-verplichting. Soms hebben ze er zelfs nog nooit van gehoord.

Om die reden organiseert het Steunpunt RI&E van 17-21 juni voor de vijfde keer de Week van de RI&E. In samenwerking met branche-organisaties, arbodiensten, arbodeskundigen, opleiders en andere intermediaire partijen willen zij 25 jaar RIE dan extra onder de aandacht brengen. Bekijk alle acties op www.weekvanderie.nl.

> LEES OOK: De vijfde Week van de RI&E komt eraan

Branche-RI&E’s belangrijke stap in ondersteuning

Naast digitalisering, was de komst van branche-RI&E-instrumenten een belangrijke stap in de ondersteuning van bedrijven bij de uitvoering van de RI&E. Het ging 25 jaar geleden nog over een map met papieren die bedrijven konden opvragen bij een branche-organisatie. Na 25 jaar RIE staan er op www.rie.nl bijna 120 erkende branche-RI&E-instrumenten. Op 1 januari 2005 is de toetsingsvrijstelling in de Arbowet opgenomen. Die houdt in dat bedrijven met maximaal 25 werknemers in dienst die gebruikmaken van een erkend branche-RI&E-instrument, hun RI&E niet hoeven te laten toetsen.

> LEES OOK: Branche-RIE is geen garantie voor succes

25 jaar RIE: nieuwe risico’s deden hun intrede

Na 25 jaar RIE is ook de manier van werken niet stil blijven staan. Veiligheidseisen zijn aangescherpt en nieuwe risico’s hebben hun intrede gedaan, bijvoorbeeld als gevolg van technologische ontwikkelingen. De grootste veranderingen zijn ongetwijfeld de mogelijkheden van internet en plaatsonafhankelijk werken.

> LEES OOK: Plaatsonafhankelijk werken, wat doe je ermee in de RI&E?

In 25 jaar RIE van doel naar middel

Die hebben tegelijkertijd de scheiding veranderd tussen werk en privé. Hierdoor rijst steeds vaker de vraag over de grenzen van de verantwoordelijkheden van een werkgever. Immers, zaken als technostress komen niet alleen voort uit werk. Het beantwoorden van e-mails ’s avonds en in het weekend is in principe niet verplicht. De vraag is natuurlijk wel of er echt sprake is van een eigen keuze of dat we toch de druk voelen om continu ‘aan te staan’. Bijvoorbeeld vanuit een bepaalde bedrijfscultuur en door de mogelijkheden aan te bieden om altijd te kunnen werken.

> LEES OOK: R** op met die e-mails buiten werktijd

Dit soort risico’s horen in de RI&E gesignaleerd te worden. Een werkgever kan hier invloed op uitoefenen, onder andere door voorlichting, door het goede voorbeeld te geven en door een gezonde werkcultuur te creëren.

Elk jaar honderdduizenden slachtoffers beroepsziekten

De laatste jaren is er, mede door de verhoging van de aow-leeftijd, meer aandacht gekomen voor de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Ook voorbeelden uit het verleden zorgen ervoor dat er meer aandacht komt voor gezondheidseffecten op de langere termijn. Denk maar eens aan ernstige gezondheidsrisico’s als longkanker door asbest. En er zijn nieuwe voorbeelden, zoals chroom-6.

> LEES OOK: Wie krijgen er eigenlijk een beroepsziekte?

Toch gaat op de werkvloer nog altijd de meeste aandacht uit naar risico’s met een direct effect, zoals snijden, vallen en explosies. Voor de risico’s voor de gezondheid op de langere termijn is minder aandacht, omdat daar de gevolgen zich niet direct aandienen. Dat is onterecht, als je weet dat jaarlijks ruim 4.000 mensen aan de gevolgen van een beroepsziekte overlijden (dat zijn er bijna 11 per dag!) Jaarlijks krijgen honderdduizenden nieuwe werknemers te maken met een beroepsziekte.

> LEES OOK: Afhandelen van schade door beroepsziekten makkelijker

Auteur | Eveline Jansen

 

> TIP: Het boek ‘Beroepsziekten voorkomen’: praktijkaanpakken met casuïstiek

In 25 jaar RIE van doel naar middel

Reageer op dit artikel