nieuws

De risico’s van hijsen in hartje stad

RIE

Bij omvangrijke bouwprojecten in drukke binnensteden moeten gemeenten, opdrachtgevers en bouwers continu scherp blijven toetsen op de veiligheid van de omgeving.

De risico’s van hijsen in hartje stad

Dat schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV)  in het recent gepubliceerde rapport ‘Hijsen in het hart van de stad: Ongeval bouwplaats Rijnstraat’.

Hijsen bij bouwprojecten in drukke binnensteden

Op krappe bouwplaatsen die omsloten zijn door straten met veel passanten en verkeer zijn er meer risico’s voor de omgeving. Wanneer zich een ongeval voordoet, is er een grotere kans dat dit ook gevolgen heeft buiten het bouwhek. Het borgen van de omgevingsveiligheid is bij dergelijke projecten daarom van cruciaal belang. Dit kan een lastige puzzel zijn omdat veiligheidsmaatregelen gevolgen hebben voor andere belangen, zoals de doorstroming van het verkeer en de bereikbaarheid van winkels en gebouwen.

Onderzoek ongeval bouwplaats Rijnstraat Den Haag

De OVV heeft onderzoek gedaan naar een ongeval op de bouwplaats van het voormalige VROM-gebouw in het centrum van Den Haag. In de ochtend van 26 mei 2016 kwamen twintig steigerdelen los tijdens het hijsen. Deze steigerdelen vielen van ruim zestig meter hoogte naar beneden en kwamen deels buiten het bouwterrein terecht, middenin het voetgangers- en fietsverkeer. Een voorbijgangster werd door een steigerdeel geraakt en overleed.

> DOWNLOAD het OVV-rapport ‘Hijsen in het hart van de stad: Ongeval bouwplaats Rijnstraat’ (pdf).

Maandenlang overleg over situatie rondom bouwplaats

Bij de voorbereidingen van de bouw hebben bouwer, gemeente, stadsvervoerder en andere betrokken partijen maandenlang overlegd over de inrichting van de situatie rondom de bouwplaats. De partijen hadden hierbij oog voor de verkeersveiligheid en het beperken van hinder voor de omgeving. Ook hanteerden zij de beleidsregels van de gemeente Den Haag. De gemeente is een voorloper met deze regels, die beschrijven waar hijswerk mag plaatsvinden en hoever het bouwhek minimaal van de hijszone moet staan. Daarnaast nam de bouwer aanvullende maatregelen bij hijsacties buiten de afgesproken hijszone, zoals het tijdelijk tegenhouden van het verkeer of door ’s nachts te werken. Toen de werkzaamheden van start gingen, dachten de betrokken partijen de puzzel te hebben opgelost.

Toch vallende onderdelen buiten het bouwhek

Ondanks alle maatregelen kon het toch gebeuren dat de steigerdelen buiten het bouwhek terecht kwamen. Deze vielen tot twee keer verder dan de afstand van het gebouw tot het bouwhek en kwamen daarmee veel verder dan de afstand waarmee in de hijsregels rekening was gehouden. Enkele maanden later gebeurde er iets soortgelijks bij een bouwproject aan de Rijswijkseweg in Den Haag: ook daar viel hijslast die buiten de bouwhekken landde. De OVV constateert dan ook dat de toepassing van de hijsregels onvoldoende garantie biedt om de omgeving te beschermen tegen vallende onderdelen.

Scherp toetsen tijdens voorbereiding en uitvoering

Beide ongevallen maken een verborgen spanningsveld zichtbaar tussen bereikbaarheid en veiligheid rondom de bouwplaats. Door uit te gaan van de veiligheidsregels van de gemeente dachten betrokkenen de veiligheid van de omgeving voldoende te borgen. Bij grote bouwprojecten in een drukke omgeving blijkt het echter noodzakelijk om zo vroeg mogelijk dit spanningsveld tussen bouwwerkzaamheden en omgevingsfactoren in kaart te brengen. Gedurende de voorbereiding en de uitvoering moeten betrokken partijen scherp blijven toetsen of de veiligheid van de omgeving nog voldoende geborgd is.

Omgeving in kaart brengen vóór de aanbesteding

De OVV beveelt opdrachtgevers van bouwprojecten dan ook aan om, voorafgaand aan de aanbesteding van een bouwproject, de omgeving in kaart te brengen. Op basis hiervan kunnen zij een veilige en realistische opdracht opstellen. Gemeenten moeten in de voorbereiding van een bouwproject het veiligheidsniveau toetsen en dit gedurende de looptijd van het project in de gaten blijven houden. Daarnaast kan de gemeente Den Haag de afstemming met alle partijen over de omgeving van de bouwplaats efficiënter inrichten. Iets dat daarbij kan helpen is het benoemen van een projectleider die bij botsende belangen een duidelijke en verantwoorde afweging maakt over de omgevingsveiligheid.

Risico’s van vallende objecten in beeld brengen

Verder beveelt de OVV aan dat de minister voor Wonen en Rijksdienst samen met de bouwsector de risico’s van vallende objecten in beeld brengt. Aan de hand hiervan is het mogelijk een veiligheidsniveau vast te stellen voor de omgeving van bouwplaatsen. De Vereniging Bouw- en Woningtoezicht moet het onderzoek en het veiligheidsniveau vervolgens verwerken in een landelijke richtlijn. Gemeenten kunnen daarop hun beleidsregels voor veilig bouwen opstellen of aanpassen.

> DOWNLOAD de aanbevelingen van de Onderzoeksraad (pdf) 

Fout mag niet meteen leiden tot ernstig ongeluk

Het uiteindelijke resultaat van alle veiligheidsafwegingen en -inspanningen zou moeten zijn dat de omgevingsveiligheid niet volledig op de schouders rust van het uitvoerend team op de bouwplaats. Bij een eventuele fout moet er voldoende marge zijn, zodat die fout niet meteen leidt tot een ernstig ongeluk. Tegelijkertijd constateert de Raad dat er juist op de bouwplaats nog veel veiligheidswinst te behalen valt. Daarom beveelt de Raad de bouwer aan te zorgen voor concrete afspraken over veilig werken. De bouwer moet ook controleren of arbeiders op de bouwplaats deze afspraken begrijpen en naleven.

Bron: onderzoeksraad.nl
Beeld: onderzoeksraad voor veiligheid

 

> TIP: Risico’s inventariseren en evalueren? Lees hoe in de GRATIS whitepaper RI&E.

Reageer op dit artikel