artikel

HAZID tegen hazards

Veilig werken

Gevarenidentificatie omvat drie belangrijke aspecten, namelijk identificatie van het gevaar, de oorzaak en het gevolg. De oplossing van het probleem behoort niet tot de HAZID. Wel moet het deskundigenteam een aantal maatregelen formuleren om een probleem aan te pakken. Maatregelen kunnen bedoeld zijn om een gevaar direct te reduceren. Ook kunnen ze zijn gekoppeld aan een latere fase van het project, bijvoorbeeld evaluatie met behulp van een andere onderzoekstechniek zoals een HAZOP (zie kader).

 

Het team van het ingenieursbureau gebruikte de resultaten van de HAZID voor het veiligheids- en gezondheidsplan. De belangrijkste resultaten waren:

 

• de locatie van het nieuwe platform moest intrinsiek veilig zijn, met voldoende afstand tot het bestaande platform;

 

• de positie van het nieuwe platform moest zo worden gekozen dat bij brand op het bestaande platform, het nieuwe accommodatieplatform beschermd werd door de brandmuren van het bestaande platform;

 

• bij evacuatie van het totale complex moet het nieuwe accommodatieplatform als veiligheidsbuffer fungeren, doordat het platform tussen het gevaar en de evacuatiezone is geplaatst.

 

Een farmaciebedrijf heeft een ingenieursbureau opdracht gegeven om een bestaande opslagruimte uit te breiden en een deel geschikt te maken voor de opslag van gevaarlijke stoffen. De opslag moet geschikt zijn voor zowel toxische stoffen, bijtende stoffen en spuitbussen als ontvlambare stoffen. Daarnaast komen er plaatsen voor het laden en lossen van vrachtwagens en een ompakruimte.

 

Het HAZID-team bestond uit een onafhankelijk voorzitter en een project engineer en vertegenwoordigers van de klant. De belangrijkste maatregelen uit de HAZID zijn: het opstellen van een Explosie Veiligheids Document, waarbij een risico-analyse met betrekking tot explosiegevaar uitgevoerd zal worden. Een ander belangrijk punt is de aanschaf van een explosieveilige heftruck voor gebruik in de opslagruimte van licht ontvlambare stoffen.

 

De resultaten van de HAZID worden opgenomen in een actielijst en in een volgende projectfase uitgevoerd.

 

Het deskundigenteam maakt gebruik van een aantal algemene trefwoorden, die de aanzet geven tot de brainstorm. Tabel 1 geeft een overzicht van een aantal trefwoorden dat van toepassing is op de meeste procesinstallaties. Deze lijst kan eventueel verder worden aangevuld of worden gewijzigd. Omdat de HAZID over het algemeen de eerste studie is voor een nieuw ontwerp, moet de lijst in eerste instantie een algemeen karakter hebben en betrekking hebben op het volledige ontwerp. In een later stadium kan eventueel nog een specifieke studie uitgevoerd worden voor een deel van het ontwerp.

 

Ook de deskundigen van het ingenieursbureau gebruikten de lijst uit tabel 1, en ze vulden deze aan met een aantal trefwoorden specifiek gericht op het accommodatieplatform. De onderwerpen zoals beschreven in het Arbo Normenboek[1]  zijn hiervoor een goede leidraad geweest.

 

TABEL 1. ALGEMENE TREFWOORDEN HAZID

 

Externe en milieurisico ’s

 

Milieugevaren

 

Gevaren veroorzaakt door de mens

 

Infrastructuur

 

Risico ’s door de installatie

 

Brand en explosies

 

Procesrisico ’s

 

Onderhoudsrisico ’s

 

Gezondheidsrisico ’s

 

Projectimplementatierisico ’s

 

Risicomanagement

 

Noodplannen

 

Kennis van mensen

 

Specifieke studies

 

HAZOP

 

Kwantitatieve risico-analyse (QRA)

 

Safety Integrity level (SIL)

 

 

Tijdens de HAZID moeten notulen worden bijgehouden. Notulen in de vorm van een tabel zijn bij een HAZID het meest gebruikt. De tabel kan uit de volgende kolommen bestaan:

 

• trefwoord;

 

• potentieel gevaar of effect;

 

• oorzaak;

 

• consequenties;

 

• reeds getroffen veiligheidsmaatregelen;

 

• te nemen maatregel;

 

• prioriteit;

 

• verantwoordelijke.

 

Om geen belangrijke stukken te vergeten, zullen de deskundigen de trefwoorden vooraf selecteren. Hiervoor kunnen ze de trefwoorden uit tabel 1 gebruiken. Bij potentieel gevaar moeten ze een duidelijke omschrijving geven. Daarnaast moeten de deskundigen een omschrijving geven van de mogelijke oorzaak en consequenties van het gevaar. Ten slotte beschrijven ze een passende maatregel met een verantwoordelijke voor de uitvoering ervan.

 

De beschreven maatregel kan direct uitvoerbaar zijn, of bestaan uit een nadere studie op een specifiek gebied. Tijdens de HAZID is het mogelijk om prioriteiten aan te geven van de uit te voeren maatregelen. Dit kan vrij eenvoudig door de maatregelen met prioriteit 1 tot en met 3 te nummeren. Eventueel kan ook een meer onderbouwde methode gebaseerd op inschatting van de grootte van het risico zoals NEN 1050[1]  worden gebruikt.

 

De resultaten van de HAZID worden opgenomen in een rapportage. De rapportage bevat een korte inleiding waarin een omschrijving van het project, een omschrijving van de werkwijze, een overzicht van de deelnemers en een overzicht van gebruikte documenten worden gegeven. Daarnaast worden de notulen van het overleg toegevoegd.

 

De uitkomsten van de HAZID kunnen enerzijds leiden tot directe maatregelen en anderzijds tot nadere studies. De uitkomsten van de HAZID geven input aan het Veiligheids- en Gezondheidsplan voor de ontwerpfase.

 

ANDERE TECHNIEKEN

 

Om gevaren te identificeren zijn verschillende technieken geschikt. Voorbeelden hiervan zijn de Preliminary Hazard Analysis (PHA), What-If analyse en de Hazard and Operability Study (HAZOP). De keuze voor een specifieke techniek wordt vooral bepaald door de fase waarin een ontwerp zich bevindt. Vooral een HAZID en een PHA zullen worden uitgevoerd. De HAZOP zal pas worden uitgevoerd als het procesontwerp vastligt.

 

Bovendien is het merendeel van deze technieken bedoeld voor het identificeren van gevaren op een specifiek gebied. Zo is een HAZOP alleen geschikt voor het identificeren van gevaren in een procesinstallatie aan de hand van engineering stroomschema’s (P&ID’s).

 

De methode voor gevaren identificatie zoals die momenteel vaak wordt uitgevoerd onder de term HAZID, lijkt het meest op de Preliminary Hazard Analysis (PHA). De PHA is van oorsprong een Amerikaanse militaire standaard (MIL-STN-882B).

 

 

Reageer op dit artikel